| YouTube Channel

आर (Ara)

 
शब्दसागरः
English
आर
m.
 (-रः)
1. The planet MARS.
2. The planet SATURN.
n.
 (-रं)
1. An
angle, a corner.
2. End, extremity.
3. Brass.
4. Oxide of iron.
f.
(-रा)
1. A shoe-maker's awl or knife.
2. A probe.
E.
 ऋ to go, affix
घञ्.
Capeller Eng
English
आर
m.
n.
 ore, metal
n.
 sting, point, corner, angle.
Yates
English
आर (रः) 1.
m.
 The planet Mars or
Saturn
a corner
end
iron
brass. (रा)
f.
 A shoemaker's awl
or knife, an arrow-head, a probe.
*आर (रा) 1.
f.
 A spoke.
Wilson
English
आर
m.
 (-रः)
1 The planet MARS.
2 The planet SATURN.
n.
 (-रं)
1 An angle, a corner.
2 End, extremity.
3 Brass.
4 Oxide of iron.
f.
 (-रा)
1 A shoe-maker's awl or knife.
2 A probe.
E.
 ऋ to go, affix घञ्.
Apte
English
आर [āra] रा [rā] वः [vḥ], (रा) वः [आ-रु-अप् पक्षे घञ्]
A cry, howling
वानराश्चक्रुरारवम् Rām.
Sound
दधति दधनि धीरानारवान् वारिणीव
Śi.*
 11.8, 12.18, नारावं व्यतनुत मेखलाकलापः 8.45. Humming
प्रतिमिलिन्दमारावाः Viś. Guṇā.167.
N.
 of a people.
Comp.
 -डिण्डिमः A kind of drum
चण्डि रसितरशनारवडिण़्डिममभिसर सरसमल़ज्वम्
Gīt.*
 11.6.
आरः [ārḥ] रम् [ram], रम् [आ-ऋ-घञ्]
Brass
ताम्रारकोष्ठां परिखादुरा- सदाम्
Bhāg.*
 1.41.2.
Oxide of iron.
An angle, corner.
N.
 of a tree (मधुराम्रफल).
रः The planet Mars.
The planet Saturn.
Going.
Distance.
nearness, as in आरात् q. v.
Extremity (प्रान्तभाग).-रा (आ-ऋ-अच्)
A shoemaker's awl. ˚मुखम् An arrow-head shaped like an awl
आरामुखेन चर्मच्छेदनम् । Dhanur.66.
A knife, probe, instrument of iron.
A spoke
cf.
 अर.
A goad, or whip
उद्यम्याराम- ग्रकायोत्थितस्य
Śi.*
 18.7.
Comp.
 अग्र the point of an awl
आराग्रमात्रो ह्यवरो$पि दृष्टः Śvet.5.8.
the iron thong at the end of a whip. -आवलिः
N.
 of a chain of mountains, a part of the Vindhya. -कूटः, -टम् brass
उत्तप्तस्फुरदारकूटकपिलज्योतिर्ज्वलद्दीप्तिभिः
U.*
 5.14. किमारकूटाभरणेन श्रियः
N.
आरम् [āram], 1
P.
To delight in, take pleasure in, sport
आरमन्तं परं स्मरे
Bk.*
 8.52, 3.38.
To cease, stop (to speak)
leave off
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यतामिति
Mb.
 * 1.14.11
विरामो$स्त्विति चारमेत्
Ms.*
 2.73.
To rest, take rest.
Apte 1890
English
आरः,
रं [आ-ऋ-घञ्] 1 Brass.
2 Oxide of iron.
3 An angle, corner.
4 N. of a tree (मधुराम्रफल).
रः 1 The planet Mars.
2 The planet Saturn.
3 Going.
4 Distance.
5 Nearness, as in आरात् q. v.
6 Extremity (प्रांतभाग).
रा (आ-ऋ-अच्) 1 A shoemaker's awl.
2 A knife, probe, instrument of iron.
3 A spoke
cf. अर.
4 A goad, or whip
उद्यम्यारामग्रकायोत्थितस्य Śi. 18. 7.
Comp.
अग्र {1} the point of an awl. {2} the iron thong at the end of a whip.
आवलिः N. of a chain of mountains, a part of the Vindhya.
कूटः,
टं brass
U. 5. 14.
Monier Williams Cologne
English
1. आर
n.
 brass,
BhP.
 x, 41, 20
iron,
L.
a sting Comm. on
TS.
an angle
a corner
आर
m.
 cavity,
Sūryas.
N.
 of a tree,
L.
N.
 of a lake, KauṣUp.
the planet Mars, Ἄρης
the planet Saturn,
L.
2. आर
n.
 v.l. for अर, q.v., a spoke,
MBh.
 i, 1498 (ed. Bomb. i, 33, 4 reads अर).
a multitude of enemies,
Śiś.
 xix, 27.
Monier Williams 1872
English
1. आर, अस्, अम्, m. n. (? fr. rt. ऋ), an angle, a
corner
N. of a tree
N. of a lake
brass
oxide of
iron
(अस्), m. the planet Mars, Ἄρης the planet
Saturn
(आ), f. a shoemaker's awl or knife, a bore,
a probe, a spoke.
—आर-कूट, अस्, अम्, m. n. brass.
—आराग्र (°रा-अग्°), अम्, n. the point of an awl
the iron thong at the end (of a whip)
the edge of
a semicircular arrow-head
(अस्, आ, अम्), sharpened,
sharp at the top and broad at the bottom like an awl.
—आरावली (°रा-आव्°), f., N. of a chain of mountains,
a spur of the Vindhya.
आर 2. आर (contained in आरात्, आरे, q. v.),
distance
proximity (?).
आर 3. आर, probably a wrong reading for
अर, a spoke, q. v.
Macdonell
English
आर 1. āra,
m.
n.
 ore.
आर 2. āra,
n.
 host of enemies.
Apte Hindi
Hindi
आरः
पुं*
 - आ+ऋ+घञ्
पीतल
आरः
पुं*
 - आ+ऋ+घञ्
अशोधित लोहा
आरः
पुं*
 - आ+ऋ+घञ्
"कोण, किनारा"
आरः
पुं*
 - आ+ऋ+घञ्
मंगल ग्रह
आरः
पुं*
 - आ+ऋ+घञ्
शनि-ग्रह
आरम्
नपुं*
 - आ+ऋ+घञ्
पीतल
आरम्
नपुं*
 - आ+ऋ+घञ्
अशोधित लोहा
आरम्
नपुं*
 - आ+ऋ+घञ्
"कोण, किनारा"
आरम्
भ्वा* आ* आ-रम् -
"आनन्द लेना, खुशी मनाना "
आरम्
भ्वा* आ* आ-रम् -
"ठहरना, थमना, छोड़ देना (बोलना आदि), समाप्त करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಜಗ್ರಹ
आर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶನಿಗ್ರಹ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > आ ऋच्छति
आर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿತ್ತಾಳೆ
आर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಮೂಲೆ
आर
कन्नडार्थः - > ದೂರ /ಅಂತರ
L R Vaidya
English
Ara {% (I) m.n. %} 1. Brass
2. oxide of iron.
Ara {% (II) m. %} The planet Mars.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
āra, nt., the hither or nearer side or part, in contrast to pāra: Mvy 〔2662〕 = Tib. tshu rol, this side (〔2663〕 pāraṃ)
ŚsP 〔1360.9〕 (kasyacid dharmasyotpādaṃ vā nirodhaṃ vā …) āraṃ vā pāraṃ vopalabhate. (Cf. AMg. āra, nt., this world, this life, this existence. Doubtless the stem from which is derived the Skt. adverb ārāt near, see Edgerton, Mīmāṃsā Nyāya Prakāśa, Gloss. Ind. s.v. ārād-upakāraka.)
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
4. आर n. eine Menge von Feinden, Śiś. 19, 27. [H 43, 155
Yudh, 4, 48
8, 44.]
आर m. ° = आगमन, H 5, 135
43, 155. 274.
आर (f. आरा) °nahe, S I, 448, 7 (आरास्ति समीपवर्तिनी भवति)
am Ende eines Komp. ° = आराति गृह्णाति या, H 5, 135.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आरो वक्रो लोहिताङ्गो मङ्गलोऽङ्गारकः कुजः ॥ ११६ ॥
आषाढाभूर्नवार्चिश्च बुधः सौम्यः प्रहर्षुलः ।
ज्ञः पञ्चार्चिः श्रविष्ठाभूः श्यामाङ्गो रोहिणीसुतः ॥ ११७ ॥
-wordlist-
आर (पुं), वक्र (पुं), लोहिताङ्ग (पुं), मङ्गल (पुं), अङ्गारक (पुं), कुज (पुं), आषाढाभू (पुं), नवार्चिस् (पुं), बुध (पुं), सौम्य (पुं), प्रहर्षुल (पुं), ज्ञ (पुं), पञ्चार्चिस् (पुं), श्रविष्ठाभू (पुं), श्यामाङ्ग (पुं), रोहिणीसुत (पुं)
--source--
पित्तलारेऽथारकूटः कपिलोहं सुवर्णकम् ॥ १०४७ ॥
रिरी रीरी च रीतिश्च पीतलोहं सुलोहकम् ।
-wordlist-
पित्तला (स्त्री), आर (पुं), आरकूट (पुंक्ली), कपिलोह (क्ली), सुवर्णक (क्ली), रिरी (स्त्री), रीरी (स्त्री), रीति (स्त्री), पीतलोह (क्ली), सुलोहक (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आरं,
क्ली,
 (आङ् + ऋ + भावे घञ् ।) मुण्डायसं ।मुण्डलोहं । इति राजनिर्घण्टः ॥
पित्तलं । इत्य-मरटीका ॥
कोणः । प्रान्तभागः । इत्यानन्दलह-रीटीका ॥
(चक्राङ्गकाष्ठभेदः । यथा महाभारते, “आरान्तरेनावपतत् संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह” ।“यस्त्रिषष्टिशतारण्यं वेदार्थं स परः कविः” ॥
)
आरः,
पुं,
 (आङ् + ऋ + कर्त्तरि संज्ञायां घञ् ।)मङ्गलग्रहः । शनिः । पित्तलं । इति हेमचन्द्रः ॥
वृक्षभेदः । तत्पर्य्यायः । मधुराम्लफलः २ । इतिरत्नमाला ॥
रेफल इति ख्यातः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आर
पु०
 आ + ऋ--कर्त्तरि संज्ञायां घञ् । १ मङ्गलग्रहे, २ शनिग्रहे, “आरे खस्थे चतुष्पाद्भ्योभयम्” नील० ता० तत्रमङ्गलस्य वक्रगत्वात् शनेश्च स्वभावेन मन्दगतित्वात् तथात्वम्कुजस्य त्रिकोणाकारत्वादपि तथात्वम् ३ मधुराम्लफले वृक्ष-भेदे च । ४ प्रान्तभागे ६ मुण्डलोहे ७ पित्तले च
न०
 ।अरा इव स्वार्थे वा अण् । ८ कीणे । कोणस्य चक्राकार-सदृशाकारवत्त्वात् तथात्वम् । द्वादशारचक्रं षोडशार-चक्रम् । “विन्दुत्रिकोणवसुकोणदशारयुग्मम्--श्रोचक्रमेत-दुदितं वरदेवतायाः” तन्त्रम् । “आरान्तरेणावपतत् संक्षि-प्याङ्गं क्षणेन ह” इति भा० आ० ३३ अ० । भावे घञ् ।९ गमने
पु०
 । आ + ऋ--कर्म्मणि घञ् । १० दूरे चदूरस्य च बहुयत्नेन प्राप्यत्वात् तथात्वम् । “इषुविस्त-वारेऽस्मन्निधेहि” यजु० १६, १२, “आरे दूरे” वेददी० ।“आरेबाधस्व दुच्छुनाम्” य० १९, ३८,
Capeller
German
आर
m.
n.
 Erz.
Grassman
German
ārá, m. oder n., Ferne [von ar 6, vgl. ar mit pra 3 und áraṇa] nur im Abl. und Loc. in adverbialem Sinne: aus der Ferne, in der Ferne.
-ā́t {129, 9} (dūrā́t), wo man eher āsā́t erwarten sollte
wahrnehmen: {163, 6}
{164, 43}
{288, 9}
{356, 3}
{853, 19}
kommen, wirken: [Page184] {652, 6} {854, 9}
selbst aus der Ferne weit hinwegtreiben {488, 13}
{574, 6}
{903, 6}
{957, 7}
{868, 7}
cid sán {868, 6}
asi śrutás {497, 5}.
-é {74, 1}
{928, 10}
astu {114, 10}
{172, 2}
{572, 17}
(santu) {220, 5}
mit kṛ (hinwegschaffen) {171, 4}
{541, 2}
{968, 1}
mit dhā {399, 5}
{861, 4}
yu {404, 3}
bādh {515, 2}
{778, 19}. Mit folg. Gen. {191, 10}. _{191, 13}
{273, 8}. Mit folg. Abl.: nach Verben des Forttreibens, Fernhaltens oder Schaffens, Setzens (as, bādh, pā mit ní, kṛ, dhā) asmát {114, 4}
{242, 2}
{307, 6}
{622, 20}
{638, 16}
{670, 16}
{667, 13}
{990, 3}
mát {220, 1}. Bei Verben des Verweilens oder Thuns asmát {275, 8}
{538, 6}
{548, 1}
{622, 26}
{793, 3}. Mit vorhergehendem Abl. tvát {219, 6}. Vom Abl. getrennt {488, 3}
{889, 12}. Verbunden mit abhīke {273, 7}
ṛté {938, 9}.
Burnouf
French
आर आर, आरिथ, आरिव, etc. p. de ऋ, aller.
आर आर
m.
 cuivre, airain
cf. अयस् et le lat. æs,
æris.
Les planètes de Mars ou de Saturne.
आरकूट
m.
n.
 cuivre, airain.
Stchoupak
French
१ आर-
nt. masse d'ennemis.
२ आर-
nt. airain, métal.
°कूट-
m.
 nt. bronze ou cuivre.
आराग्र- nt. pointe d'une alêne.
३ आर
v. ऋ-