आरण्यक (AraNyaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आरण्यक mfn.
   (-कः-का-कं) Forest,  wild,  forest-born or produced.
	 m.
  (-कः)
A forester,  an inhabitant of the woods.
 E.
  आरण्य and कन् added.

Capeller Eng

English

 आरण्यक a.
  = prec.
  a.
 
 m.
  forester,  hermit
 n.
  a class
of religious writings to be studied in the forest. 

Yates

English

 आरण्यक (कः) 1.
m.
  A forester.
a.
Wild,  produced in the woods.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  wild
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  forest
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  forest-born
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  produced or born in a forest
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  produced in a forest
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  relating to a forest or a forest animal
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 m.
  	-	  inhabitant of the woods
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 m.
  	-	  forester
आरण्यक 	-	 AraNyaka 	-	 m.
  	-	  forester

आरण्यक 	-	  AraNyaka 	-	 adj.
  	-	  relating to a forest or a forest animal
वानर 	-	  vAnara 	-	 m.
  	-	  forest-animal
वनौकस् 	-	  vanaukas 	-	 m.
  	-	  forest-animal
आरण्यपशु 	-	  AraNyapazu 	-	 m.
  	-	  wild or forest animal

Wilson

English

 आरण्यक
mfn.
   (-कः-का-कं) Forest,  wild,  forest-born or produced.
m.
 
(-कः) A forester,  an inhabitant of the woods.
E.
  आरण्य and कन् added.

Apte

English

आरण्यक [āraṇyaka],  a.
  [अरण्ये भवः वुञ्] Relating to or produced in a forest,  wild,  forest-born (usually with the words अध्याय,  मनुष्य,  न्याय,  पथिन्,  विहार,  and हस्तिन् P.
 IV.*  2.129 Vārt.) -कः A forester,  an inhabitant of the woods
 तपः ष़ड्भागमक्षय्यं ददत्यारण्यका हि नः Ś.*
  2.14
 द्वावप्यत्रारण्यकौ Ś.*
  5. आरण्यकोपात्तफलप्रसूतिः R.*
  5.15. -कम् An Āraṇyaka
 it is one of a class of religious and philosophical writings (connected with the Brāhmaṇas) which are either composed in forests,  or must be studied there
 e. g.  ऐतरेयारण्यकम्
 बृहदारण्यकम् and तैत्तिरीया- रण्यकम्
 अरण्ये$नूच्यमानत्वात् आरण्यकम्,  Bṛi. Ar. Up.
 (अरण्ये$- ध्ययनादेव आरण्यकमुदाहृतम्)
 वेदवादानतिक्रम्य शास्त्राण्यारण्यकानि च Mb.
 *  12.19.17. Comp.
   -काण्डम् the title of the third book of the Rāmāyaṇa.  -गानम् =
  अरण्यगानम्.

Apte 1890

English

 आरण्यक a. [अरण्ये भवः वुञ्] Relating to or produced in a forest,  wild,  forest-born (usually with the words अध्याय,  मनुष्य,  न्याय,  पथिन्,  विहार,  and हस्तिन् P. IV. 2. 129 Vārt). 
कः A forester,  an inhabitant of the woods
 तपःषड्भागमक्षय्यं ददत्यारण्यका हि नः Ś. 2. 13
 R. 5. 15. 
कं An Āraṇyaka
 it is one of a class of religious and philosophical writings (connected with the Brāhmaṇas) which are either composed in forests,  or must be studied there
 e. g. ऐतरेयारण्यकं,  बृहदारण्यकं and तैत्तिरीयारण्यकं
 अरण्येऽ नूच्यमानत्वात् आरण्यकं Bṛ. Ār. Up.
 (अरण्येऽ ध्ययनादेव आरण्यकमुदाहृतं). 
Comp. 
कांडं the title of the third book of the Rāmāyaṇa. 

Monier Williams Cologne

English

 आरण्यक mfn.
   forest,  wild,  forest-born,  produced in a forest,  relating to a forest or a forest animal,  (the आरण्यकम् पर्व of the Mahā-bhārata is either the whole third book or only the first section of it)

 आरण्यक m.
  a forester,  an inhabitant of the woods,  MBh.
  
 Ragh.
  &c.
  

 आरण्यक n.
  N.
  of a class of religious and philosophical writings closely connected with the Brāhmaṇas and called Āraṇyakas because either composed in forests or studied there,  (the Upaniṣads are considered to be attached to them. )

Monier Williams 1872

English

 आरण्यक,  अस्,  आ,  अम्,  forest,  wild,  forest-born, 
produced in a forest,  relating to a forest
 the आर-
ण्यकम् पर्व of the Mahā-bhārata is either the
whole third book or only the first section of it
 (अस्), 
m. a forester,  an inhabitant of the woods
 (अम्),  n.
an आरण्यक,  i. e. one of a class of religious and phi-
losophical writings (closely connected with the Brāh-
maṇas) which are either composed in forests or must
be studied there
 the Upaniṣads are considered to
be attached to them.
—आरण्यक-काण्ड,  अम्,  n.
title of the third book of the Rāmāyaṇa and of the
fourteenth book of the Śatapatha-Brāhmaṇa.

Benfey

English

 आरण्यक आरण्य + क, 
 I. adj.
  Refer-
ring to forests,  MBh. 15,  532
 produced
in forests,  Rām.  2,  36,  6.
 II. m.
  An
anchorite,  Śāk. d. 46.
 III. n.
  The
name of a book,  Man.  4,  123.

Apte Hindi

Hindi

आरण्यक
वि* - अरण्य+वुञ्
"वन संबंधी,  वन में उत्पन्न,  जंगली,  जंगल में उत्पन्न"

आरण्यकः
पुं*
  - अरण्य+वुञ्
"जंगल में रहनेवाला,  जंगली,  वनवासी"

आरण्यकम्
नपुं*
   - अरण्य+वुञ्
आरण्यक ग्रंथ

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आरण्यक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆರಣ್ಯಕ /ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೇದದ ಒಂದು ಭಾಗ
प्रयोगाः - > "तैत्तिरीयारण्यकम्,  बृहदारण्यकम्"
आरण्यक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವ
आरण्यक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣದ ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ
निष्पत्तिः - > अरण्य - "वुञ्" (४-२-१२९)
आरण्यक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ
निष्पत्तिः - > अरण्य - वा "वुञ्" (वा० ४-२-१२९)
आरण्यक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ /ದಾರಿ
आरण्यक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಾಯ
प्रयोगाः - > "आरण्यकानां प्रभवः फलानाम्"
उल्लेखाः - > याद० ४-३०
आरण्यक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯ
आरण्यक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಹಾರ
आरण्यक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯ
प्रयोगाः - > "आरण्यकोपात्तफलप्रसूतिः"
उल्लेखाः - > रघु० ५-१५

L R Vaidya

English

 AraRyaka {% (I) a. (f. का) %} 1. Wild,  forest-born
 2. relating to a forest.

 AraRyaka {% (II) m. %} A forester,  an inhabitant of the wood.

 AraRyaka {% (III) n. %} One of a class of religious and philosophical writings which are either composed in forest or must be studied there. (अरण्येध्ययनादेव आरण्यकमुदाहृतम्.)

Bopp

Latin

 आरण्यक (ab अरण्य silva s. क)
1) Adj. silvester.
2) m.
silvicola,  eremita.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 आरण्यक See Aitareya°,  Kauṣītaki°,  Taittirīya°,  Bṛha-
dāraṇyaka.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 āraṇyaka,  m. (Skt. id.,  forest dweller,  not in technical sense
 = Pali āraññaka,  also ara° in both BHS and Pali),  dwelling in the forest,  one of the dhūtaguṇa: Mvy 〔1134〕
 Dharmas 〔63〕
 AsP 〔387.3〕
 MSV 〔iii.122.4〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Āraṇyaka (LL),  a Buddhist hermit.

Lanman

English

 āraṇyaka,  a. pertaining to the wilderness
 as n. forest-treatise (to be read in
the solitude of the wilderness--Whitney, 
p. xvi.). [áraṇya,  1222e.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वन्य,  अग्राम्य,  आरण्यक,  अरण्यभव
adjective
 
वने वर्तमानः।
 "एतद् वन्यं मूलम् अस्ति।"

Synonyms:
  वन्य,  आरण्यक
adjective
 
वनसम्बन्धी।
 "चिरकालं वने वासात् वन्यानां जनानां भयं विनश्यति।  "

Synonyms:
  वनवासिन्,  आरण्यक,  आरण्यवासिन्
adjective
 
यः वने निवसति।
 "एकः वनवासी महात्मा मम गृहे आगतः।"

Synonyms:
  वन्य,  आरण्यक
adjective
 
यः वनम् अधिवसति।
 "वन्यानां जीवानां हत्या वैधनिकः अपराधः अस्ति।"

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आरण्यक त्रि०
  अरण्ये भवः मनुष्यादिः वुञ् । १ अरण्यभवेपथि अध्ययने न्याये विहारे मनुष्ये हस्तिनि च एवार्थेवुञःसाषुत्वं तद्भिन्ने न वुञ् किन्तु ण एव । आरण्यः पशुःगोमये तु वा आरण्यकः पक्षे णः । तत्र मनुष्ये “आरण्य-कोपात्तफलप्रसूतिः” रघुः । अध्ययने ऐतरेयारण्यकम्तैत्तिरीयारण्यकं वृहदारण्यकम् “अरण्येऽध्ययनादेव-आरण्यकमुदाहृत” मित्युक्तेरारण्यकत्वमेषाम् । तानि चतत्तद्वेदभागभेदाः । “आरण्यकमधीत्य च” मनुः ।“आरण्यकञ्च वेदेभ्यश्चौषधिभ्योऽमृतं यथा” भा० १ अ० ।“शास्त्रे चारण्यके गुरुः” भा० उद्यो० १७४ अ० ।“अनुस्मृत्य तु शास्त्राणि कवयः समवस्थिताः । अपीहस्यादपीह स्यात् सारसारदिदृक्षया । वेदवादानतिक्रम्यशास्त्राण्यारण्यकानि च । विपाट्य कदलीस्तम्भं सारंददृशिरे न ते” इति भा० शा० १८ अ० । ४ अरण्यगेयेसामभेदे च । स्वार्थे कन् । उक्तार्थे भारतान्त्रर्गते ५ वन-पर्व्वणि “एतदारण्यकं पर्व्व भा० आ० प० १ अ० । आर-ण्यककाण्डम् । रामायणान्तर्गते ६ काण्डभेदे

Capeller

German

 आरण्यक dass.
 m.
  Waldbewohner,  Ein
= siedler. n.
  ein Āraṇyaka (der im Walde
zu studierende Teil eines Brāhmaṇa).

Burnouf

French

 आरण्यक आरण्यक a. (अरण्य) de la forêt,  des bois
forestier,  bocager. -- S. m.
  habitant des bois
 solitaire,  ermite.
Les आरण्यकस्,  traités de théologie vèdique.

Stchoupak

French

 आरण्यक-
 a. de la forêt,  sauvage 
 m.
  habitant des bois 
 nt. n.
  de
textes brâhmaniques.
°काण्ड- nt. = आरण्य°।
°व्रत- nt. vœu de retraite.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.