| YouTube Channel

आयत (Ayata)

 
शब्दसागरः
English
आयत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1. Long.
2. Diffuse, prolix.
m.
(-तः) An oblong
figure, (in geometry.)
E.
आङ् before यम् to cease, affix क्त.
Capeller Eng
English
आ॑यत
a.
extended, long
turned towards, put on (arrow)
n.
&
instr.
f.
°तया
adv.
directly, forthwith.
Yates
English
आ-यत (तः-ता-तं)
a. Long
diffuse.
m.
Oblong figure.
Spoken Sanskrit
English
आयत - Ayata -
adj.
- stretching
सन्तानक - santAnaka -
adj.
- stretching
सान्तानिक - sAntAnika -
adj.
- stretching
आयति - Ayati -
f.
- stretching
अवतति - avatati -
f.
- stretching
आयाम - AyAma -
m.
- stretching
आनम - Anama -
m.
- stretching
क्षेप - kSepa -
m.
- stretching
जृम्भ - jRmbha -
m.
- stretching
आञ्छन - AJchana -
n.
- stretching
आस्फोटन - AsphoTana -
n.
- stretching
आयमन - Ayamana -
n.
- stretching
अतितत - atitata -
adj.
- stretching far
सारणा - sAraNA -
f.
- stretching out
सार - sAra -
m.
- stretching out
भङ्ग - bhaGga -
m.
- stretching out
विप्रसारण - viprasAraNa -
n.
- stretching out
प्रग्रह - pragraha -
adj.
- stretching forth
सन्तति - santati -
f.
- stretching along
प्रग्रहण - pragrahaNa -
m.
- stretching forth
आयत - Ayata -
m.
n.
- rectangle
आयत - Ayata -
adj.
- directed towards
आयत - Ayata -
adj.
- put on
आयत - Ayata -
adj.
- extended
आयत - Ayata -
adj.
- spread over
आयत - Ayata -
adj.
- extending
आयत - Ayata -
adj.
- stretched
आयत - Ayata -
adj.
- enduring
आयत - Ayata -
adj.
- future
आयत - Ayata -
adj.
- stretching
आयत - Ayata -
adj.
- aiming at
आयत - Ayata -
adj.
- lengthened
आयत - Ayata -
m.
- oblong figure
आयत - Ayata - ppp. - long
आयत - Ayata - ppp. - elongated
आयत Ayata
adj.
lengthened
द्राघित drAghita
adj.
lengthened
प्लावित plAvita
adj.
lengthened
विप्रकृष्ट viprakRSTa
adj.
lengthened
समायत samAyata
adj.
lengthened
समीषित samISita
adj.
lengthened
दीर्घीभूत dIrghIbhUta
adj.
lengthened
कृष्ट kRSTa
m.
lengthened
विवर्धते { विवृध् } vivardhate { vivRdh } verb be lengthened
आयामित AyAmita
adj.
lengthened out
प्लवते { प्लु } plavate { plu } verb be lengthened or prolated
समीषते { समीष् } samISate { samIS } verb become extended or lengthened out
प्लुत pluta
adj.
prolated or lengthened to 3 mAtrAs
चतुर्थमन्द्रातिस्वार्य caturthamandrAtisvArya
adj.
to be lengthened in a particular way
Wilson
English
आयत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Long.
2 Diffuse, prolix.
m.
(-तः) An oblong figure, (in geometry.)
E.
आङ् before यम to cease, affix क्त.
Apte
English
आयत [āyata], p. p.
Long
दशाङ्गुलमायता यष्टिः a stick ten fingers long
शतमध्यर्धं (योजनं) आयता
Mb.
˚स्वभावानि दुःखानि
K.*
175 lasting.
Diffuse, prolix.
Big, large, great
Pt.*
1.
Drawn, attracted.
Long drawn, distant
high-pitched
स्वचित्तायतनिःस्वनम्
Rām.*
1.4.33.
Curbed, restrained.
Asleep
तं नायतं बोधयोदित्याहुः Bṛi.
Up.*
4.3.14. -तः An oblong (in geometry). -तम्
ind.
Deeply, long
मैथिलीमाहृतां दृष्ट्वा ध्यात्वा निःश्वस्य चायतम्
Rām.*
6.111.71.
Comp.
-अक्ष
a.
(-क्षी
f.
)-ईक्षण, -नेत्र, -लोचन
a.
(a woman) with large eyes.-अपाङ्ग
a.
having long cornered eyes. -अर्धः half an oblong. -आयतिः
f.
long-continuance, remote futurity
सा विभूतिरनुभावसम्पदां भूयसी तव यदायतायतिः
Śi.*
14.5. चतुरस्र, दीर्घचतुरस्र
a.
Oblong. -च्छदा a plantain tree. -लेख
a.
long-curved
कान्तिर्भ्रुवोरायतलेखयोर्या
Ku.*
1.47. -स्तूः
m.
[आयतं स्तौति, नि˚ पा˚ दीर्घः] a panegyrist, bard.
Apte 1890
English
आयत p. p. 1 Long
दशांगुलमायता यष्टिः a stick ten fingers long
शतमध्यर्धं (योजनं) आयता Mb.
°स्वभावानि दुःखानि K. 175 lasting.
2 Diffuse, prolix.
3 Big, large, great
Pt. 1.
4 Drawn, attracted.
5 Longdrawn, distant.
6 Curbed, restrained.
तः An oblong (in geometry).
तं ind. Deeply, long
as in आयतं निश्वस्य.
Comp.
अक्ष a. (क्षी f.),
ईक्षण,
नेत्र,
लोचन a. (a woman) with large eyes.
अपांग a. having long-cornered eyes.
अर्धः half an oblong.
आयतिः f. long continuance, remote futurity
Śi. 14. 5.
छदा a plantain tree.
लेख a. long-curved
Ku. 1. 47.
स्तूः m. [आयतं स्तौति, नि° दीर्घः] a panegyrist, bard.
Monier Williams Cologne
English
आ-यत
mfn.
stretched, lengthened, put on (as an arrow)
stretching, extending, extended, spread over
directed towards, aiming at
extended, long, future,
MBh.
R.
Suśr.
Ragh.
Śiś.
Kir.
&c.
आ-यत
m.
an oblong figure (in geometry)
Monier Williams 1872
English
आ-यत, अस्, आ, अम्, long
diffuse, prolix
(अस्), m.
an oblong figure (in geometry).
—आयत-च्छदा, f.
the plantain tree Musa Paradisiaca Lin.
—आयत-
स्तू, ऊस्, m. a panegyrist.
—आयताक्ष (°त-अक्°), अस्,
ई, अम्, having large eyes or long eyelids.
—आयता-
पाङ्ग (°त-अप्°), अस्, ई, अम्, having a long-cornered
eye.
—आयतायति (°त-आय्°), इस्, f. long continu-
ance, remote futurity.
—आयतार्ध (°त-अर्ध्°), अस्,
m. (in geometry) half an oblong.
—आयतेक्षण
(°त-ईक्°), अस्, आ, अम्, long-eyed, having long or
large eyes.
Macdonell
English
आयत ā-yata, pp. (√ yam) extended, long.
Apte Hindi
Hindi
आयत
भू* क* कृ* - आ+यम्+क्त
लम्बा
आयत
भू* क* कृ* - आ+यम्+क्त
"विकीर्ण, अतिविस्तृत"
आयत
भू* क* कृ* - आ+यम्+क्त
"बड़ा, विस्तृत्, गम्भीर"
आयत
भू* क* कृ* - आ+यम्+क्त
"खींचा हुआ, आकृष्ट"
आयत
भू* क* कृ* - आ+यम्+क्त
"संयत, नियन्त्रित"
आयतः
पुं*
- आ+यम्+क्त
आयताकार
आयत
वि* - आयम्+ क्त
"सुप्त, सोया हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आयत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉದ್ದವಾದ /ದೀರ್ಘವಾದ
निष्पत्तिः - > + यम (उपरमे) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "आयताङ्गुलिरभूदतिरिक्तः सुभ्रुवां क्रशिमशालिनि मध्ये"
उल्लेखाः - > माघ० १०-६५
आयत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "अवेक्षितानायतवल्गमग्रे तुरङ्गिभिर्यत्ननिरुद्धवाहैः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-३०
आयत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೂರವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
आयत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
आयत
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಉದ್ದವಾಗಿ /ನೀಳವಾಗಿ
L R Vaidya
English
Ayata {% a. (f. ता) %} 1. Diffuse, prolix.
2. long
3. large, big
4. drawn, attracted
5. curbed, restrained.
Bopp
Latin
आयत (r. यम् s. त) longus. IN. 2. 24. N. 11. 27.
Indian Epigraphical Glossary
English
āyata (CII 1), engaged or appointed.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आयत *m. v.l. für आयति Zukunft, AK. 2, 8, 1, 29.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
आयत, वितत
adjective
यस्य दीर्घीकरणं कृतम्।
"पितामहः आयतं रज्जुम् आसिनोति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dkyus ring
१) अतोह (?) २) आयत ३) आयाम ४) दीर्घ
dkyus ring po
आयत
khyon
१) आयत २) पथ ३) पृथु ४) योग
khyon che ba
१) आयत २) विस्तीर्ण ३) विस्तृत
khrud ring
१) आयत २) दीर्घ
rgya che ba
१) आयत २) उदार ३) पृथु ४) प्रथित ५) विपुल ६) विशद ७) विशाल ८) विस्तीर्ण
chen po
१) अतिमात्र २) अधिमात्र ३) आयत ४) उच्छैः ५) उदार ६) गुरु ७) ज्येष्ठ ८) बहु ९) बृहत् १०) भूयः ११) महत् १२) महत्ता १३) महा १४) महान्त १५) विपुल १६)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् १४२८
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे
खर्वं कुब्जं वामनं विशालं तु विशङ्कटम् १४२९
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत्
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः १४३०
-wordlist-
दीर्घ (क्ली), आयत (क्ली), तुङ्ग (क्ली), उच्च (क्ली), उन्नत (क्ली), उद्धुर (क्ली), प्रांशु (क्ली), उच्छ्रित (क्ली), उदग्र (क्ली), न्यञ्च् (क्ली), नीच (क्ली), ह्रस्व (क्ली), मन्थर (क्ली), खर्व (क्ली), कुब्ज (क्ली), वामन (क्ली), विशाल (क्ली), विशङ्कट (क्ली), पृथु (क्ली), उरु (क्ली), पृथुल (क्ली), व्यूढ (क्ली), विकट (क्ली), विपुल (क्ली), बृहत् (क्ली), स्फार (क्ली), वरिष्ठ (क्ली), विस्तीर्ण (क्ली), तत (क्ली), बहु (क्ली), महत् (क्ली), गुरु (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दीर्घ
दीर्घ, आयत
प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं दीर्घमायतम्
verse 4.1.1.751
page 0086
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आयतः, त्रि, (आङ् + यम् + क्तः ।) दीर्घः इत्यमरः
लम्बा इति भाषा (विस्तृतः विशालः आ-कृष्टः यथा पञ्चतन्त्रे ।“तन्तवोऽप्यायता नित्यं तन्तवो बहुलाः समाः” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आयत
त्रि०
+ यम--क्त दीर्घे--आयामयुक्ते “धनुरायतभोगवासुकिज्या” किरा० + यम--अन्तर्भूतण्यर्थे कमेणिक्त आकृष्टे “आरक्षितानायतबल्गबन्धैः” माघः ।“आयता आकृष्टा बलावन्धायैः” मल्लि० दूरेच आकृष्टे“प्रजविभिरायतन्तुरङ्गैः” किरा० “आयतं दूरमिति”मल्लि० “भूयसी तव यदायतायति” माघः नियमिते ।त्रिर्जपेदायतप्राणः” योगिया० प्राणनियमनञ्च यथेष्ट-प्राणवृत्तिनिरोधनम्
Capeller
German
आयत (s. यम्) gestreckt, lang.
Burnouf
French
आयत आयत pp. d'आयच्छामि, étendu, long.
आयतच्छदा
f.
(छद) musa sapientum, bananier, bot.
आयतन
n.
toit, abri
habitation.
Sanctuaire
autel
place pour le sacrifice [ce mot vient peut-être de यत्].
Bd.
forme sensible, mode ou qualité sensible des objets
sens, organe des
sens.
आयताक्ष a. (अक्षि) aux longs yeux.
आयतापाङ्ग a. (अपाङ्ग) dont les angles extérieurs
des yeux sont allongés.
Stchoupak
French
आ-यत-
a. v. étendu
long, grand
futur.
°पक्ष्मल- a. (flèche) à longues ailes.
आयताक्ष- -ई- a. qui a de grands yeux.
आयतायति-
f.
avenir éloigné.