आम्र (Amra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आम्र m.
  (-म्रः) The mango tree,  (Mangifera Indica.)
 E.
  अम् to be sick, 
रक् Unādi affix,  and अ made आ.

Capeller Eng

English

 आम्र॑ m.
  the mango tree
 n.
  its fruit. 

Yates

English

 आम्र (म्रः) 1.
m.
  The mango tree.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mangotree
आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mango
आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	  mango   [ Mangifera Indica - Bot. ]
आम्र 	-	 Amra 	-	 n.
  	-	  fruit of the mango tree
आम्र 	-	 Amra 	-	 n.
  	-	  particular weight
आम्र 	-	 Amra 	-	 n.
  	-	  mango fruit

आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mango
आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mangotree
वयम् आम्रम् अखादम 	-	 vayamAmramakhAdama 	-	 sent.
  	-	 Weatethemango.
नारङ्गम् आम्रफलात् मधुरतरम् 	-	 nAraGgamAmraphalAtmadhurataram 	-	 sent.
  	-	 Anorangeissweeterthanamango.
स्त्रीप्रिय 	-	  strIpriya 	-	 adj.
  	-	 mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
अम्लफल 	-	  amlaphala 	-	 m.
  	-	 mango  [ Magnifera Indica - Bot. ]
चामरपुष्प 	-	  cAmarapuSpa 	-	 m.
  	-	 mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
राजफल 	-	  rAjaphala 	-	 m.
  	-	 mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
वसन्तद्रु 	-	  vasantadru 	-	 m.
  	-	 mango
वसन्तद्रुम 	-	  vasantadruma 	-	 m.
  	-	 mango
आम्रफल 	-	  Amraphala 	-	 n.
  	-	 mango
आम्र 	-	  Amra 	-	 m.
  	-	 mango   [ Mangifera Indica - Bot. ]
आम्रतैल 	-	  Amrataila 	-	 n.
  	-	 mango oil
सहकारतैल 	-	  sahakArataila 	-	 n.
  	-	 mango oil
मधूली 	-	  madhUlI 	-	 f.
  	-	 mango tree
आम्रवृक्ष 	-	  AmravRkSa 	-	 m.
  	-	 mango tree
चूत 	-	  cUta 	-	 m.
  	-	 mango tree
रसाल 	-	  rasAla 	-	 m.
  	-	 mango tree
सहकार 	-	  sahakAra 	-	 m.
  	-	 mango tree
सुमदन 	-	  sumadana 	-	 m.
  	-	 mango tree

आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mango
आम्र 	-	 Amra 	-	 m.
  	-	 mangotree
वयम् आम्रम् अखादम 	-	 vayamAmramakhAdama 	-	 sent.
  	-	 Weatethemango.
नारङ्गम् आम्रफलात् मधुरतरम् 	-	 nAraGgamAmraphalAtmadhurataram 	-	 sent.
  	-	 Anorangeissweeterthanamango.
स्त्रीप्रिय 	-	  strIpriya 	-	 adj.
  	-	  mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
अम्लफल 	-	  amlaphala 	-	 m.
  	-	  mango  [ Magnifera Indica - Bot. ]
चामरपुष्प 	-	  cAmarapuSpa 	-	 m.
  	-	  mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
राजफल 	-	  rAjaphala 	-	 m.
  	-	  mango  [ Mangifera Indica - Bot. ]
वसन्तद्रु 	-	  vasantadru 	-	 m.
  	-	  mango
वसन्तद्रुम 	-	  vasantadruma 	-	 m.
  	-	  mango
आम्रफल 	-	  Amraphala 	-	 n.
  	-	  mango
आम्र 	-	  Amra 	-	 m.
  	-	  mango   [ Mangifera Indica - Bot. ]
आम्रतैल 	-	  Amrataila 	-	 n.
  	-	  mango oil
सहकारतैल 	-	  sahakArataila 	-	 n.
  	-	  mango oil
मधूली 	-	  madhUlI 	-	 f.
  	-	  mango tree
आम्रवृक्ष 	-	  AmravRkSa 	-	 m.
  	-	  mango tree
चूत 	-	  cUta 	-	 m.
  	-	  mango tree
रसाल 	-	  rasAla 	-	 m.
  	-	  mango tree
सहकार 	-	  sahakAra 	-	 m.
  	-	  mango tree
सुमदन 	-	  sumadana 	-	 m.
  	-	  mango tree

Wilson

English

 आम्र
m.
  (-म्रः) The mango tree,  (Mangifera Indica.)
E.
  अम to be sick,  रक् Uṇādi affix,  and अ made आ.

Apte

English

आम्रः [āmrḥ],  [अम् गत्यादिषु रन् दीर्घश्च Uṇ.*
  2.16.] The mango tree. -म्रम् The fruit of the mango tree. Comp.
   -अस्थि The seed of the mango tree.

आवर्त N.
  of a tree (आम्रातक).

inspissated mango juice. (-र्तम्) the fruit of आम्रातक. -कूटः N.
  of a mountain
 सानुमानाम्रकूटः Me.*
  17. -गन्धकः N.
  of a plant (समष्ठिलवृक्ष
 Mar.
  सुरण). -निशा N.
  of the plant Curcuma Reclinata (Mar.  आंबेहळद). -पञ्चमः A particular Rāga in music.-पाली f.
  N.
  of a prostitute famous for her beauty.-पेशी [आम्रस्य पेशीव] a portion of dried mango fruit.-फलप्रपाणकम् A cooling drink made of mangoes. -वण [आम्रस्य वनम् cf.
   P.
 VIII.4.5.] a grove of mango trees
 सो$हमाम्रवणं छित्त्वा Rām. 

Apte 1890

English

 आम्रः [अम् गत्यादिषु रन् दीर्घश्च Uṇ. 2. 16] The mango-tree. 
म्रं The fruit of the mango-tree. 
Comp. 
आवर्तः {1} N. of a tree (आम्रातक). {2} inspissated mango juice. (
र्तं) the fruit of आम्रातक. 
कूटः the name of a mountain
 सानुमानाम्रकूटः Me. 17. 
गंधकः N. of a plant (समष्ठिलवृक्ष). 
पेशी [आम्रस्य पेशीव] a portion of dried mango-fruit. 
वणं [आम्रस्य वनं cf. P. VIII. 4. 5] a grove of mango trees
 सोहमाम्रवणं छित्त्वा Rām. 

Monier Williams Cologne

English

 आम्र॑ m.
  the mango tree,  Mangifera Indica,  MBh.
  
 R.
 
 Śak.
  &c.
  

 आम्र॑ n.
  the fruit of the mango tree,  Suśr.
 
 ŚBr.
  
 &c

 a particular weight.

Monier Williams 1872

English

 आम्र आम्र,  अस्,  m. (said to be fr. rt. 2. अम्), 
the mango tree,  Mangifera Indica
 (अम्),  n. the fruit
of the mango tree.
—आम्र-कूट,  अस्,  m.,  N. of
a mountain.
—आम्र-गन्धक,  अस्,  m.,  N. of a
plant.
—आम्र-गुप्त,  अस्,  m.,  N. of a man.
—आम्र-
पाली,  f.,  N. of a woman.
—आम्र-पेशी,  f. a portion
of dried mango fruit.
—आम्र-मय,  अस्,  ई,  अम्, 
made of mangoes (as sauce).
—आम्र-वण,  अम्,  n.
a mango forest.
—आम्रावर्त (°र-आव्°),  अस्,  m. in-
spissated mango juice.

Macdonell

English

 आम्र āmrá,  m.
  mango-tree
 n.
  mango (fruit).

Benfey

English

 आम्र आम्र,  m.
  The mango tree, 
Mangifera indica,  Nal. 12,  4.
 -- Comp.
 
राजाम्र,  i. e.
राजन्-,  m.
  a superior sort
of mango.

Apte Hindi

Hindi

आम्रः
पुं*
  - अम्+रम्+दीर्घः
आम का वृक्ष

आम्रम्
नपुं*
   - अम्+रम्+दीर्घः
आम का फल

आम्रः
पुं*
  - अमुगत्यादिषु रन्दीर्घश्च
आम का वृक्ष

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आम्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾವಿನ ಮರ
निष्पत्तिः - > अम (गत्यादौ) - "रक्" दीर्घश्च (उ० २-१६)
व्युत्पत्तिः - > अम्यते
आम्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३५) । अणो लुक् (४-३-१६३)
व्युत्पत्तिः - > आम्रस्य फलम्
प्रयोगाः - > "मन्दानलत्वं विषमज्वरं च रक्तामयं बद्धगुरोदरं च । आम्रातियोगो नयनामयं वा करोति तस्मादति तानि नाद्यात् ॥"

L R Vaidya

English

 Amra {% (I) m. %} The mango tree,  Megh.x.18,  Bh.V.i.104.

 Amra {% (II) n. %} The fruit of the mango tree,  Bh.V.ii.8.

Bopp

Latin

 आम्र m. nomen arboris,  «the mango tree,  Magnifera In-
dica». AM.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

a mra
१) आमली २) आम्र ३) चूत

a mra'i 'bras bu
आम्र

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आम्रश्चूतः सहकारः सप्तपर्णस्त्वयुक्छदः ॥ ११३३ ॥
-wordlist-
 
आम्र (पुं),  चूत (पुं),  सहकार (पुं),  सप्तपर्ण (पुं),  अयुक्छद (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आम्र
आम्र,  चूत,  सहकार
कङ्केलिरशोकः स्यादाम्रश्चूतश्च सहकारः ॥ १९२ ॥
verse 2.1.1.192
page 0024

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: आम्रः
Root: आम्र
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Mango tree
Shloka(s):
3|3|25|1 ► आम्रे कामाङ्गमाकन्दौ चूतो वेलोऽङ्गनाप्रियः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|25|2 ► करको वलयश्चाथ श्रेष्ठेऽत्र सहकारकः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|25|1 ⇢ आम्रः (आम्र) (पुं) ⇒ Mango tree ⇒ 
➠ 3|3|25|1 ⇢ कामाङ्गः (कामाङ्ग) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil Mā ⇒ 
➠ 3|3|25|1 ⇢ माकन्दः (माकन्द) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil Mā ⇒ 
➠ 3|3|25|1 ⇢ चूतः (चूत) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil M ⇒ 
➠ 3|3|25|1 ⇢ वेलः (वेल) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil Mā ⇒ 
➠ 3|3|25|1 ⇢ अङ्गनाप्रियः (अङ्गनाप्रिय) (पुं) ⇒ Mango tree ⇒ 
➠ 3|3|25|2 ⇢ करकः (करक) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil Mā ⇒ 
➠ 3|3|25|2 ⇢ वलयः (वलय) (पुं) ⇒ Mango tree
 Tamil Mā ⇒ 
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
    

Word: आम्रम्
Root: आम्र
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ आम्रादिफलपुष्पयोः
Meaning(s):
⇒ Flower of the fruit of the mango
Shloka(s):
3|3|21|1 ► षण्डास्त्वाम्रादयः शब्दा आम्रादिफलपुष्पयोः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|21|1 ⇢ आम्रम् (आम्र) (नपुं) ⇒ Flower of the fruit of the mango ⇒ आम्रादिफलपुष्पयोः
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आम्रः,  पुं,
   (अम्यते अम गत्यादौ अमितभ्योदीर्घश्चेतिरक् दीर्घश्च ।) फलवृक्षविशेषः । आम आँव इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । चूतः २ रसालः ३ । अति-सौरभश्चेत् सहकारः ४ । इत्यमरः ॥
 कामशरः ।कामवल्लभः ६ कामाङ्गः ७ कीरेष्टः ८ माधवद्रुमः९ भृङ्गाभीष्टः १० सीधुरसः ११ मधूली १२कोकिलोत्सवः १३ वसन्तदूतः १४ अम्लफलः १५मोदाख्यः १६ मन्मथालयः १७ मध्वावासः १८सुमदनः १९ पिकरागः २० नृपप्रियः २१ प्रि-याम्बुः २२ कोकिलावासः २३ । इति राजनिर्घण्टः ।माकन्दः २४ षट्पदातिथिः २५ मधुव्रतः २६वसन्तद्रुः २७ पिकप्रियः २८ स्त्रीप्रियः २९ गन्ध-बन्धुः ३० अलिप्रियः ३१ । इति शब्दरत्नावली ॥
मदिरासखः ३२ । इति जटाधरः ॥
 बालाम्रफल-गुणाः । वायुरक्तपित्तकारित्वं । इति राजव्रल्लभः ॥
अपिच । कषायत्वं । अम्लरसत्वं । सुगन्धित्वं ॥
कफामयनाशित्वं । अस्रकरत्वं । पित्तप्रकोपवायु-रक्तदोषपटुत्वादिरुचिप्रदत्वञ्च । तच्च बद्धास्थिता-दृक् । इति राजनिर्घण्टः ॥
 * ॥
 मध्याम्रगुणः ।पित्तकारित्वं ॥
 * ॥
 पक्वाम्रगुणाः । वर्णरुचि-मांसशुक्रबलकारित्वं । पित्ताविरोधित्वं । वायु-नाशित्वं । हृद्यत्वं । गुरुत्वं । अनुलोमनत्वं । इतिराजवल्लभः ॥
 अपिच । त्रिदोषशमताकारित्वं ।स्वादुत्वं । पुष्टिजनकत्वं । अधिकधातुप्रचयकारित्वं ।तृप्तिकान्तिकारित्वं । तृष्णाश्रमशमनत्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
 * ॥
 मधुयुक्ताम्रगुणाः । क्षयरोग-प्लीहवातश्लेष्मरोगनाशित्वं ॥
 * ॥
 घृतयुक्ताम्रगुणाः ।वातपित्तनाशित्वं । अग्निबलवर्णकारित्वञ्च ॥
 * ॥
दुग्धयुक्ताम्रगुणाः । शीतलत्वं । स्वादुत्वं । गुरुत्वं ।स्निग्धत्वं । भेदकत्वं । वातपित्तहारित्वं । शुक्ररक्तब-लवर्द्धकत्वञ्च ॥
 * ॥
 तत्फलास्थिगुणाः । तृष्णाच्छ-र्द्दिमेहातीसारनाशित्वं । इति राजबल्लभः ॥
 * ॥
तत्त्वग्गुणः । कषायत्वं ॥
 * ॥
 तन्मूलगुणाः ।सुगन्धित्वं । कषायत्वं । रुचिकारित्वं । संग्राहित्वं ।शीतलत्वञ्च ॥
 * ॥
 तत्पुष्पगुणौ । रुचिकारित्वं ।अग्निदीपनत्वञ्च ॥
 * ॥
 आम्रपेषीगुणाः । काषा-यत्वं । अम्लत्वं । भेदकत्वं । कफवातनाशित्वञ्च ॥
 * ॥
कृत्रिमपक्वाम्रगुणः ॥
 अम्लरसहानेर्मधुरत्वाच्चपित्तनाशित्वं ॥
 * ॥
 चुषिताम्रगुणाः ॥
 परमरुचि-बलवीर्य्यकारित्वं । लघुत्वं । शीतलत्वं । शीघ्र-पाकित्वं । वातपित्तहारित्वं । सारकत्वञ्च ॥
 * ॥
तद्गालितरसगुणाः । बलकारित्वं । गुरुत्वं । वात-हरत्वं । सारकत्वं । हृद्यत्वं । तृप्तिजनकत्वं । अति-शयष्टंहणत्वं । कफवर्द्धकत्वञ्च ॥
 * ॥
 तत्खण्ड-गुणाः ॥
 गुरुत्वं । रोचकत्वं । गुरुपाकित्वं । मधु-रत्वं । वृंहणत्वं । बलकारित्वं । शीतलत्वं । वातना-शित्वञ्च ॥
 * ॥
 अतिशयाम्रभक्षणगुणाः ॥
 मन्दाग्नि-बिषमज्वररक्तामयबद्धगुदोदरनयनामयकारित्वं ।“एतदम्लाम्रविषयं न तु मधुराम्रपरं । मधुरस्यपरं नेत्रहितत्वादिगुणत्वात् ॥
 यद्यतिशयभक्षणंकरोति तदा शुण्ठीजलानुपानं । अथवा सौवर्च्चलेनसह क्षीरं प्रयोक्तव्यं” ॥
 * ॥
तत्पल्लवगुणाः । रुचिकारित्वं । कफपित्तनाशि-त्वञ्च ॥
 * ॥
 तथा च राजनिर्घण्टः ।“आम्रमामं जलं स्विन्नं मर्द्दितं दृढपाणिना ।सिताशीताम्बुसंयुक्तं कर्पूरमरिचान्वितं ॥
प्रपाणकमिदं श्रेष्ठं भीमसेनेन निर्म्मितं ।सद्यो रुचिकरं बल्यं शीघ्रमिन्द्रियतर्पणम्” ॥
(तत्रादावाम्रस्य नामानि गुणाश्च ।“आम्रः प्रोक्तो रसालश्च सहकारोऽतिसौरभः ।कामाङ्गो मधुदूतश्च माकन्दः पिकवल्लभः ॥
 * ॥
आम्रपुष्पमतीसारकफपित्तप्रमेहनुत् ।असृग्दुष्टिहरं शीतं रुचिकृद्ग्राहि वातलम् ॥
आम्रं बालं कषायाम्लं रुच्यं मारुतपित्तकृत् ।तरुणन्तु तदत्यम्लं रूक्षं दोषत्रयस्रकृत् ॥
आम्रमामं त्वचाहीनमातपेऽतिविशोषितम् ॥
अम्लं स्वादुकषायं स्याद्भेदनं कफवातजित् ॥
 * ॥
पक्वन्तु मधुरं वृष्यं स्निग्धं बलसुखप्रदम् ॥
गुरु वातहरं हृद्यं वर्ण्यं शीतमपित्तलम् ।कषायानुरसं वह्लि-श्लेष्म-शुक्र-विबर्द्धनम् ॥
 * ॥
तदेव वृक्षसम्पक्वं गुरुवातहरं परम् ।मधुराम्लरसं किञ्चित् भवेत् पित्तप्रकोपनम् ॥
 * ॥
अम्रं कृत्रिमपक्वञ्च तद्भवेत् पित्तनाशनम् ॥
 * ॥
रसस्याम्लस्य हीनस्तु माधुर्य्याच्च विशेषतः ॥
उषितं तत्परं रुच्यं बल्यं वीर्य्यकरं लघु ॥
शीतलं शीतपाकि स्याद्वातपित्तहरं सरम् ॥
 * ॥
तद्रसो गालितो बल्यो गरुर्वातहरः सरः ।अहृद्यस्तर्पणोऽतीव वृंहणः कफवर्द्धनः ॥
 * ॥
तस्य खण्डं गुरुपरं रोचनं चिरपाकि च ।मधुरं वृंहणं बल्यं शीतलं वातनाशनम् ॥
वातपित्तहरं रुच्यं वृंहणं बलवर्द्धनम् ॥
 * ॥
वृष्यं वर्णकरं स्वादु दुग्धाम्रं गुरु शीतलम् ॥
 * ॥
मन्दानलत्वं विषमज्वरञ्चरक्तामयं बद्धगुदोदरञ्च ।आम्रातियोगो नयनामयं वाकंरोति तस्मादति तानि नाद्यात् ॥
एतदम्लाम्रविषयं मधुराम्लपरं न तु ।मधुरस्य परं नेत्रहितन्त्वाद्या गुणा यतः ॥
शुण्ठ्याम्भसोऽनुपानं स्यादाम्राणामतिभक्षणे ।जीरकं वा प्रयोक्तव्यं सह सौवर्च्चलेन च” ॥
 * ॥
आम्रवीजस्य गुणाः ।“आम्रवीजं कषायं स्याच्छर्द्द्यतीसारनाशनम् ।ईषदम्लञ्च मधुरं तथा हृदयदाहनुत्” ॥
 * ॥
आम्रनवपल्लवस्य गुणाः ॥
“आम्रस्य पल्लवं रुच्यं कफपित्तविनाशनम्” ॥
 * ॥
इति भावप्रकाशः ॥
“अपक्वमाम्रं फलमेव शस्तंसंग्राहि पित्तासृजि कोपनञ्च ।तथा विपक्वं मधुरन्तु चाल्पं, भेद्यं सपित्तामयनाशनञ्च” ॥
इति हारीतः ॥
“वातपित्तास्नकृद्बालं बद्धास्थिकफपित्तकृत् ॥
गुर्व्वाम्रं वातजित् स्वाद्वम्लं कफशुक्रकृत्” ।इति वाभटः ॥
“रक्तपित्तकरं बालमापूर्णं पित्तवर्द्धनम् ।पक्वमाम्रं जयेद्वायुं मांसशुक्रबलप्रदम्” ॥
 * ॥
“आम्रामलकलेहाश्च वृंहणा बलबर्द्धनाः ।रोचनास्तर्पणाश्चोक्ताः स्नेहमाधुर्य्यगौरवात्” ॥
इति चरकः ॥
“पित्तानिलकरं बालं पित्तलं बद्धकेशरम् ॥
हृद्यं वर्णकरं रुच्यं रक्तमांसबलप्रदम् ।कषायानुरसं स्वादु वातघ्नं वृंहणं गुरु ॥
पित्ताविरोधि सम्पक्वमाम्रं शुक्रविवर्द्धनम् ।वृंहणं मधुरं बल्यं गुरु विष्टभ्य जीर्य्यति” ॥
इति सुश्रुतः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आम्र पु०
  अम--गत्यादिषु रन् दीर्घश्च । १ स्वनामख्यातेवृक्षे तस्य फलम् अण् तस्य लुक् । २ तत्फले च न०
  ।आम्रस्य फलपुष्पादिगुणा उक्ता भा० प्र० । यथा “आम्र-पुष्पमतीसारकफपित्तप्रमेहनुत् । असृग्दुष्टिहरं शीतंरुचिकृत् ग्राहि वातलम् । आम्रं बालं कषायाम्लं रुच्यंमारुतपित्तकृत् । तरुणं तु तदत्यम्लं रूक्षं दोषत्रयास्रकृत् । आम्रमामं त्वचा हीनमातपेऽती व शीषितम्अम्लं स्वादु कषायं स्याद्भेदनं कफवातजित् । पक्वन्तुमधुरं वृष्यं सिग्धं शुक्रबलप्रदम् । गुरु वातहर हृद्यंबल्यं शीतमपित्तलम् । कषायानुरसं यह्निश्लेष्मशुक्र-विवर्द्धनम् । तदेव वृक्षसम्पक्वं गुरु वातहरं परम् ।मधुराम्लं सरं किञ्चित् भवेत् पित्तप्रकोपणम् ।आम्रं कृत्रिमपक्वं यत्तद्भवेत् पित्तनाशनम् ।रसस्याम्लस्य हानेस्तु माधुर्याच्च विशेषतः । चूषितं तत्परं रुच्यं बलवीर्य्यकरं क्षघु । शीतलं शीघ्रपाकि स्याद्वा-तपित्तहरं सरम् । तद्रसोगालितो बल्यो गुरुर्वातहरः सरः । अहृद्यस्तर्पणोऽतीव वृंहणः कफवर्द्धनः ।तस्य खण्डं गुरु परं रोचनं चरिपाकि च । मघुरं वृंहणंबल्यं शीतलं वातनाशनम् वातपित्तहरं रुच्यंवृंहणं बलवर्द्धनम् । वृष्यं वर्णकरं स्वादु दुग्धाक्तंगुरु शीतलम् । मन्दानलत्वम् विषमज्वरञ्च रक्तामयं बद्धगुदोदरञ्च । आम्रातियोगो नयनामयञ्च करोति तस्मा-दति तानि नाद्यात् । एतदम्लाम्रविषयं मधुराम्रंपरं न तु । मधुरस्य परं नेत्रहितत्वाद्या गुणायतः । शुण्ठ्य-म्भस्त्वनुपानं स्यादाम्राणामतिभक्षणे । जीरकं वा प्रयो-क्तव्यं सह सौवर्चलेन च । आम्रवीजं कषायं स्याच्छर्द्यतीसारनाशनम् । ईषदम्लञ्च मधुरं तथा हृदयदाहनुत् ।आम्रस्य पल्लवं रुच्यं कफपित्तविनाशनम्” । पल्लवमत्र नवदलम् । अस्य शाकपाकप्रकारस्तत्रैव “स्विन्ना निष्पीडिताःकामं कोकिलाहारपल्लवाः । घृतसिन्धूत्थसंसिद्धा-रुच्या रामठवासिताः । सर्पिषा खण्डयुक्तास्ते तलि-ताश्चाम्रपल्लवाः । लवङ्गार्द्रकसंयुक्तामरीचै रुचिकारकाः” ।अस्य पल्लवमुकुलानां पाकप्रकारस्तत्रैव “आम्रस्य चैव नव-ताम्ररुचिप्रबालाः खण्डीकृतालवणमिश्रितपिण्डिताश्च ।वाह्लीकधूपनजुघोघृतदुग्धसिद्धाः सन्दीपयन्ति पवनस्यसखायमेते । मुकुलः सहकारशाखिनः शृतखण्डी-कृतसैन्धवान्वितः । दधिमन्थमरीचसंस्कृतश्चिरजाताम-रुचिं छिनत्ति हि । कफपित्तहरौ हृद्यौ मुखवैरस्यनाशनौ । वह्निसञ्जननौ रुच्यौ चूतजौ पुष्पपल्लवौ ।आम्रमामं जलस्विन्नं मर्द्दितं दृढपाणिना । सिताशीता-म्बुसंयुक्तं कर्पूरमरिचान्वितम् । प्रपानकमिदं श्रेष्ठंभीमसेननिर्म्मितम् । सद्योरुचिकरं बल्यं शीघ्रमिन्द्रियतर्पणमिति” ।

Capeller

German

 आम्र॑ m.
  Mangobaum,  n.
  Mangofrucht.

Burnouf

French

 आम्र आम्र m.
  mangifera indica,  le manguier,  bot.

Stchoupak

French

 आम्र-
 m.
  manguier 
 nt. mangue.
°कूट- m.
  n.
  d'une montagne.
°मात्र- a. de la grosseur d'une mangue.
°वण- nt. bois de manguiers.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.