| YouTube Channel

आयस (Ayasa)

 
शब्दसागरः
English
आयस
mfn.
(-सः-सी-सं)
1. Of iron, iron.
2. Armed with an iron weapon.
3.
Zealous.
n.
(-सं)
1. Iron.
2. A weapon.
f.
(-सी) Armour for the body,
a breast-plate, a coat of mail.
E.
अयस iron, अण् and ङीप् affs.
Capeller Eng
English
आयस॑ (f. °सी॑ or आ॑यसी) of iron, metallic.
Yates
English
आयस (सं) 1.
n.
Iron. 1.
f.
सी Coat
of mail.
a. Of iron
armed.
Spoken Sanskrit
English
आयस Ayasa
adj.
metallic
तैजस taijasa
adj.
metallic
धातुमय dhAtumaya
adj.
metallic
लौह lauha
adj.
metallic
सिद्धरस siddharasa
adj.
metallic
प्राकाश prAkAza
m.
metallic mirror
कांस्यमक्षिक kAMsyamakSika
n.
metallic substance
पवीरव pavIrava
adj.
having a metallic share
सिद्धरस siddharasa
m.
perfected metallic fluid
रस rasa
m.
any mineral or metallic salt
पवीर pavIra
n.
weapon with a metallic point
शिञ्जित ziJjita
n.
tinkling of metallic ornaments
कंसमाक्षिक kaMsamAkSika
m.
metallic substance in large grains
पवि pavi
m.
metallic point of a spear or arrow
पञ्चलोह paJcaloha
n.
metallic alloy containing 5 metals
सिद्धरस siddharasa
adj.
possessing perfected metallic fluids
कुप्यशाला kupyazAlA
f.
place where metallic vessels are made or sold or kept
घन ghana
n.
any brazen or metallic instrument or plate which is struck (cymbal , bell , gong, etc)
Wilson
English
आयस
mfn.
(-सः-सी-सं)
1 Of iron, iron.
2 Armed with an iron weapon.
3 Zealous.
n.
(-सं)
1 Iron.
2 A weapon.
f.
(-सी) Armour for the body, a breast-plate, a coat of mail.
E.
अयस् iron, अण् and ङीप् affs.
Apte
English
आयस [āyasa],
a.
(सी
f.
) [अयसो विकारः अण्]
Made of iron, iron, metallic
शतं मा पुर आयसीररक्षन् Ait.
Up.*
4.5. आयसं दण्डमेव वा
Ms.*
8.315
सखि मा जल्प तवायसी रसज्ञा
Bv.*
2.59.
Armed with an iron weapon. -सी A coat of mail, an armour for the body.
सम् Iron
मूढं वुद्धमिवात्मानं हैमीभूतमिवायसम्
Ku.*
6.55
चकर्ष परस्मात्त- दयस्कान्त इवायसम्
R.*
17.63.
Anything made of iron.
A weapon.
A wind instrument.
Apte 1890
English
आयस a. (सी f.) [अयसो विकारः अण्] 1 Made of iron, iron, metallic
आयसं दंडमेव वा Ms. 8. 315
सखि मा जल्प तवायसी रसज्ञा Bv. 2. 59.
2 Armed with an iron weapon.
सी A coat of mail, an armour for the body.
सं 1 Iron
मूढं बुद्धमिवात्मानं हैमीभूतमिवायसं Ku. 6. 55
चकर्ष परस्मात्तदयत्कांत इवायसं R. 17. 63.
2 Anything made of iron.
3 A weapon.
4 A wind instrument.
Monier Williams Cologne
English
आयस॑ mf(ई)n. (fr. अयस्), of iron, made of iron or metal, metallic,
RV.
ŚBr.
KātyŚr.
MBh.
Yājñ.
&c.
iron-coloured,
MBh.
v, 1709
armed with an iron weapon,
L.
आयस॑ (अम्),
n.
iron
anything made of iron,
Ragh.
Kum.
&c.
a wind-instrument,
KātyŚr.
xxi, 3, 7.
Monier Williams 1872
English
आयस आयस, अस्, ई, अम् (fr. अयस्), of iron,
made of iron or metal, metallic
armed with an iron
weapon
zealous ?
(ई), f. armour for the body, a
breastplate, a coat of mail
(अम्), n. iron
anything
made of iron
a weapon
a wind-instrument.
Macdonell
English
आयस āyasá,
a.
(ā́yasi or ī́) iron, brazen
🞄n. iron
-maya,
a.
iron, brazen.
Benfey
English
आयस आयस, i. e. अयस् + अ,
I.
adj.
,
f.
सी, Of iron, Man. 8, 315
II.
n.
Iron,
Yājñ. 1, 305.
Apte Hindi
Hindi
आयस
वि* - आयसो विकारः अण्
"लौह निर्मित, लोहा धातुनिर्मित"
आयसम्
नपुं*
- आयसो विकारः अण्
लोहा
आयसम्
नपुं*
- आयसो विकारः अण्
लौहनिर्मित वस्तु
आयसम्
नपुं*
- आयसो विकारः अण्
हथियार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आयस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಬ್ಬಿಣ
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "अण्"
व्युत्पत्तिः - > अय एव
आयस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧ
आयस
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಲೋಹಮಯವಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३४)
व्युत्पत्तिः - > अयसो विकारः
प्रयोगाः - > "मूढं बुद्धमिवात्मानं हैमीभूतमिवायसम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-५५
L R Vaidya
English
Ayasa {% (I) a. (f. सी) %} Made of iron, सखि मा जल्प तवायसी रसज्ञा Bh.V.ii.59.
Ayasa {% (II) n. %} 1. Anything made of iron, अयस्कान्त इवायसम् R.xvii.68, K.S.vi.55
2. iron.
Bopp
Latin
आयस Adj. (ab अयस् ferrum s. अ) ferreus. A. 9. 14.
Lanman
English
āyasá, a. metallic, of iron
as n. metal,
iron. [áyas, 1208a.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आयस 2. f. ein eisernes Gefäß, Viṣṇus. 43, 38. [Nach dem Ko. zu H 43, 173 m.] °Pfeil, H 43, 90.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
lcags kyi rgyu las
आयस
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आयसं,
क्ली,
(अयस् + अण् ।) लौहं इतिभरतः राजनिर्घण्टश्च
अयोनिर्मितादौ, त्रि
(यथा महाभारते, --“आयसं हृदयं मन्ये तस्य दुष्कृतकर्म्मणः” ।यथा मनुः, ३१५ ।“शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा” ।रघुवंशे, १७ ६३ ।“स चकर्ष परस्मात् तदयस्कान्त इवायसम्” ।(अयोजनितार्थे यथा, --“विपाके कटु शीतञ्च सर्व्वश्रेष्ठं तदायसम्”
इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आयस
त्रि०
अयसो विकारः अण् स्त्रियां ङीप् लौहमये ।“शक्तिञ्चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा” “पुमांसं दाह-येत् पापं शयने तप्तआयसे” इति मनुः “स चकर्ष-परस्मात् तत् अयस्कान्त इवायसम्” रघुः “मूढबुद्धिमिवा-त्मानं हैमीभूतमिवायसम्” कुमा० लौहमयकवचे च३ अङ्गरक्षिण्यां जालिकायां स्त्री अयएव स्वार्थेअण् ।४ लौहे ततः विकारेमयट्लोहमये
त्रि०
स्त्रियां ङीप्
Capeller
German
आयस॑
f.
°॑सी o. आ॑यसी eisern, ehern.
Grassman
German
āyasá, a., ehern, eisern [von áyas], fem. ā́yasī.
-ás vájras {80, 12}
{705, 3}
{922, 3}. _{922, 4}
{56, 3}
{922, 8}.
-ám vájram {52, 8}
{81, 4}
{874, 3}
{939, 5}
áśmānam {121, 9}.
pū́r {531, 14}
{611, 1}.
-īm jáṅghām {116, 15}
vā́śīm {649, 3}
púram {709, 8}.
-īs [N.] púras {323, 1}.
-īs [A.] púras {211, 8}
{927, 8}.
-ībhis pūrbhís {58, 8}
{519, 7}.
āyasá:
-īm in {649, 3} und {709, 8} auf letzter Silbe betont.
Burnouf
French
आयस आयस a. (अयस्) de fer. -- S.
n.
fer. -- S.
f.
आयसी armure de fer, cuirasse ou cotte-de-mailles.
Stchoupak
French
आयस-
-ई- a. de métal ou de fer
couleur de métal
nt. fer
objet en fer.