आरक्ष (ArakSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आरक्ष mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
	 1. Preserved,  defended.
	 2. Proper or worthy to
be preserved,  &c.
	 m.
  (-क्षः)
	 1. Protection,  guard,  preservation. 
	 2.
The junction of the frontal sinuses of an elephant.
 E.
  आङ् before
रक्ष to preserve,  &c. घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 आरक्ष m.
  °क्षा f.
  protection,  guard. 

Yates

English

 आ-रक्ष (क्षः)
m.
  Preservation
 the
junction of the frontal sinuses
of an elephant.
a. Preserved.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   आरक्ष  ArakSa adj.
   defended   
   स्वगुप्त  svagupta adj.
   self-defended    
   चार्म  cArma adj.
   defended by a hide  
   फालगुप्त  phAlagupta m.
   ploughshare-defended    
   आरक्ष  ArakSa adj.
   proper or worthy to be defended   
   स्वारक्ष्य  svArakSya adj.
   easy to be protected or defended    
   निवारणीय  nivAraNIya adj.
   to be kept off or defended or prevented  
   परित्रातव्य  paritrAtavya adj.
   to be protected or defended or saved from     
            

Wilson

English

 आरक्ष
mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
1 Preserved,  defended.
2 Proper or worthy to be preserved,  &c.
m.
  (-क्षः)
1 Protection,  guard,  preservation. 
2 The junction of the frontal sinuses of an elephant.
E.
  आङ्,  रक्ष to preserve,  &c. घञ् aff.
  

Apte

English

आरक्ष [ārakṣa],  a.
  Preserved,  defended,  fit to be protected.

क्षः,  क्षा Protection,  preservation,  guard
 आरक्षस्य विधिं कृत्वा Mb.
 *  5.16.3
 आरक्षे मध्यमे स्थितान् Rām
 Śānti. 3.5
 Ms.*
  3.24. शतसाहस्रमारक्षं मध्यगं रक्षसां कपिः Bk.

The junction of the frontal sinuses of an elephant (कुम्भसन्धि).

The part of the forehead below this junction. 

An army
 आरक्षो मे हतस्तात Rām.*
  3.31.4.Comp.   -अधिकृतः Guard. EI.,  I. p. 5. f.
 

आरक्ष [ārakṣa]  क्षि [kṣi]  कः [kḥ],  (क्षि) कः 1 A watchman,  patrol,  sentinel.

A village or police magistrate.

Apte 1890

English

 आरक्ष a. Preserved,  defended,  fit to be protected. 
क्षः,  
क्षा 1 Protection,  preservation,  guard
 आरक्षे मध्यमे स्थितान् Rām
  Śānti. 3. 5
 Ms. 3. 204. 
2 The junction of the frontal sinuses of an elephant (कंभसंधि). 
3 The part of the forehead below this junction. 
4 An army. 

Monier Williams Cologne

English

 आ-रक्ष mfn.
   preserved,  defended,  proper or worthy to be defended,  L.
 

 आ-रक्ष m.
  protection,  guard,  preservation,  Mn.
  
 R.
  &c.
  

 the junction of the frontal sinuses of an elephant,  L.
 

 the part of the forehead below this junction,  Śiś.
  v,  5

Monier Williams 1872

English

 आरक्ष आ-रक्ष,  अस्,  आ,  अम् (rt. रक्ष्),  pre-
served,  defended,  proper or worthy to be preserved
(अस्),  m. protection,  guard,  preservation
 the junction
of the frontal sinuses of an elephant
 the part of the
forehead below this junction.

Macdonell

English

 आरक्ष ā-rakṣa,  m.
 ,  ā,  f.
  protection,  guard.

Benfey

English

 आरक्ष आ-रक्ष् + अ,  m.
  Guard,  pro-
tection,  Man.  3,  204
 Rām.  5,  75,  2.

Apte Hindi

Hindi

आरक्ष
वि* - आ+रक्ष्+अच्
परिरक्षित

आरक्षः
पुं*
  - आ+रक्ष्+अच्
"प्ररक्षण,  परिरक्षण,  रक्षक"

आरक्षः
पुं*
  - आ+रक्ष्+अच्
हाथी की कुंभसंधि

आरक्षः
पुं*
  - आ+रक्ष्+अच्
सेना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ಕುಂಭಸ್ಥಳದ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶ
निष्पत्तिः - > आ + रक्ष (पालने) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "आरक्षमग्नमवमत्य सृणिं शिताग्रमेकः पलायत जवेन कृतार्तनादः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५
आरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ತಲೆಯ ಚರ್ಮ
आरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೈನ್ಯ
आरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆ
निष्पत्तिः - > आ + रक्ष (पालने) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "तेषामारक्षभूतं तु पूर्वं दैवं नियोजयेत्"
उल्लेखाः - > मनु० ३-२०४
आरक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಕ
प्रयोगाः - > "शतसाहस्रमारक्षं मध्यमं रक्षसां कपिः"
उल्लेखाः - > भट्टि० ८-३७

L R Vaidya

English

 Arakza {% m. %} 1. Protection,  preservation
 2. the junction of the frontal sinuses of an elephant
 3. an army.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 [ārakṣa,  m.: LV 〔192.18〕,  text ārakṣān sthāpayati sma,  he establishes guards. But v.l. rakṣā
 read either this or ārakṣāṃ
 in any case the stem is fem. (in -ā)
 cf. 〔193.15〕 ārakṣāṃ prakarotha. In Bbh 〔230.13〕 ms. ārakṣāṇi,  ed. ārakṣyāṇi
 read arakṣyāṇi,  see arakṣya.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 आरक्ष Adj. fehlerhaft für आरक्ष्य Mahāvy. 12
 Divyāvad. 98,  8.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अवग्रहो ललाटं स्यादारक्षः कुम्भयोरधः ।
-wordlist-
 
अवग्रह (पुं),  ललाट (क्ली),  आरक्ष (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आरक्ष
आरक्ष
अवग्रहो ललाटं स्यादारक्षः कुम्भयोरधः ।
verse 2.1.1.218
page 0027

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आरक्षं,  त्रि,  (आरक्षतीति । आङ् + रक्ष + अच् ।)रक्षायुक्तं । इति शब्दरत्नावली ॥
 रक्षणीयं । इतिविश्वः ॥

 आरक्षः,  पुं,
   (आङ् + रक्ष + अच् ।) गजकुम्भसन्धिः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आरक्ष पु०
  आ + रक्ष--अच् । १ हस्तिकुम्भाधः स्थले,  “आर-क्षमग्नमवमत्य सृणिं शिताग्राम्” माघः २ हस्तिमस्तकचर्म्मणि,  ३ सैन्ये च । ४ रक्षके त्रि०
  । “शतसाहस्रमारक्षंमध्यगं रक्षसां कपिः” भट्टिः । “तेषामारक्षभूतन्तु पूर्व्वं दैवंनियोजयेत्” मनुः । भावे घञ् । ४ रक्षायाम पु०
  “रक्षांसिहि विलुम्पन्ति श्राद्धमारक्षवर्जितम् । भावे अ । आरक्षातत्रार्थे स्त्री रक्षा च वैदिककर्म्मादौ श्वेतसर्षपादिक्षेपेणमन्त्रसूक्तादिपाठेन विघ्नकारकनिवारणार्थोव्यापारः ।

Capeller

German

 आरक्ष m.
 , 
°क्षा f.
  Schutz,  Wache.

Burnouf

French

 आरक्ष आरक्ष a. (रक्ष्) défendu,  préservé. -- S. m.
  le
point de jonction des sinus frontaux de l'éléphant.

Stchoupak

French

 आ-रक्ष-
 m.
  -आ- f.
  garde,  protection 
 n.
  d'un endroit déterminé
sur le front de l'éléphant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.