| YouTube Channel

आभास (AbhAsa)

 
शब्दसागरः
English
आभास
m.
 (-सः)
1. Light.
2. Reflexion.
3. Intention, purpose.
4. (In
logic) Fallacy, semblance of a reason, an argument that is erro-
neous though plausible: it is classed as of various kinds.
E.
 आङ्
before भास shining.
Capeller Eng
English
आभास
m.
 splendour, light
appearance, phantom.
Yates
English
आ-भास (सः) 1.
m.
 Light
reflec-
tion
purpose
fallacy.
Spoken Sanskrit
English
आभास AbhAsa
m.
 fallacy [ logic ]
पक्षाभास pakSAbhAsa
m.
 fallacy
हेत्वाभास hetvAbhAsa
m.
 fallacy
छल chala
n.
 fallacy
उत्कर्षसम utkarSasama
m.
 kind of fallacy
वैधर्म्यसम vaidharmyasama
m.
 fallacy based on dissimilarity
अनैकान्तिक anaikAntika
n.
 fallacy of undistributed middle
आभास AbhAsa
m.
 erroneous though plausible argument [ logic ]
Wilson
English
आभास
m.
 (-सः)
1 Light.
2 Reflexion.
3 Intention, purpose.
4 (In logic) Fallacy, semblance of a reason, an argument that is erroneous
though plausible: it is classed as of various kinds.
E.
 आङ् before भास shining.
Apte
English
आभासः [ābhāsḥ], [भास्-अच्]
Splendour, light, lustre.
A reflection
तत्राज्ञानं धिया नश्येदाभासात्तु घटः स्फुरेत् Vedānta.
(a) Resemblance, likeness
oft
 . at the end of comp
नभश्च रुधिराभासम् Rām.
&c.
चिदाभास, (b) Semblance, phantom
m
युक्तिवाक्यतदाभाससमाश्रयाः-4 Any unreal or fallacious appearance (as in हेत्वाभास)
पुनरुक्तवदाभासः S. D.
A fallacy, fallacious reasoning, semblance of a reason, an erroneous but plausible argument
see हेत्वाभास
S. D.* 27.
An intention, purpose.
One of the nine materials of which idols are made, a marble.
A class of building.
An irreligious kind of worship
विधर्मः परधर्मश्च आभास उपमा छलः । अधर्मशाखाः प़ञ्चेमा धर्मज्ञो$धर्मवत्त्यजेत् ॥
Bhāg.*
 7.15.12.
Apte 1890
English
आभासः [भास्-अच्] 1 Splendour, light, lustre.
2 A reflection
तत्राज्ञानं धिया नश्येदाभासात्तु घटः स्फुरेत् Vedānta.
3 (a) Resemblance, likeness
oft. at the end of comp.
नभश्च रुधिराभासं Rām. &c.
चिदाभास, (b) Semblance, phantom
युक्तिवाक्यतदाभाससमाश्रयाः S.B.
तत्साहसाभासं Māl. 2 looks like wantonness.
4 Any unreal or fallacious appearance (as in हेत्वाभास)
पुनरुक्तवदाभासः S. D.
5 A fallacy, fallacious reasoning, semblance of a reason, an erroneous but plausible argument
see हेत्वाभास
S. D. 270.
6 An intention, purpose.
Monier Williams Cologne
English
आ-भास
m.
 splendour, light,
R.
Vedāntas.
 195
colour, appearance,
R.
Suśr.
Bhag.
semblance, phantom, phantasm of the imagination
mere appearance, fallacious appearance,
Vedāntas.
ŚāṅkhŚr.
reflection
intention, purpose
(in log.) fallacy, semblance of a reason, sophism, an erroneous though plausible argument (regarded by logicians as of various kind)
आ-भास
mfn.
 ifc. looking like, having the mere appearance of a thing,
Gaut.
Sāh.
&c.
Monier Williams 1872
English
आ-भास, अस्, m. splendor, light, colour, appear-
ance
semblance, phantom
mere appearance
falla-
cious appearance
reflection
intention, purpose
(in
logic) fallacy, semblance of a reason, sophism, an erro-
neous though plausible argument (regarded by logi-
cians as of various kinds).
Macdonell
English
आभास ā-bhās-a,
m.
 lustre, light
colour
🞄appearance
apparition, phantom.
Benfey
English
आभास आ-भास् + अ,
m.
1. Splen-
dour, Rām. 6, 77, 17.
2. Light, Ve-
dāntas. in Chr. 219, 11.
3. Appearance,
Kathās. 12, 16.
4. Semblance,
Bhāṣāp. 70.
--
Comp.
रस-,
m.
 the sem-
blance of sentiment, as e. g., a senti-
ment attributed to an irrational animal.
हेतु-,
m.
 fallacious reason or middle
term.
Apte Hindi
Hindi
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
"चमक, प्रकाश, कान्ति"
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
प्रतिबिम्ब
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
"मिलना-जुलना, समानता"
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
"आकृति, छाया पुरुष"
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
अवास्तविक या आभासी रूप
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
"हेत्वाभास, तर्क का रूप"
आभासः
पुं*
 - आ+भास्+अच्
"आशय, प्रयोजन"
आभासः
पुं*
 - आभास्+ घञ्
मूर्ति ढालने के नौ पदार्थों में से एक
आभासः
पुं*
 - आभास्+ घञ्
एक प्रकार का भवन
आभासः
पुं*
 - आभास्+ घञ्
पूजा की एक अप्रामाणिक रीति
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇತುವಿನಂತೆ ತೋರುವ ಮಿಥ್ಯೆಯಾದ ಹೇತು /ನಿಜವಲ್ಲದ ಹೇತು
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇತುವಿನ ದೋಷ
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿಬಿಂಬ /ಛಾಯೆ
निष्पत्तिः - > आ + भासृ (दीप्तौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > आ समन्तात् भासते
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾದೃಶ್ಯ /ಹೋಲಿಕೆ
प्रयोगाः - > "नभश्च रुधिराभासम्"
उल्लेखाः - > रामा०
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ದೇಶ /ತಾತ್ಪರ್ಯ
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭ್ರಾಂತಿ /ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ
आभास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭ್ರಾಂತಿಯ ವಿಷಯ /ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತು
L R Vaidya
English
ABAsa {% m. %} 1. Splendour
2. a reflection, e.g. आभासात्तु घटः स्फुरेत्
3. semblance, phantom (as in रसाभास, भावाभास
4. fallacious appearance (as in हेत्वाभास)
5. purpose.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ābhāsa, m. (in Pali only in the Skt. meaning of light, radiance
so also in BHS, e.g. Mv 〔i.83.5〕), appearance and hence range, scope, of sense organs: Mv 〔iii.66.4 ff.〕, where each of the external (bāhirāṇi) āyatanāni (i.e. the objects of sense) comes into the range of the corresponding internal (ādhyātmikāni) āyatanāni (i.e. the sense organs or powers), e.g. rūpo ca bāhiraṃ āyatanaṃ cakṣuṣaḥ ābhāsam āgataṃ bhavati. In a similar Pali passage, MN 〔i.190.21 ff.〕, āpātha takes the place of our ābhāsa. Similarly Mv 〔i.6.3〕 manuṣyāṇāṃ śrotābhāsam āgacchati, comes within the range of menʼs hearing
Śikṣ 〔128.13〕 cakṣuṣa ābhāsam āgacchanti
[Page099-a] 〔129.3〕 santy anābhāsagatāḥ (see anābhāsa) sattvā ye mama cakṣuṣa ābhāsaṃ nāgacchanti
〔151.10〕 śrotendriyasyābhāsam āgacchanti
Sukh 〔55.2〕 cakṣuṣa ābhāsam āgacchati. In same mg. avabhāsa, q.v. 2.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आभास = हेत्वाभास, Aniruddha zu Sāṃkhyas. 1, 101.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun tu gsal
आदीपक / आभा / आभास
nyam snag
आभास
snang tshe
आभास
lhur len pa
१) आभास २) तत्पर ३) दया ४) परम
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आभासः,
पुं,
 (आङ् + भास् + पचाद्यच् ।) सदृशः ।प्रतिविम्बं । इति वेदान्तः ॥
दीप्तिः । अभिप्रायः ॥
(प्रतिविम्बादिवदवास्तवस्वरूपमविद्याकार्य्यं, मृ-षाबुद्धिः । यथा अध्यात्मरामायणे, --“आभाषस्तु मृषाबुद्धिरविद्याकार्य्यमुच्यते ।अविच्छिन्नं तु तद्ब्रह्म विच्छेदस्तु विकल्पतः ॥
आभासत्वपरं विम्बभूतमेवं त्रिधा चितिः ।साभासबुद्धेः कर्त्तृत्वमवच्छिन्ने विकारिणि” ॥
तथा च पञ्चदशी ६ -- ७ ।“चित्राधारेण वस्त्रेण सदृशा इव कल्पिताः ।पृथक् पृथक् चिदाभासश्चैतन्याध्यस्तदेहिनां ॥
कल्प्यन्ते जीवनामानो बहुधा संसरत्न्यमी ।वस्त्राभासे स्थितान् वर्णान् यद्वदाधारवस्त्रगान्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आभास
पु०
 आभासते आ + भास अच् । उपाधितुल्यतयाभासमाने १ प्रतिविम्बे “आभासोरूपसूर्य्यकवत्” शा० सू०“बुद्धिवृत्तिचिदाभासौ द्वावेतौ व्याप्नुतो घटम् । तत्रा-ज्ञानं धिया नश्येदाभासात्तु घटः स्फुरेत्” वेदा० का० ।२ दुष्टे हेत्वादौ “हेत्वाभासाश्च पञ्चधा” भाषा० ।“सव्यभिचारविरुद्धप्रकरणमसाध्यसमातीतकाला हेत्वा-भासाः” गौ० सू० । पक्षसत्त्वसपक्षसत्त्वविपक्षा-सत्त्वाबाधितत्वासत्प्रतिपक्षितत्वोपपन्नोहेतुर्गमकः स इवा-भासत इति हेत्वाभासस्तेन तद्भिन्नत्वे सति तद्धर्म्म-वत्त्वम् पञ्चरूपोपपन्नत्वाभावे सति तद्रूपेणाभासमानत्वंहेत्वाभासत्वमिति फलितार्थः “हेत्वाभासाश्च यथोक्ताः”गौ० सू० । एवं प्रमाणाभासः युक्त्याभासः आग-माभासैत्यादावपि प्रामाण्याद्यभाववत्त्वे सति प्रमा-णादिरूपेणाभासमानत्वमर्थः । “एवं बहवो विप्रतिप-न्नायुक्तिवाक्यतदाभाससमाश्रयाः सन्तः” शा० भा० ।तथा च यद्वाचकपदोत्तरमाभासशब्दः प्रयुज्यते तस्यदुष्टत्वंतेन गम्यते । रसाभासादावपि तिर्य्य ग्योन्यादिगत-त्वेन परनायकगतत्वेन च दुष्टत्वाद्रसाभासत्वम् । पुनरुक्त-वदाभासादौ च न दुष्टत्वम् किन्तु पुनरुक्तभिन्नत्वेनाभास-मानत्वात् वस्तुतोऽपुनरुक्त्वमेव गम्यते इत्येव तत्रविशेषः । “रस्यत इति रस इति व्युत्पत्तिदर्शनात्भायतदाभासादयोऽपि गृह्यन्ते” सा० द० तत्र रसाभासः“मधु द्विरेफः कुसुमैकपात्रे” इत्यादि । “अत्र हि सम्भोगशृङ्गारस्य तिर्य्यग्विषयत्वाद्रसाभासत्वम्” सा० द० । “आपा-ततोयदर्थस्य पुनरुक्तावभासनम् । पुनरुक्तवदाभासः” सा०द० । भावे घञ् । ३ तुल्यप्रकाशे । आभा-स्यतेऽनेन आ + भास--णिच्--करणे अच् । ग्रन्थावतार-णार्थं ४ ग्रन्थाभिप्रायवर्ण्णने व्याख्यानांशभेदे च ।
Capeller
German
आभास
m.
 Glanz, Aussehen
Schein, Trugbild.
Stchoupak
French
आ-भास-
m.
 éclat
apparence, air, faux air
fait d'apparaître.