आम (Ama)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishआम [āma], [आम्यते ईषत् पच्यते
आ अम् कर्मणि घञ् Tv.]
Raw, uncooked, undressed (opp. पक्व) (oft . applied to the cow in the Veda
3.3.14.)
आमान्नम् 4.223
1.287.
Unripe, immature
तुदन्त्या- मत्वचं दंशा मशका मत्कुणादयः 3.31.27.
Unbaked, unannealed (as a jar)
आमकुम्भ इवाम्भःस्थो विशीर्णः 4.66.
Undigested.
म् State of being raw
शनैः शनैर्जहुः पङ्कं स्थलान्यामं च वीरुधः 1.2.39.
Constipation, passing hard excretion.
Grain freed from chaff.
मः Disease
sickness.
Indigestion
आहारस्य रसः सारः यो न पक्वो$ग्निलाघवात् । आमसंज्ञां स लभते महाव्याधिसमाश्रयः ॥ Suśr. -अतिसारः dysentery or diarrhœa caused by vitiated mucus in the abdomen (the excretion being in this case mixed with hard and fetid matter). आमातिसारे नो कार्य- मादौ संग्रहणं नृणाम् Suśr. -अद् eating raw flesh or food
आमादः क्ष्विङ्कास्त मदन्त्वेनीः 1.87.7. -अन्नम् undressed rice. -आशयः [आमस्यापक्वान्नस्याशयः] 'receptacle of undigested food', the upper part of the belly to the navel, stomach. -कुम्भः a jar of unbaked clay
4.66. -गन्धि smelling of raw meat of a burning corpse. -गन्धिकम् the smell of raw meat. -ज्वरः a kind of fever
स्वेद्यमामज्वरं प्राज्ञः को$म्भसा परिषिञ्चति 2.54. -त्वच् of tender skin.
पाकः1 a preliminary stage of the disease called dropsy.
A method of mellowing or ripening a tumour
Suśr.. -पात्रम् an unannealed vessel
8.1.28
विनाशं व्रजति क्षिप्रमाम- पात्रमिवाम्भसि 3.179. -पीनसम् running at the nose, defluxion. -पेशाः Grains pounded in a raw condition. -मांसाशिन् a cannibal, an eater of raw flesh. -रक्तम् dysentery. -रसः imperfect chyme. -वातः constipation, torpor of the bowels attended with flatulence and intumescence. -शूलः pain of indigestion, colic. -श्राद्धम् a Śrāddha performed with uncooked food
आपद्यनग्नौ तीर्थे च चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । आमश्राद्धं द्विजैः कार्यं शूद्रेण च सदैव हि ॥ Prāchetasa.
आम [āma] मा [mā] नस्यम् [nasyam], (मा) नस्यम् [अमनस्-ष्यञ्] Pain, sorrow.
Apte 1890
Englishआम a. [आम्यते ईषत् पच्यते
आ-अम कर्मणि घञ् Tv.] 1 Raw, uncooked, undressed (opp. पक्व) (oft. applied to the cow in the Veda)
आमान्नं Ms. 4. 223
Y. 1. 287.
2 Unripe, immature.
3 Unbaked, unannealed (as a jar).
4 Undigested.
मं 1 State of being raw.
2 Constipation, passing hard excretion.
3 Grain freed from chaff.
मः 1 Disease
sickness.
2 Indigestion
आहारस्य रसः सारः यो न पक्वोऽग्निलाधवात् । आमसज्ञां स लभते महाव्याधिसमाश्रयः ॥ Suśr.
Comp.
अतिसारः dysentery or diarrhœa caused by vitiated mucus in the abdomen (the excretion being in this case mixed with hard and fetid matter).
अद् a. eating raw flesh or food.
अन्नं undressed rice.
आशयः [ आमस्यापक्वान्नस्याशयः] ‘receptacle of undigested food’, the upper part of the belly to the navel, stomach.
कुंभः a jar of unbaked clay
H. 4. 66.
गंधि n. smelling of raw meat or of a burning corpse.
गंधिकं the smell of raw meat.
ज्वरः a kind of fever
cf. रवेद्यमानज्वरं प्राज्ञः कोंऽभसा परिषिंचति Śi. 2. 54.
त्वच् a. of tender skin.
पाकः a preliminary stage of the disease called dropsy.
पात्रं an unannealed vessel
विनाशंव्रजति क्षिप्रमामपात्रमिवांभसि Ms. 3. 179.
पीनसं running at the nose, defluxion.
मांसाशिन् m. a cannibal, an eater of raw flesh.
रक्तं dysentery.
रसः imperfect chyme.
वातः constipation, torpor of the bowels attended with flatulence and intumescence.
शूलः pain of indigestion, colic.
श्राद्धं a Śrāddhaperformed with uncooked food
आपद्यनग्नौ तीर्थे च चंद्रसूर्यग्रहे तथा । आमश्राद्धं द्विजैः कार्यं शूद्रेण च सदैव हि ॥ Prācetasa.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishआम 1. आम, अस्, आ, अम् (fr. rt. 2. अम्?), raw,
uncooked (the opposite to पक्व, q. v.
in the Veda
often an epithet of the cow considered as the raw
material which produces the milk)
unbaked, unan-
nealed
undressed
unripe, immature
undigested
(अम्), n. condition of being raw
constipation, pass-
ing hard and unhealthy excretions
grain freed from
chaff
[cf. Gr. ὠμό-ς Hib. amh, ‘raw, unsodden,
crude, unripe.’]
—आम-कुम्भ, अस्, m. a water-jar
of unbaked clay.
—आम-गन्धि, n. smell of raw
meat or of a burning corpse.
—आम-गन्धिक, अम्,
n. the smell of raw meat.
—आम-ता, f. rawness, un-
readiness.
—आम-त्वच्, क्, क्, क्, tender-skinned.
—आम-पात्र, अम्, n. an unannealed vessel.
—आम-
पीनस, अम्, n. running at the nose, defluxion.
—आम-मांस, अस्, m. raw flesh.
—आममांसाशिन्
(°स-आश्°), ई, m. a cannibal, eater of raw flesh.
—आम-रक्त, अस्, m. dysentery.
—आम-रस, अस्,
m. imperfect chyme.
—आम-वात, अस्, m. constipa-
tion or torpor of the bowels with flatulence and intu-
mescence.
—आम-शूल, अस्, m. the cholic, pain
arising from indigestion.
—आमातिसार (°म-अत्°),
अस्, m. dysentery or diarrhœa produced by vitiated
mucus in the abdomen
the excretion being mixed
with hard and fetid matter.
—आमाद् (°म-अद्), त्, त्,
त्, eating raw flesh or food.
—आमान्न (°म-अन्°),
अम्, n. undressed rice.
—आमाशय (°म-आश्°), अस्,
m. the receptacle of the undigested food, the upper
part of the belly to the navel, the stomach.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiआम
वि* - आम्यते ईषत् पच्यते - आ+अम्+कर्मणि घञ् - तारा*
"कच्चा, अनपका, अपक्व"
आम
वि* - आम्यते ईषत् पच्यते - आ+अम्+कर्मणि घञ् - तारा*
"हरा, अपरिपक्व"
आम
वि* - आम्यते ईषत् पच्यते - आ+अम्+कर्मणि घञ् - तारा*
आवे में न पकाया हुआ अनाज
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೋಗ /ವ್ಯಾಧಿ
आम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜೀರ್ಣ ರೋಗ
निष्पत्तिः - > अम (रोगे) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > अम्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "आहारस्य रसः सारः यो न पक्वोऽग्निलाघवात् । आमसञ्ज्ञां स लभते बहुव्याधिसमाश्रयः ॥"
उल्लेखाः - > सुश्रुत०
आम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಲಬದ್ಧತೆ
आम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುರಿಗಾಳು ಪುರಿ ಮುಂತಾದ ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯ
आम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಸಿಯಾದ
आम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸುಡಲ್ಪಡುವ
आम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜೀರ್ಣವಾಗದಿರುವ
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit२९, आम, उष्टि, कुव
Bopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit सुपेश, तनु, कृश, सुतनु, सरु, श्लक्ष्ण, शीर्ण, शात, पात्रट, अपचित, तलिन, अणु, अणुतर, आम, चटुल, प्रतनु, पेलव, परिपेलव
यस्य घनत्वम् अल्पम् अस्ति।
"एतद् अंशुकं सुपेशम् अस्ति।"
मृदु, अकठिन, अरूक्ष, अरूक्षित, अरूक्ष्ण, अलूक्ष, आम, पक्ष्मल, मसृण
यद् परूषं कठिनं वा नास्ति।
"तस्याः हस्तौ अतीव मृदू स्तः। "
अपक्व, अपरिपक्व, आम, एसिद्ध, अपरिणत, शलाटु, कषण, अपरिपूत
यः न पक्वः।
"श्यामः अपक्वं फलम् अत्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanskyon
१) अङ्गण २) अपक्षण ३) अपराध ४) अवलेप ५) आदीनव ६) आपत्ति ७) आम ८) आमय ९) आविल १०) ऊन ११) कलङ्क १२) कलि १३) छल १४) दुष्ट १५) दोष १६) पर्याप्ति १७) फल्गु १८) श्वित्र १९) हानि
nga ba
१) आम २) दौर् ३) भीष्मक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritरोगो रुजा रुगातङ्को मान्द्यं व्याधिरपाटवम् ॥ ४६२ ॥
आम आमय आकल्यमुपतापो गदः समाः ।
रोग (पुं), रुजा (स्त्री), रुज् (स्त्री), आतङ्क (पुं), मान्द्य (क्ली), व्याधि (स्त्री), अपाटव (क्ली), आम (पुं), आमय (पुं), आकल्य (क्ली), उपताप (पुं), गद (पुं)
फलं तु सस्यं तच्छुष्कं वानमामं शलाटु च ।
फल (पुंक्ली), सस्य (क्ली), वान (वा), आम (क्ली), शलाटु (वा)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritरोग
रोग, रुज्, व्याधि, आकल्य, गद, मान्द्य, अपाटव, आम, आमय, आतङ्क, उपताप, रुजा
रोगो रुक् व्याधिराकल्यं गदो मान्द्यमपाटवम् ।
आम आमय आतङ्क उपतापो रुजा स्मृता ॥ ६०० ॥
verse 2.1.1.600
page 0068
पुराणम्
Englishआम / ĀMA. See under avatāra.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआमं, त्रि, (आम्यते ईषत्पच्यते । आ + अम +कर्म्मणि घञ् ।) पाकरहितं । काँचा इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । अपक्वं २ असिद्धं ३ असृतं ४ ।इति रत्नमाला ॥
(“आमपक्वक्रमं हित्वा नातिसारे क्रिया यतः” ।इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहः ॥
“मज्जत्यामागुरुत्वाद्विट् पक्वातूत्प्लबते जले ।विनातिद्रवसङ्घातशैत्यश्लेष्मप्रदूषणात् ॥
परीक्ष्यैवं पुरा सामं निरामं वा सदोषिणां ।विधिनोपाचरेत्सम्यक् पाचनेनेतरेण वा” ॥
चिकित्सा यथा, --“चित्रकं पिप्पलीमूलं द्वौ क्षारौ लवणानि च ।व्योषं हिङ्खजमोदाञ्च चव्यञ्चैकत्र चूर्णयेत् ॥
गुडिका मातुलुङ्गस्य दाडिमस्य रसेन वा ।कृता विपाचयन्त्यामन्दीपयन्त्याशु चाननं” ॥
इति चित्रकाद्यगुडिकाः । इति चरकः ॥
)
आमं, षट्प्रकाराजीर्णरोगमध्ये रोगविशेषः ।तस्य कारणरूपे ।“आमं विदग्धं विष्टब्धं कफपित्तानिलैस्त्रिभिः ।अजीर्णं केचिदिच्छन्ति चतुर्थं रसशेषतः ॥
अजीर्णं पञ्चमं केचिन्निर्दोषं दिनपाकि च ।वदन्ति षष्ठं चाजीर्णं प्राकृतं प्रतिवासरं ॥
तत्रामे गुरुतोत्क्लेदः शोथो गण्डाक्षिकूटगः ।उद्गारश्च यथाभुक्तमविदग्धः प्रवर्त्तते” ॥
इति निदानं ॥
अन्यच्च ।भुक्तमन्नावशेषं यत् रसं भूयस्त्वपाचितं ।गतमामाशये यस्मात्तस्मादामं तदुच्यते ॥
अन्नमन्नरसं केचित् केचिच्च मलसञ्चयं ।प्रथमां दोषटुष्टिञ्च आममित्यभिधीयते” ॥
अपक्वं । यथा, --“शस्यं क्षेत्रगतं प्राहुः सतुषं धान्यमुच्यते ।आमं वितुषमित्युक्तं स्विन्नमन्नमुदाहृतं” ॥
इति श्राद्धतत्त्वधृतवशिष्ठवचनं ॥
रोगविशेषःतल्लक्षणादि अजीर्णशब्दे द्रष्टव्यं ॥
(“उष्मणोऽल्पबलत्वेन धातुमाद्यमपाचितं ।दुष्टमामाशयगतं रसमामं प्रचक्षते ॥
आमेन तेन संपृक्ता दोषादूष्याश्च दूषिताः ।सामाइत्युपदिश्यन्ते ये च रोगास्तदुद्भवाः ॥
स्रोतोरोधबलभ्रंशगौरवानिलमूढताः ।आलस्यापक्तिनिष्ठीवमनोभेदारुचिक्लमाः ॥
लिङ्गं मलानां सामानां निरामाणां विपर्य्ययः” ।इति चरकः ॥
“आमेऽजीर्ने तु बन्धश्चेत् क्षाराम्लं लघु शस्यते ।पुष्पकासीशमिश्रं वा क्षीरेण लवणेन च ।सदाडिमरसं सर्पिः पिबेद्वातेऽधिके सति” ॥
इति च चरकः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritआम । आम्यतेईषत्पच्यते आ + अम--कर्म्मणि घञ् । १ ईष-त्पक्वे असिद्धे २ पाकरहिते । अम--करणेघञ् । २ रोगमात्रे ।वैद्यकोक्तेषट्विधे अजीर्णे ३ रोगभेदे च आमाटोपा-पचीश्लेप्मगुल्मकृमिविकारिणाम्” सुश्रु० । तल्लक्षणादियथा निदा० “आहारस्य रसः सारः योन पक्वोऽग्नि-लाघवात् । आमसंज्ञां स लभते बहुव्याधिसमा-श्रयः । आममन्नरसं केचित् केचित्तु मलसञ्चयम् । प्रथमदोषदुष्टिं वा वदन्ति बहुपिच्छिलाम् । सादनंसर्व्वगात्राणामाममित्यभिशब्दितम्” “तेनामेन सदायुक्ता दोषा दुष्याश्च तादृशाः । तदुद्भवा आमयाश्चसामा इति बुधैः स्मृताः” तेनास्य क्लीवत्वपपि ।आमस्य निदानस्वरूपभेदादि निदाने उक्तम् “आमं विद-ग्धं विष्टब्धं तथा पित्तानिलैस्त्रिभिः । अजीर्ण्णं केचि-दिच्छन्ति चतुर्थं रसशेषतः । अजीर्ण्णं पञ्चमं केचिन्नि-र्द्दोषं दिनपाकि च । वदन्ति षष्ठं चाजीर्ण्णं प्राकृतं प्र-तिवासरम् । तत्रामे गुरुतोत्क्लेदः शोथो गण्डाक्षिकूटकः ।उद्गारश्च यथाभुक्तमविदग्धं प्रवर्त्तते” । तस्य चामना-मत्वे कारणमप्युक्तम् तत्रैव । “भुक्तमन्नावशेषं यत् रसभूतन्त्वपाचितम् । गतमामाशये यस्मात्तस्मादामं प्रचक्षते इति ।”अधिकमामाशयशब्दे वक्ष्यते ।अपाकरूपामात् तृष्णाधिक्यं जायते तदुक्तम् सुश्रु० ।“तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थीं क्षयात्तथान्याम-समुद्भवा” च इत्यादिना सप्तविधास्तृष्णाविभज्य “त्रिदो-षलिङ्गामसमुद्रवा च हृच्छूलनिष्ठोवनसादयुक्ताः । स्निग्धंतथाम्लं लवणञ्च भुक्तं गुर्वन्नमेवातितृषी-करोति” आमस्यातिसाररोगादिहेतुत्वं सुश्रुते उक्तम्आमाजीर्ण्णैः प्रद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषाःसंप्रदुष्टाः सभक्तम् । नानावर्ण्णं नैकशः सारयन्तिकृच्छ्राज्जन्तोः षष्ठमेनं वदन्ति । संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु मल-मप्स्ववसीदति । पुरीषं भृशदुर्गन्धं पिच्छिलं चामसंज्ञि-तम्” इति आमातिसारंलक्षयित्वा । अतः सर्वातिसारास्तुज्ञेयाः पक्वामलक्षणैः तत्र लङ्घनमेवादौ पूर्व्वरूपेषुदेहिनाम्ः” । तत्र लङ्घनस्य कर्त्तव्यतामुक्त्वा अनेन विधिनाचामं यस्य नैवोपशाम्यति । हरिद्रादिं वचादिं वापिबेत् प्रातः स मानवः । आमातिसारिणां कार्य्यं नादौसंग्रहणं नृणा” मित्यनेन विशेष उक्तः तेन ४ अतिसारभेदे“शस्यं क्षेत्रगतं प्राहुः सतुषं धान्यमुच्यते । आमं वितुंषमित्युक्तम् स्विन्नमन्नमुदाहृतमिति” स्मृतिपरिभाषितेअपक्वे ५ सतुषेऽन्ने च । “आमं शूद्रस्य पक्वान्नं पक्वमुच्छिष्ट-मुच्यते” स्मृतिः । आपद्यनग्नौ तीर्थे च चन्द्रसूर्य्यग्रहेतथा “आमश्राद्धं द्विजैः कार्य्यं शूद्रेण तु स दैव तु”प्रचे० पाकश्च अग्निसंयोगात् कालवशात् वा वस्तुपरि-णामविशेषः तत्रान्नादीनामामत्वमग्निविशेषसंयोगाभावात् ।यथा आमान्नघटादेः । यद्यत् फलादि यद्यत्काले पच्यतेतत्कालात् प्राक् तस्य पाकाभावे आमत्वम् यथाम्रादेः ।तथा व्रणादेरपि परिपाकाभावे आमत्वम् कालिकम् । यथा“आमं विपच्यमानं च सम्यक् पक्वं च योभिषक्” व्रणपा-काभावे” सुश्रुतः ।
Grassman
Germanāmá, a., ursprünglich wol „herbe, sauer“ (vgl. amla, lat. amārus), von der Wurzel am „bedrängen, plagen“
vgl. Cu. 〔486〕
dann aber wie das gleiche gr. ὠμός „roh, unreif“. — Im RV roh, ungekocht mit dem Gegensatze pakvá, insbesondere 2〉 wird die Kuh als die rohe bezeichnet im Gegensatze zu der warmen, garen Milch, welche als pakvá bezeichnet wird
ähnlich 3〉 die Wolke im Gegensatze zu dem aus ihr erzeugten agní.
-ás {795, 1}, parallel átaptatanūs.
-ásya kravíṣas {162, 10}.
-ā́ [f.] 2〉 gaús {264, 14}
{299, 9}.
-ā́yām 2〉 usríyāyām {180, 3}.
-ā́su 2〉 {62, 9}
{698, 7}
usríyāsu {231, 2}
{458, 6}
gávām vakṣáṇāsu {513, 4}. — 3〉 pūrṣú {226, 6}.
Burnouf
FrenchStchoupak
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
