| YouTube Channel

आम्रातकः (AmrAtakaH)

 
Apte
English
आम्रातकः [āmrātakḥ], 1 The hog plum.
Inspissated mango juice. (Mar. साट)
आम्रस्य सहकारस्य कटे विस्तारितो रसः । घर्मशुष्को मुहुर्दत्त आम्रातक इति स्मृतः ॥ Bhāv.
P.
N.
 of a mountain.
Apte 1890
English
आम्रातकः 1 The hog-plum.
2 Inspissated mango juice (Mar. साट)
आम्रस्य सहकारस्य कटे विस्तारितो रसः । घर्मशुष्को मुहुर्दत्त आम्रातक इति स्मृतः ॥ Bhāva P.
3 N. of a mountain.
Apte Hindi
Hindi
आम्रातकः
पुं*
 - आम्रात+कन्
अमरे का वृक्ष
आम्रातकः
पुं*
 - आम्रात+कन्
अमावट
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) आम्रमतति - अत (सातत्यगमने) ‘वुन्’ । ‘कृञादिभ्यो वुन्’ (उ० ५-३५) । १. आम्रातकवृक्षः, कपिचूतः, पीतनः । ‘आमडा’ ‘अमडे’ - भाषा ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आम्रातकः, पीतनः, कपीतनः, वर्षपाकी, पीतनकः, कपिचूडा, अम्रवाटिकः, भृङ्गीफलः, रसाढ्यः, तनुक्षीरः, कपिप्रियः, अम्बरातकः, अम्बरीयः, कपिचूडः, आम्रावर्तः
noun
अम्लरसयुक्तफलविशिष्टः वृक्षः।
"मर्कटः आम्रातकम् आरुह्य उपविष्टः।"
Synonyms:
 आम्रातकः
noun
एकः पर्वतः ।
"आम्रातकस्य उल्लेखः रामायणे अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आम्रातकः,
पुं,
 (आम्रं तद्रसम् आ ईषत् अततिमाति । अत सातत्यगमने कृञादित्वात् वुन् ।)वृक्षविशेषः । आम्डा इति भाषा । तत्पपर्य्यायः ।पीतनः २ कपीतनः ३ । इत्यमरः ॥
वर्षपाकी ४ ।इति रत्नमाला ॥
पीतनकः ५ कपिचूडा ६ अभ्र-वाटिकः ७ भृङ्गीफलः ८ रसाढ्यः ९ तनुक्षीरः १०कपिप्रियः ११ अम्बरातकः १२ अम्बरीयः १३कपिचूडः १४ । इति जटाधरः ॥
तदपक्वफलगुणाः ।कषायत्वं । अम्लत्वं । हृत्कण्ठहर्षणत्वञ्च । तत्पक्व-फलगुणाः । मधुराम्लत्वं । स्निग्धत्वं । पित्तकफ-नाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अपिच । तृप्ति-बलविष्टम्भाजीर्णकारित्वम् । गुरुत्वञ्च । इति राज-वल्लभः ॥
आम्रावर्त्तः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथामार्कण्डेयपुराणे ।“आम्रानाम्रातकान् भव्यान्नारिकेलान् सतिन्दुकान्” । इति ।अस्य पर्य्यायो गुणाश्च ।“आम्रातकः पीतनश्च मर्कटाम्रः कपीतनः ॥
आम्रातमम्लं वातघ्नं गुरूष्णं रुचिकृत्सरम् ।पक्वन्तु तुवरं स्वादु रसे पाके हिमं स्मृतं ॥
तर्पणं श्लेष्मलं स्निग्धं वृष्यं विष्टम्भि वृंहणं ।गुरु बल्यम्मरुत्पित्तक्षतदाहक्षयास्रजित्” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
“आम्रातकफलं वृष्यं सस्नेहं श्लेष्मवर्द्धनं” ।इति सुश्रुतः ॥
)