आय (Aya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आय m.
  (-यः)
	 1. Income,  revenue.
	 2. Gain,  profit.
	 3. The guard of the
women's apartments.
 E.
  आङ् before या to obtain,  ड aff.
  

Capeller Eng

English

 आय॑ m.
  approach
 income,  revenue.

Yates

English

 आय (यः) 1.
m.
  Income,  gain
 guard
of the woman's apartments.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	 revenue
राजस्व 	-	 rAjasva 	-	 n.
  	-	 revenue
आधारस्तम्भ 	-	 AdhArastambha 	-	 n.
  	-	 revenue
आगममुद्रा 	-	 AgamamudrA 	-	 f.
  	-	 revenuestamp
आगममुद्राग्क 	-	 AgamamudrAgka 	-	 m.
  	-	 revenuestamp
समुदय 	-	  samudaya 	-	 m.
  	-	 revenue
अवक्रय 	-	  avakraya 	-	 m.
  	-	 revenue
प्रवेश 	-	  praveza 	-	 m.
  	-	 revenue
भोग 	-	  bhoga 	-	 m.
  	-	 revenue
शद 	-	  zada 	-	 m.
  	-	 revenue
उदय 	-	  udaya 	-	 m.
  	-	 revenue
भुक्तिपाल 	-	  bhuktipAla 	-	 m.
  	-	  tehsildar  [ revenue officer ]
कर- आगम 	-	  kara- Agama 	-	 m.
  	-	  tax revenue  [ Econ.  ]
भोगपति 	-	  bhogapati 	-	 m.
  	-	 revenue-lord
कर 	-	  kara 	-	 m.
  	-	  royal revenue
नृपांश 	-	  nRpAMza 	-	 m.
  	-	  royal revenue
बलि 	-	  bali 	-	 m.
  	-	  royal revenue
आयदर्शिन् 	-	  Ayadarzin 	-	 adj.
  	-	  seeing  revenues
महाकर 	-	  mahAkara 	-	 m.
  	-	  large revenue or rent
महाकर 	-	  mahAkara 	-	 adj.
  	-	  having a large revenue
शुल्कखण्डन 	-	  zulkakhaNDana 	-	 n.
  	-	  defrauding the revenue
सबलि 	-	  sabali 	-	 adj.
  	-	  endowed with royal revenue
आस्थगित आगम-व्यय 	-	  Asthagita Agama-vyaya 	-	 m.
  	-	  deferred revenue expenditure
आयद्वार 	-	  AyadvAra 	-	 n.
  	-	  place where revenues are collected
आयस्थान 	-	  AyasthAna 	-	 n.
  	-	  place where revenues are collected
शुल्कोपजीविन् 	-	  zulkopajIvin 	-	 adj.
  	-	  living by tolls or taxes or revenue
परिचाय्य 	-	  paricAyya 	-	 m.
  	-	  raising the rent or revenue of a land
शुल्कमोषण 	-	  zulkamoSaNa 	-	 n.
  	-	  stealing or defrauding the revenue on
शुल्काध्यक्ष 	-	  zulkAdhyakSa 	-	 m.
  	-	  superintendent of tolls or taxes or revenue
परिभूषण 	-	  paribhUSaNa 	-	 m.
  	-	  peace obtained by the cession of the whole revenue of a land

आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	 revenue
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  acquisition of money
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  acquisition
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  guard of the women's apartments
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  approach
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  income
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  arrival
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  number four
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  die
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  profit
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  gain
आय 	-	 Aya 	-	 m.
  	-	  eleventh lunar mansion
उपार्जित आय 	-	  upArjita Aya 	-	 m.
  	-	  accrued income  [ Com.  ]

Wilson

English

 आय
m.
  (-यः)
1 Income,  revenue.
2 Gain,  profit.
3 The guard of the women's apartments.
E.
  आङ् before या to obtain,  ड aff.
  

Apte

English

आयः [āyḥ],  [आ-इ-अच्,  अय्-घञ् वा]

Arrival,  approach
 आये वामस्य संगथे रयीणाम् Rv.*
  2.38.1.

Gaining or acquisition of money,  acquiring (opp.  व्यय)
 आये दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थाः कष्टसंश्रयाः Pt.*
  1.163.

Income,  revenue
 receipt
 ग्रामेषु स्वामिग्राह्यो भाग आयः Sk.
 Y.*
  1.322, 327
 Mk.*
  2.6
 आयद्वाराणि Dk.*
  162 sources of income
 आयव्ययौ च नियतावाकरान् कोषमेव च Ms.*
  8.419
 आयाधिकं व्ययं करोति he lives beyond his means.

Gain,  profit.

The eleventh house (in astrology).

The guard of the women's apartments.

Means,  source
 मार्ग- त्यायशतैरर्थान् Mb.
 *  13.163.5. Comp.
   -दर्शिन् seeing (i. e.  having) revenues,  revenue-collector
 Mk. -मुखम् Forms of revenue
 Kau. A.
 2.6. -व्ययौ (dual) receipt and disbursement,  income and expenditure. -शरीरम् Body of income
 Kau. A.
 2.6. -स्थानम् a place where revenues are collected.

आयम् [āyam],  1 U.
 

To extend,  lengthen out,  stretch out
 वस्त्रं-पाणिं-आयच्छते Sk.
 स्वाङ्गमायच्छमानः Ś.*
  4. v. l. 
 आय- च्छति कूपाद्रज्जुम् Sk. draws up
 बाणमुद्यतमायसीत् Bk.*
  6.119 stretched out.

To restrain,  draw in (as breath &c.
 )
 त्रिरायम्य शनैरसून् Ms.*
  3.217, 11.1
 प्राणानायम्य Y.*
  1.24.

To stretch oneself,  to grow long (Ātm. )
 P.
 I.3.28.

To grasp,  possess
 श्रियमायच्छमानाभिः Bk.*
  8.46.

To bring or lead towards. Caus.
  

To lengthen,  stretch,  spread or draw out.

To remove,  transplant.

Apte 1890

English

 आयः [आ इ-अच्,  अय्-घञ् वा] 1 Arrival,  approach. 
2 Gaining or acquisition of money,  acquiring (opp. व्यय)
 आये दुःखं व्यये दुःखं Pt. 1. 163. 
3 Income,  revenue,  receipt
 ग्रामेषु स्वामिग्राह्यो भाग आयः Sk.
 Y. 1. 322,  326
 Mk. 2. 6
 आयद्वाराणि Dk. 162 sources of income
 आयव्ययौ च नियतावाकरान् कोषमेव च Ms. 8. 419
 आयाधिकं व्ययं करोति he lives beyond his means. 
4 Gain,  profit. 
5 The eleventh house (in astrology). 
6 The guard of the women's apartments. 
Comp. 
व्ययौ (dual) receipt and disbursement,  income and expenditure. 
स्थानं a place where revenues are collected. 

Monier Williams Cologne

English

 आय॑ a m.
  (fr.  आ-√ इ),  arrival,  approach,  RV.
   ii,  38,  10
 ChUp.
   

 income,  revenue

 gain,  profit,  Pāṇ.
 
 Mn.
  
 Yājñ.
 
 MBh.
  
 Hit.
  &c.

 the eleventh lunar mansion,  VarBṛS.
 

 a die,  Jyot.
 

 the number four,  ib.

 N.
  of a kind of formulas inserted at particular occasions of a sacrifice,  ŚāṅkhŚr.
   Comm. 

 the guard of the women's apartments,  L.
 

 आय b &c.
   See p.
  147,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 आय आय,  अस्,  m. (fr. rt. इ with आ),  arrival, 
approach
 income,  revenue
 gain,  profit
 the guard
of the women's apartments
 the eleventh lunar man-
sion.
—आय-व्यय,  अम् or औ,  n. or m. du. receipt
and disbursement,  income and expenditure.
—आय-
स्थान,  अम्,  n. a place where revenues are collected.

Macdonell

English

 आय 1. āy-á,  m.
  access
 revenue,  income.

 आय 2. āya,  m.
  radical suffix āya (gr.).

Benfey

English

 आय आय,  i. e. आ-इ + अ,  m.
 
 1. Gain, 
Böhtl. Ind. Spr. 219.
 2. Revenue, 
Man.  8,  419.

Apte Hindi

Hindi

आयः
पुं*
  - "आ+इ+अच्,  अय+घञ् वा"
"पहुँचना,  आ जाना"

आयः
पुं*
  - "आ+इ+अच्,  अय+घञ् वा"
"धनागम,  धनार्जन"

आयः
पुं*
  - "आ+इ+अच्,  अय+घञ् वा"
"आमदनी,  राजस्व,  प्राप्त द्रव्य"

आयः
पुं*
  - "आ+इ+अच्,  अय+घञ् वा"
"नफा,  लाभ"

आयः
पुं*
  - "आ+इ+अच्,  अय+घञ् वा"
अन्तःपुर का रक्षक

आयम्
भ्वा* पर*  आ-यम् -
"विस्तार करना,  लंबा करना,  फैलाना"

आयम्
भ्वा* पर*  आ-यम् -
"ऊपर ख़ीचना,  वापिस ख़ीचना"

आयम्
भ्वा* पर*  आ-यम् -
"नियन्त्रित करना,  थामना,  दबाना,  (श्वास आदि) रोकना"

आयम्
भ्वा*आ* आ-यम् -
"अंगड़ाई लेना, लम्बा बढ़ जाना"

आयम्
भ्वा*आ* आ-यम् -
"ग्रहण करना,  अधिकार करना,  रखना"

आयम्
भ्वा*आ* आ-यम् -
"ले जाना,  नेतृत्व करना"

आयः
पुं*
  - "आ+ इ+अच्,  अय् घञ् वा"
आमदनी का स्रोत

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಭ /ಪ್ರಾಪ್ತಿ
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪಾದನೆ /ಆದಾಯ
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಮೀನಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಂದಾಯ /ಭೂಮಿಯ ತೆರಿಗೆ
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಗ್ನದಿಂದ ೧೧ ನೆಯ ಸ್ಥಾನ
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂತಃಪುರದ ರಕ್ಷಕ /ರಾಜಸ್ತ್ರೀಯರ ವಾಸಗೃಹವನ್ನು ಕಾಯುವವನು
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆರಿಗೆ
आय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಮನ /ಹೋಗುವಿಕೆ

L R Vaidya

English

 Aya {% m. %} 1. Arrival
income,  revenue,  Yaj.i.322,  327,  M.viii.419
gain,  profit,  (op. to व्यय)
the guard of the women’s apartments.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

४,  अपस्,  अब्धि,  अम्बु,  अम्बुधि,  अम्बुनिधि,  अम्भोधि,  अम्भोनिधि,  अय,  अर्णव,  आप,  आम्नाय,  आय,  आश्रम,  उदधि,  उदन्वान्,  उपाय,  कषाय,  कृत,  केन्द्र,  कोष्ठ,  गति,  जल,  जलधि,  जलनिधि,  तुरीय,  तुर्य,  तोय,  दिक्,  दिश्,  दिशा,  ध्यान,  नदी,  निगम,  निम्नगेश,  नीरधि,  नीरनिधि,  पयोधि,  पयोनिधि,  पाथ,  पाथोधि,  पितामहास्य,  प्रणिम्नगेश,  बन्ध,  बन्धु,  ब्रह्मोद्भव,  महोर्मि,  महोर्मिक,  माल,  युग,  लवणोद,  लोकपाल,  वर्ण,  वारिधि,  वारिनिधि,  वार्धि,  विषधि,  विषनिधि,  वेद,  श्रुति,  सञ्ज्ञा,  समुद्र,  सलिलाकर,  सागर,  सुख

Bopp

Latin

 आय m. (r. या ire s. अ) reditus,  quaestus. HIT. 61. 3.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 āya,  m. (in Skt.,  and usually in Pali,  only income,  opp. to vyaya expense
 rarely in Vedic and Up. something like arrival
 see BR,  and son in Pali e.g. MN 〔i.277.1〕 udakass' āya-mukham,  acc. to comm. 〔ii.322.14〕 = āgamana-maggo
 see also āya-dvāra),  coming,  arrival,  esp. coming into existence,  origination,  source: KP 〔46.6,  7,  8〕 (vs),  replacing āyadvāraṃ,  q.v.,  of prose above,  karṣāpaṇāyo … bhoti,  saṃbodhicittasya ca yatra āyo,  āyo bahū tatra ca śrāvakāṇām
 same comparison KP 〔92.7,  9〕 (vs),  āyu and āyo again replacing āyadvāraṃ of prose
 āyaḥ Mvy 〔2654〕 = Tib. ḥbuṅ ba (meaning?),  or,  ḥdu ba,  coming together
 associated or cpd. with vyaya,  (in Skt. income and outlay,  but) here origination,  coming into being,  and passing away (belief in which is a false opinion),  Laṅk 〔174.12〕 āya-vyayadṛṣṭābhiniveśena
 〔175.14—176.1〕 nāhaṃ mahāmate lokāyataṃ deśayāmi,  na cāyavyayam,  kiṃ tu mahāmate anāyavyayaṃ deśayāmi. tatrāyo nāma mahāmate utpādarāśiḥ samūhāgamā,  utpadyante (read °gamād utpadyate with Tib. acc. to note). tatra vyayo nāma … vināśaḥ. an-āyavyaya ity an-utpādasyaitad adhivacanam
 Laṅk 〔182.3〕 āyaṃ kāryārthanirvṛttiṃ (accs. sg.,  obj. of paśyate,  prec. line),  and 4 āyavyaya-parijñānād
 Gv 〔470.3〕 sarvāyāśrayaniśrita-vihāra-vihāriṇām (does āya here mean cause,  basis,  origin?).

Indian Epigraphical Glossary

English

 āya (IE 7-1-2),  ‘four’.
(EI 33
 CII 3
 SII 1,  2),  a fiscal term meaning ‘revenue’, 
‘tax’.
(SITI),  literally,  income
 a general term denoting
‘taxes’
 cf. val13iy-āyam (SITI),  tolls on the roadway.
(HRS),  revenue in general according to the Arthaśāstra
and other authorities
 a special branch of revenue according to
the inscriptions of the Uccakalpa kings and later epigraphs.
(CITD),  profit,  income,  receipt
 tribute
 corn given
by the well-to-do villagers to the hereditary servants of the
village as their established fees of office.

Abhyankara Grammar

English

आय  (I) the affix आय applied to the roots गुप्,  धूप् and others ending with which they are looked upon as roots
 cf. P. III.1.28: P.III.1. 32. The affix is applied optionally when an ārdhadhātuka affix is to follow,  e.g. गोपायिता,  गोप्ता
 cf. P.III. 1.31
 (2) augment
 cf. असतो वर्णस्य उपजनः R. Prāt. XIV. 1 Uvaṭa.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 आय m. ° = उदर्क (glückliche Zukunft),  Yudh. 4,  30.

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अर्थागम
अर्थागम,  आय
अर्थागमो भवेदायो भागधेयो बलिः करः ॥ ४३३ ॥
verse 2.1.1.433
page 0050

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आयः,  पुं,
   (आङ् + या + ड ।) धनागमः । प्राप्तिः ।लाभः । (यथा मनुः । ८ । ४१९ ।“अहन्यहन्यवेक्षेत कर्म्मान्तान् वाहनानि च ।आयव्ययौ च नियतावाकरान् कोषमेव च” ॥
)स्त्र्यगाररक्षकः । इति हलायुधः ॥
 (ज्योतिष-प्रसिद्धमेकादशभवनम् ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आय पु०
  आ--इण--अच् अय--घञ् वा । १ लाभे २ प्राप्तौ, “आयव्ययविशोधितात्” स्मृतिः आयव्ययौ च नियता-वाकरान् कोषमेव च” मनुः । ३ धनागमे,  ज्योतिषोक्तेलग्नावधिके राश्यवधिके च ४ एकादशस्थाने,  ४ वनितागार-पालके च कर्मणि अच् घञ् वा । ग्रामादितः स्वामिग्रा-ह्यभागे,  लभ्ये ५ धनादौ “तदस्मिन् वृद्ध्यायलाभोपदादीयते” पा० ग्रामेषु स्वामिग्राह्योभाग आयः”सि० कौ० लग्नायधिकैकादशस्थानस्यायत्वं च तत्-स्थाने आयस्य चिन्तनीयत्वात् । तत्र वर्षलग्नावधि-कैकादशस्थाने ग्रहविशेषयोगादिभिरायोपायविवेकः ।नीलकण्ठता० “अब्दपे ज्ञेऽर्थगे लाभो बाणिज्यात्शुभदृग्युते । सेन्थिहेऽस्मिन् लग्नगे तु लामः पठ-नलेखनात् । अस्मिन् षष्ठाष्टान्त्यगते सक्रूरे नीचकर्मतः ।क्रूरेक्षणेन लाभोऽस्तंगतेन लिखनादिभिः । जीवेऽब्दपेक्रूरहते लग्ने हानिर्नृपाद्भयम् । अस्मिन्नधिकृते द्यूनेव्यवहाराद्धनाप्तयः । लग्नाधिपेनेत्थशाले लाभः स्वजनगौ-रवम् । सर्वेऽपि लाभे वित्ताप्त्यै सबला निर्बला न तु ।सवीर्य्योज्ञः समुथहोलग्ने ऽर्थसहमे शुभम् । ददाति खात-द्रव्यस्य लाभः पापदृशा न तु” । आयसहमन्तु सहमशब्दे बक्ष्य-ते आयभावानयनञ्च ५१९ पृष्ठे अष्टमभावशब्दोक्तदिशावसे-यम् । जन्मग्नावधिकैकादशस्थाने ग्रहस्थित्यादिभिरायविवेकःजातकप० उक्तः यथा “स्वामिसद्ग्रहयुतेक्षित आये सर्वलाभसहितः शुभवर्गे । क्रूरदृष्टिसहिते खलवर्गेनो शुभं खल-शुभे च विमिश्रम् । सर्व्वखेचरयुतं त्वथ दृष्टं लाभभम्बहुल-लाभकरन्तु । तत्र यो बलयुतो निजवृत्त्यास्वं धनं दिशतिसम्यगतुच्छम् । उच्चे स्वमित्रगृहगोवलवांश्च पूर्ण्णं,  शत्रोर्गृहेतु खचरश्चरणं ददाति । नीचारिभांशकगतोऽर्द्धफलप्रदःस्यादस्तं गतोऽल्पकफलः खलु लाभभावे । लाभभे रवि-युतीक्षणवर्गैः संयुते नृपचतुष्पदचौर्य्यैः । युद्धतोऽपि हिधनं विधुजैस्तैस्तोयदन्तियुवतिप्रभवं स्यात् । लाभे कुजेक्षितयुते कुजवर्गयुक्ते वित्तं प्रबालमणिभूषणकाञ्चनाढ्यम् ।स्यात् साहसैश्च गमनागमनैस्तथाग्निशस्त्रप्रपञ्चजनितैर्वच-लान्मुनीनाम् । बुधदृष्टेऽथ वा युक्ते लाभे बुधगणेऽपि वा ।वित्तं लिखनशिल्पाद्यैरङ्गवेसरकाम्यजम् । आये वृह-स्पतियुतीक्षणवर्गयुक्ते यज्ञादिहेनसुतविक्रमनागरैः स्वम् ।शौक्रेक्षणे गणयुते गमनाङ्गनाभ्योवाराङ्गनारजतपत्रमयंधनं स्यात् । शनिपुक्ते लाभगृहे शनिदृष्टे शनेर्गणे । महिषीलोहकृष्युयं धनं स्थावरकर्मभिः । निजाब्दकेऽर्कः प्रचु-रार्थलाभं लक्ष्मीं कुजोऽब्जश्च धनं नृपाब्दे । ज्ञः पञ्चवेदेधनसिन्द्रपूज्यो लक्ष्मीं सितोऽर्के कुजवच्छनिस्तु” । राश्य-वधिकैकादस्थाने च गोचरे सर्वे ग्रहाः शुभाः “सर्वेऽप्यु-पान्त्ये शुभाः” इत्युक्तेः अत्र विशेषो गोचरशब्दे वक्ष्यते ।

Capeller

German

 1. आय॑ m.
  Zugang,  Einkommen. 

 2. आय m.
  das Wurzelsuffix āya (g.).

Grassman

German

 āyá,  m.,  Eintreffen,  Herbeikommen [von i mit ā́].
-é vāmásya {229, 10}.

Burnouf

French

 आय आय n.
  (आ,  अय de इ) accession. 
		 Addition
d'une chose à une autre.
		 Retour,  gain,  profit
 revenu.
		 Gardien
du gynécée.

Stchoupak

French

 आय-
 m.
  arrivée 
 revenus,  gain 
 moyen. 
°दर्शिन्- a. qui a des revenus.
°स्थूण- m.
  n.
  d'un homme.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.