| YouTube Channel

आमलक (Amalaka)

 
शब्दसागरः
English
आमलक
mfn.
(-कः-की-कं) Emblic myrobalan, (Phyllanthus emblica.)
m.
(-कः) Another plant, (Justicia adhenatoda, &c.)
n.
(-कं) The fruit
of the myrobalan.
E.
आङ् and मल् to hold, वुन्
aff.
fem. ङीष् having
all medicinal virtues.
Capeller Eng
English
आ॑मलक
m.
f.
the Myrobalan tree
n.
its fruit.
Yates
English
आ-मलक (कः-कं) 1.
m.
n.
Emblic
myrobalan.
n.
Its fruit.
Spoken Sanskrit
English
आमलक Amalaka
m.
Indian gooseberry [ Phyllanthus emblica - Bot. ]
आमलक Amalaka
n.
Indian gooseberry [ Phyllanthus emblica - Bot. ]
Wilson
English
आमलक
mfn.
(-कः-की-कं) Emblic myrobalan, (Phyllanthus emblica.)
m.
(-कः) Another plant, (Justicia adhenatoda, &c.)
n.
(-कं) The fruit of
the myrobalan.
E.
आङ् and मल to hold, वुन् affix, fem. ङीष् having all
medicinal virtues.
Apte
English
आमलकः [āmalakḥ] की [kī], की 1 The tree, Emblic Myrobalan, Emblica Officinalis Gaertn (Mar. आंवळा).
N.
of another tree (वासक). -कम् Fruit of the Emblic Myrobalan
बदरामलकाम्रदाडिमानाम्
Bv.*
2.8.
Apte 1890
English
आमलकः,
की 1 The tree, Emblic Myrobalan, Emblica Officinalis Gærtn (Mar. आंवळा).
2 N. of another tree (वासक).
कं Fruit of the Emblic Myrobalan
बदरामलकाम्रदाडिमानां Bv. 2. 8.
Monier Williams Cologne
English
आमलक mf(ई). (g. गौरादि,
Pāṇ.
iv, 1, 41) Emblic Myrobalan, Emblica Officinalis Gaertn.
आमलक
n.
the fruit of the Emblic Myrobalan,
MBh.
Suśr.
ChUp.
&c.
आमलक
m.
another plant, Gendarussa Vulgaris,
L.
Monier Williams 1872
English
आमलक आमलक, अस्, ई, अम्, m. f. n. the plant
Emblic Myrobalan, Emblica Officinalis Gærtn.
(अस्),
m. another plant, Gendarussa Adhatoda
(अम्), n.
the fruit of the Emblic Myrobalan.
Macdonell
English
आमलक āmalaka,
m.
, ī,
f.
N. of a tree (emblic 🞄myrobala)
n.
its fruit: ī-phala,
n.
id..
Benfey
English
आमलक आमलक,
m.
,
f.
की, and
n.
Emblic myrobalan.
Apte Hindi
Hindi
आमलकः
पुं*
- आ+मल्+वुन्-स्त्रियां ङीप्
आँवले का वृक्ष
आमलकम्
नपुं*
- आ+मल्+वुन्
आँवला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आमलक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ
निष्पत्तिः - > "मयट्" (४-३-१४४) लुक् (४-३-१६३)
व्युत्पत्तिः - > आमलक्याः फलम्
L R Vaidya
English
Amalaka {% (I) m.f. %} A kind of tree.
Amalaka {% (II) n. %} Its fruit, बदरामलकाम्रदाडिमानाम् Bh.V.ii.8.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आमलक (m.?) °Bergkristall, S II, 28, 4
209, 6.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyu ru ra
१) अम्बल २) अम्लक ३) आमलक ४) आमलकी ५) तिष्यफला ६) रुचक
skyu ru ra'i 'bru
आमलक
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: आमलकः
Root: आमलक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
Shloka(s):
3|3|177|1 संवर्तश्च षडश्रायां त्रिलिङ्ग्यामलकी शिवा। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|177|2 धात्री कर्षफला तिष्या सेव्याध्यण्डा झटा दृढा॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
3|3|177|1 षडश्रा (षडश्रा) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|1 आमलकः (आमलक) (पुं) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|1 आमलका (आमलक) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|1 आमलकम् (आमलक) (नपुं) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|1 शिवा (शिवा) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 धात्री (धात्री) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 कर्षफला (कर्षफला) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 तिष्या (तिष्या) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 सेव्या (सेव्या) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 अध्यण्डा (अध्यण्डा) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 झटा (झटा) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
3|3|177|2 दृढा (दृढा) (स्त्री) Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
Related word(s):
Vedic Reference
English
Āmalaka (neuter), a common word later, is found in the
Chāndogya Upaniṣad (vii. 3, 1), denoting the Myrobalan fruit.
Cf. Amalā.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आमलकं,
क्ली,
(आ + मल + क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः ।आमलक्याः फलं फलेलुगिति विकारावयवप्रत्य-यस्य लुक्
) आमलकीविशेषः काठ आमला-इति भाषा तत्पर्य्यायः काष्ठधात्रीफलं क्षुद्रा-मलकं क्षुद्रजातीफलं अस्य गुणाः कषा-यत्वं कटुत्वं शीतत्वं पित्तास्रदोषनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः
(“तद्वदामलकं शीतमम्लं पित्तकफापहं” ।इति वाभटः
“विद्यादामलके सर्व्वान् रसान् लवणवर्ज्जितान् ।स्वेदमेदःकफोत्क्लेदपित्तरोगविनाशनं”
इति चरकः
)
आमलकः,
पुं,
(आङ् + मल + क्कुन् ।) वासकवृक्षः ।इति शब्दचन्द्रिका
(यथा मार्कण्डेयपुराणे ।“भल्लातकानामलकांस्तिन्दुकांश्च महाफलान्” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आमलक
त्रि०
+ मल--क्कुन् स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् (आ-मला) धात्रीवृक्षे “त्रिष्वामलकमाख्यातं धात्री तिष्यफलाऽमृता रक्तपित्तप्रमेहघ्नं पथ्यं वृष्यं रसायनम् हन्तिवातं तदम्लत्वात् पित्तं माधुर्य्यशैत्यतः कफं रूक्षकषायत्वात्फलं धात्र्यास्त्रिदोषजित् यस्य यस्य फलस्येह वीर्य्यंभवति यादृशम् तस्य तस्यैव वीर्य्येण मज्जानमपिनिर्दिशेत्” भावप्रका० अस्य स्त्रीत्वपक्षेऽपि तस्याः इदम्फलमण् फले लुकि क्लीवत्वमेवेति भेदः “यः सदाम-लकैः स्नानं करोति विनिश्चितम् बलीपलितनिर्मुक्तोःजीवेद्वर्षशतं नरः” वैद्य० “श्रीकामः सर्व्वदा स्नानं कुर्व्वीतामलकैर्नरः” गरुड
पु०
गौरादिगणे आमलशब्दपाठात्आमलशब्दोऽप्यत्र स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् आमली वृहद्ध०पुराणे तु अमलात् कात् नेत्रजलादागतम् अण् ङीप् ।इत्यभिप्रायेण निरुक्यन्तरम् दर्शितं यथा “सजये!विजये! देवि! नावेव स्मृतयोस्तदा नयनेषु जातानिअमलाश्रुजलानि तानि नौ नयनेभ्यश्च निपेतु-र्भुवि हे सखि! ततो जाताद्रुमाः पृथ्व्यां चत्वारोविम-लप्रभाः ख्याता आमलकी नाम्ना जाता कादमलाद्यतः श्यामलच्छदवृन्दास्ते कर्व्वूर--स्कन्धमू-लकाः शिराग्रथितपत्रालीमालाकलितपत्रकाः” “माघे-मासि सितायां तामेकादश्यां समुद्भवाम् दृष्ट्वाह्यागत्य देवोऽत्र-दधारानन्दयुक्तनुम् तेन धात्रीति नाम्नापि राजत्या-मलकी पुनः” इति “सर्वदामलकी ग्राह्या परित्यज्य-रवेर्दिनम्” “पयोधरैरामलकीवनाश्रिताः” माघः ।“विल्यपत्रं चमाघ्यञ्च तमालामलकीदलम् कह्लारंतुलसी चैव पद्मञ्च मुनिपुष्पकम् एतत् पर्य्युषितं स्यात्यच्चान्यत् कलिकात्मकम्” योगि० त० “न धात्रीकाननंयत्र विष्णोस्तु तुलसीवनम् तंस्लेच्छदेशं जानीयात्यत्र नो याति वैष्णवः यत्र मातृपरा मर्त्त्या यत्रद्वादशीकृन्नरः तुलसीकाननं धात्री तत्र विष्णुःश्रिया सह दूर्व्वा हरति पापानि धात्री हरति पात-कम्” आह्नि० त० स्कन्द
पु०
Capeller
German
आमलक
m.
,
f.
der Myrobolanenbaum
n.
die Frucht des M.
Burnouf
French
आमलक आमलक
m.
phyllanthus emblica, esp. de myrobalan.
Justicia adhenatoda. [Emblica vient de āmalaka].
Stchoupak
French
आमलक-
nt. fruit de l'Emblica, myrobolan
-ई-
f.
la plante.
आमलकी-फल- nt. ce fruit.