| YouTube Channel

आयुधः (AyudhaH)

 
Apte
English
आयुधः [āyudhḥ] धम् [dham], धम् [आयुध्-घञर्थे क]
A weapon, shield
&c.
it is of 3 kinds (1) प्रहरण, e. g. a sword
(2) हस्तमुक्त, e. g. a disc
(3) यन्त्रमुक्त, e. g. an arrow
आयुधानामहं वज्रम्
Bg.*
 1.28. न मे त्वदन्येन विसोढमायुधम्
R.*
 3.63. An implement
वशाया यज्ञ आयुधम्
Av.*
 1.1.18.
A vessel (Ved. ).
धम् Gold used for ornaments.
(pl. ) Water (Ved. ).
Comp.
 (-अ) आगारम् an armoury, arsenal
अहमप्यायुधागारं प्रविश्यायुधसहायो भवामि
Ve.*
 1
Ms.*
 9.28. -आगारिकः Governor of an arsenal.-जीविन्
a.
 living by one's weapon. (m. ) a warrior, soldier. -धर्मिणी the tree called जयन्ती (रोगनाशने तस्या आयुधधर्मत्वात्). -पालः the governor of an arsenal
Hariv. -पिशाचिका 'devil of arms', devilish warlike spirit
Mv.*
 3
A.
R.*
 4
B.
R.*
 4. -शाला see आयुधागार.
Apte 1890
English
आयुधः,
धं [आयुध् घञर्थेक] 1 A weapon, shield &c.
it is of {3} kinds (1) प्रहरण, e. g. a sword
(2) हस्तमुक्त, e. g. a disc
(3) यंत्रमुक्त, e. g. an arrow
न मेत्वदन्येन विसोढनायुधं R. 3. 63.
2 A vessel (Ved.).
धं 1 Gold used for ornaments.
2 (pl.) Water (Ved.).
Comp. (
अ) आगारं an armoury, arsenal
अहमप्यायुधागारं प्रविश्यायुधसहायो भवामि Ve. 1
Ms. 9. 280
जीविन् a. living by one's weapon. (
m.) a warrior, soldier.
धर्मिणी the tree called जयंती (रोगनाशने तस्या आयुधधर्भत्वात्).
पिशाचिका ‘devil of arms, ’ devilish warlike spirit
Mv. 3
A. R. 4
B. R. 4.
Apte Hindi
Hindi
आयुधः
पुं*
 - आ+युध्+घञ्
"हथियार, ढाल, शस्त्र"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आयुधः,
पुं,
 (आयुध्यते अनेनेति । आङ् + युध् + क ।)अस्त्रं । इत्यमरः ॥
(आयुधानां त्रयो भेदाः । प्रहर-णानि, पाणिमुक्तानि, यन्त्रमुक्तानि चेति । तत्रप्रहरणानि खड्गादीनि, पाणिमुक्तानि चक्रादीनि, यन्त्रमुक्तानि शरादीनि । “धृतायुधो यावदहंतावदन्यैः किमायधैः” । “किं वक्ष्यत्ययमेवमद्यविमुखं मामुद्यतेऽप्यायुधे” । इति चौत्तरचरिते ।)