| YouTube Channel

आमपाक (AmapAka)

 
Monier Williams Cologne
English
आम—पाक
m.
a method of mellowing or ripening a tumour or swelling,
Suśr.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आमपाक
पु०
आमस्य अजीर्ण्ण विशेषस्य पाकः वैद्यकोक्तेशोफरोगाद्यङ्गे आमस्य पाकभेदे तद्विरणमुक्तं सुश्रुते यथा“स यदा बाह्याभ्यन्तरैः क्रियाविशेषैर्न सम्भावितः प्रशम-यितुं क्रियाविपर्य्ययाद्बहुत्वाद्वा दोषाणां, तदा पाकाभि-सुखो भवति तस्यामस्य पच्यमानस्य पक्वस्य लक्षण-मुच्यमानमवधारय तत्र मन्दोष्मता त्वक्सवर्ण्णता शीत-शोफता स्थैर्य्यं मन्दवेगताल्पशोफता चामलक्षणमुद्दिष्टम् ।सूचिभिरिव निस्तुद्यते, दश्यत इव पिपीलिकाभिः, ताभिश्चसंसृप्यत इव, छिद्यतैव शस्त्रेण, भिद्यत इव शक्तिभिः, ता-ड्यत इव दण्डेन, पीड्यत इव पाणिना, घट्ट्यत इव चाङ्गुल्या, दह्यत इव पच्यत इव चाग्निक्षाराभ्यामोषचोषपरीदाहाश्चभवन्ति वृश्चिकविद्ध इव स्थानासनशयनेषु शान्तिमु-पैति आध्मातवस्तिरिव अतश्च शोफो भवति त्वग्वैवर्ण्यंशोफाभिवृद्धिर्ज्वरदाहपिपासा भक्तारुचिश्च पच्यमानलि-ङ्गम् वेदनोपशान्तिः पाण्डुताल्पशोफता बलीप्रादु-र्भावस्त्वक्परिपुटनं निम्नदर्शनमङ्गुल्यावपीडिते प्रत्युन्नमनंवस्ताविवोदकसञ्चरणं पूयस्य प्रपीडयत्ये कमन्तमन्ते चाव-पीडिते मुहुर्मुहुस्तोदः कण्डूरनुन्नतता व्याधेरु-पद्रवशान्तिर्भक्ताभिकाङ्क्षा पक्वलिङ्गम् कफजेषु तुरोगेषु गम्भीरगतित्वादभिघातजेषु वा केषुचिदसमस्तंपक्वलक्षणं दृष्ट्वा पक्वमपक्वमिति मन्यमानो भिषग्मोह-मुपैति यत्र हि त्वक्सवर्णता शीतशोफता स्थौल्यमल्प-रुजताश्मवद्घनता तत्र मोहमुपेयादिति भवन्तिचात्र आमं विपच्यमानञ्च सम्यक् पक्वञ्च यो भिषक् ।जानीयात् भवेद्वैद्यः शेषास्तस्करवृत्तयः वातादृतेनास्ति रुजा, पाकः पित्तादृते, नास्ति कफाच्च पूयः, ।तस्मात्समस्ताः परिपाककाले पचन्ति शोफांस्त्रय एवदोषाः”