आप्त (Apta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आप्त mfn.
   (-प्तः-प्ता-प्तं)
	 1. Trusted,  confidential.
	 2. Gained,  obtained.
	 3.
True.
	 4. Apt,  fit.
	 5. A friend.
	 6. Appointed.
	 7. Authentic.
8. Accused,  prosecuted.
	 f.
  (-प्ता) A twisted band or lock of hair.
	 n.
 
(-प्तं)
	 1. Quotient.
	 2. Equation of a degree.
 E.
  आप to obtain,  क्त aff.
  

Capeller Eng

English

 आप्त॑ a.
  got,  begot,  attained,  accomplished,  complete, 
abundant,  apt,  fit,  able,  true,  intimate
 m.
  friend. 

Yates

English

 आप्त (प्तः-प्ता-प्तं)
a. Trusted
 gained
fit
 true
 appointed
 accused.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आप्त 	-	  Apta 	-	 adj.
  	-	 extending
आयत 	-	  Ayata 	-	 adj.
  	-	 extending
उराण 	-	  urANa 	-	 adj.
  	-	 extending
कर्षण 	-	  karSaNa 	-	 adj.
  	-	 extending
परिक्षित् 	-	  parikSit 	-	 adj.
  	-	 extending
पेसुक 	-	  pesuka 	-	 adj.
  	-	 extending
प्रसारिन् 	-	  prasArin 	-	 adj.
  	-	 extending
प्रतानिन् 	-	  pratAnin 	-	 adj.
  	-	 extending
प्रथयत् 	-	  prathayat 	-	 adj.
  	-	 extending
विस्तारिन् 	-	  vistArin 	-	 adj.
  	-	 extending
व्याप्तिमत् 	-	  vyAptimat 	-	 adj.
  	-	 extending
सान्तानिक 	-	  sAntAnika 	-	 adj.
  	-	 extending
प्रथा 	-	  prathA 	-	 f.
  	-	 extending
आयति 	-	  Ayati 	-	 f.
  	-	 extending
अवतति 	-	  avatati 	-	 f.
  	-	 extending
आयाम 	-	  AyAma 	-	 m.
  	-	 extending
उदास 	-	  udAsa 	-	 m.
  	-	 extending
परिगम 	-	  parigama 	-	 m.
  	-	 extending
व्यायाम 	-	  vyAyAma 	-	 m.
  	-	 extending
प्रसारण 	-	  prasAraNa 	-	 n.
  	-	 extending

आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  complete
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  intimate
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  accused
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  come to
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  clever
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  got
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  overtaken
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  full
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  respected
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  appointed
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  taken
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  got
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  exact
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  prosecuted
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  met
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  abundant
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  confidential
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  connected
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  filled up
आप्त 	-	 Apta 	-	 adj.
  	-	  full

आप्त 	-	  Apta 	-	 m.
  	-	 warranter

आप्त 	-	  Apta 	-	 adj.
  	-	 reached
अभिप्राप्त 	-	  abhiprApta 	-	 adj.
  	-	 reached
आरूढ 	-	  ArUDha 	-	 adj.
  	-	 reached
आसादित 	-	  AsAdita 	-	 adj.
  	-	 reached
उपपन्न 	-	  upapanna 	-	 adj.
  	-	 reached
उपसम्पन्न 	-	  upasampanna 	-	 adj.
  	-	 reached
प्राप्त 	-	  prApta 	-	 adj.
  	-	 reached
समासक्त 	-	  samAsakta 	-	 adj.
  	-	 reached
समासन्न 	-	  samAsanna 	-	 adj.
  	-	 reached
संस्पृष्ट 	-	  saMspRSTa 	-	 adj.
  	-	 reached
अनुप्राप्त 	-	  anuprApta 	-	 ppp. 	-	 reached
आसन्न 	-	  Asanna 	-	 ppp. 	-	 reached
आप्तव्य 	-	  Aptavya 	-	 adj.
  	-	  to be reached
आप्य 	-	  Apya 	-	 adj.
  	-	  to be reached
प्रापणीय 	-	  prApaNIya 	-	 adj.
  	-	  to be reached
प्राप्य 	-	  prApya 	-	 adj.
  	-	  to be reached
आप्यते  { आप् } 	-	  Apyate  { Ap } 	-	 verb pass. 	-	  to be reached
अनुप्राप्त 	-	  anuprApta 	-	 adj.
  	-	  having reached
प्रतिष्ठित 	-	  pratiSThita 	-	 adj.
  	-	  having reached
त्रिपथ 	-	  tripatha 	-	 adj.
  	-	 reached by 3 roads

 
   आप्त  Apta adj.
   overtaken   
   हीयते  { हा }  hIyate  { hA } verb pass.  be overtaken by   
   दुरापन  durApana adj.
   difficult to be overtaken   
   हातव्य  hAtavya adj.
   to be left behind i.e. overtaken    
   लङ्घनीय  laGghanIya adj.
   to be reached or caught or overtaken      
            

 
   आप्त  Apta adj.
   trusted   
   अप्रतिकर  apratikara adj.
   trusted    
   विश्रब्ध  vizrabdha adj.
   trusted   
   विश्वसित  vizvasita adj.
   trusted    
   विश्वस्त  vizvasta adj.
   trusted   
   अविश्वस्त  avizvasta adj.
   not trusted    
   श्रद्धेय  zraddheya adj.
   to be trusted   
   अविश्वसनीय  avizvasanIya adj.
   not to be trusted    
   विश्वासयोग्य  vizvAsayogya adj.
   worthy of being trusted   
   श्रद्धित  zraddhita adj.
   trusted in or relied on   
   विश्रम्भितव्य  vizrambhitavya n.
   it should be trusted in  
   विश्वसनीय  vizvasanIya adj.
   to be trusted or relied on   
   विश्वास्य  vizvAsya adj.
   to be trusted or confided in  
   स्थिरवाच्  sthiravAc adj.
   one whose word may be trusted    
   गृह्य  gRhya adj.
   to be adopted or trusted or relied on  
   अग्राह्य  agrAhya adj.
   not to be conceived or perceived or obtained or admitted or trusted      
            

Wilson

English

 आप्त
mfn.
   (-प्तः-प्ता-प्तं)
1 Trusted,  confidential.
2 Gained,  obtained.
3 True.
4 Apt,  fit.
5 A friend.
6 Appointed.
7 Authentic.
8 Accused,  prosecuted.
f.
  (-प्ता) A twisted band or lock of hair.
n.
 
(-प्तं)
1 Quotient.
2 Equation of a degree.
E.
  आप to obtain,  क्त aff.
  

Apte

English

आप्त [āpta],  p. p.  [आप्-क्त]

Got,  obtained,  gained
 ˚कामः,  शापः &c.
 

Reached,  overtaken,  equalled,  engrossed
 यदिदं सर्वं मृत्युनाप्तं सर्वं मृत्युनाभिपन्नं केन यजमानो मृत्योराप्तिमतिमुच्यते Bṛi. Up.*
   3.1.3.

Reaching to,  extending as far as.

Trustworthy,  reliable,  credible (as news &c.
 ).

Trusty,  confidential,  faithful (person)
 कुमारभृत्याकुशलैरनुष्ठिते भिषग्भिराप्तैः R.*
  3.12
5.39
 आप्ताः सर्वेषु वर्णेषु Ms.*
  8.63.

(a) Clever,  skilful
 प्राजकश्चेद्भवेदाप्तः Ms.*
  8.294. (b) Apt,  fit.

Full,  complete,  abundant
 न सत्यं दानमानौ वा यज्ञो वाप्याप्तदक्षिणः Rām.*
  2.3.35. यजेत राजा क्रतुभिर्विविधैराप्त- दक्षिणैः Ms.*
  7.79.

True,  exact.

Intimate,  closely related,  acquainted
 कन्यायाः किल पूजयन्ति पितरो जामातुराप्तं जनम् U.*
  4.17 relatives
 Ms.*
  5.11.

Appointed.

Generally received,  commonly used
 authentic.

Accused,  prosecuted.

Reasonable,  sensible.

Beneficial,  useful
 अधिष्ठितं हयज्ञेन सूतेनाप्तोपदेशिना Rām.*
  6.9.1.

प्तः A trustworthy,  reliable,  or fit person
 credible person or source,  guarantee
 आप्तः यथार्थवक्ता T. S.

A relative,  friend
 निग्रहात्स्वसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः R.*
  12.52
 कथमाप्तवर्गो$यं भवत्याः M.*
  5
 Y.*
  1.28,  2.71
 Ms.*
  2.19
8.64.

An Arhat. -प्ता A twisted lock of hair (जटा).

प्तम् A quotient.

(In Math.
 ) Equation of a degree. Comp.
   -आगमः Proper knowledge परोक्षमाप्तागमात् सिद्धम् Sāṅ. K.*
  6. -आधीन a.
  Dependent on trustworthy person.  -उक्तिः f.
 

an augment.

an affix.

a word of received acceptation and established by usage only
 see आप्तवाच् also. -काम a.
 

one who has obtained his desire
 येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्रकामाः Muṇḍa. 3.1.6.

one who has renounced all worldly desires and attachments. (-मः) the Supreme Soul. -कारिन् a.
  doing things in a fit or confidential manner
 अरक्षिता गृहे रुद्धाः पुरुषैराप्तकारिभिः Ms.*
  9.12. m.
  a trusty,  agent or confidential servant
 तस्माद्गच्छन्तु पुरुषाः स्मारणायाप्तकारिणः Mb.
 *  3.239.17. -गर्भा a pregnant woman.  -दक्षिण a.
  having proper or abundant gifts.

वचन् received text or authority,  revelation. 

the words of a credible or trustworthy person
 R.*
  11.42,  इत्याप्तवचनाद्रामो विनेष्यन्वर्णविक्रियाम् 15.48.-वाक्यम् a true or correct sentence
 आप्तवाक्यं शब्दः T. S.-वचनम् above. cf.
   आप्तश्रुतिराप्तवचनम् तु Sāṅ. K.*
  5.-वाच् a.
  worthy of belief,  regarded as authority,  one whose words are credible and authoritative
 पराति- संधानमधीयते यैर्विद्येति ते सन्तु किलाप्तवाचः Ś.*
  5.25. f.
 

the advice of a friend or credible person. 

the Vedas or Śruti
 a word of authority (said to apply to Smṛitis,  Ithihāsas and Purāṇas also,  which are considered as authoritative evidence)
 आप्तवागनुमानाभ्यां साध्यं त्वा प्रति का कथा R.*
  1.28. -श्रुतिः f.
 

the Vedas.

Smṛitis &c.
  आप्तश्रुतिराप्तवचनम् तु । Sāṅ. K.*
  5.

आप्त [āpta] आप्य [āpya],  आप्य see आप्.

Apte 1890

English

 आप्त p. p. [आप्-क्त] 1 Got,  obtained,  gained
 °कामः,  °शापः &c. 
2 Reached,  overtaken,  equalled. 
3 Reaching to,  extending as far as. 
4 Trustworthy,  reliable,  credible (as news &c.). 
5 Trusty,  confidential,  faithful (person)
 R. 3. 12
 5. 39
 Ms. 8. 63. 
6 (a) Clever,  skilful
 प्राजकश्चेद्भवेदाप्तः Ms. 8. 294. (b) Apt,  fit. 
7 Full,  complete,  abundant
 यजेत राजा क्रतुभिर्विविधैराप्तदक्षिणैः Ms. 7. 79. 
8 True,  exact. 
9 Intimate,  closely related,  acquainted
 कन्यायाः किल पूजयंति पितरो जामातुराप्तं जनं U. 4. 17 relatives
 Ms. 5. 101. 
10 Appointed. 
11 Generally received,  commonly used
 authentic. 
12 Accused,  prosecuted. 
13 Reasonable,  sensible. 
प्तः 1 A trustworthy,  reliable,  or fit person
 credible person or source,  guarantee
 आप्तः यथार्थवक्ता T. S. 
2 A relative,  friend
 निग्रहात्स्वसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः R. 12. 52
 कथमाप्तवर्गोयं भवत्याः M. 5
 Y. 1. 28,  2. 71
 Ms. 2. 109,  8. 64. 
3 An Arhat. 
प्ता A twisted lock of hair. 
प्तं 1 A quotient. 
2 (In Math.) Equation of a degree. 
Comp. 
उक्तिः f. {1} an augment. {2} an affix. {3} a word of received acceptation and established by usage only
 see आप्तवाच् also. 
काम a. {1} one who has obtained his desire. {2} one who has renounced all worldly desires and attachments. (
मः) the supreme soul. 
कारिन् a. doing things in a fit or confidential manner
 Ms. 9. 12. (
m.) a trusty agent or confidential servant. 
गर्भा a pregnant woman. 
दक्षिण a. having proper or abundant gifts. 
बचनं {1} received text or authority,  revelation. {2} the words of a credible or trustworthy person R. 11. 42,  15. 48. 
वाक्यं a true or correct sentence
 = वचनं above. 
वाच् a. worthy of belief,  regarded as authority,  one whose words are credible and authoritative
 परातिसंधानमधीयते यैर्विद्येति ते संतु किलाप्तवाचः Ś. 5. 25. (
f.) {1} the advice of a friend or credible per son. {2} the Vedas or Śruti a word of authority (said to apply to Smṛtis,  Itihāsas and Purāṇas also,  which are considered as authoritative evidence)
 आप्तवागतुमानाभ्यां साध्यं त्वां प्रति का कथा R. 10. 28. 
श्रुतिः f. {1} the Vedas. {2} Smṛtis &c. 

 आप्त,  आप्य See आप्. 

Monier Williams Cologne

English

 आप्त॑ a mfn.
   reached,  overtaken,  met,  ŚBr.
  

 received,  got,  gained,  obtained,  ŚBr.
  
 Mn.
  
 Hit.
 
 Kathās.

 filled up,  taken,  ŚBr.
  

 come to,  Naiṣ.

 reaching to,  extending

 abundant,  full,  complete

 apt,  fit,  true,  exact,  clever,  trusted,  trustworthy,  confidential,  Mn.
  
 R.
 
 Ragh.
  &c.

 respected

 intimate,  related,  acquainted,  MBh.
  
 R.
 
 Ragh.
  &c.

 appointed

 divided,  Sūryas.
 

 connected,  L.
 

 accused,  prosecuted,  L.
 

 आप्त॑ (अस्),  m.
  a fit person,  a credible or authoritative person,  warranter,  guarantee

 a friend

 an Arhat,  Jain.
  

 N.
  of a Nāga,  MBh.
  

 आप्त॑ (अम्),  n.
  a quotient

 equation of a degree,  L.
 

 आप्त b &c.
   See under √ आप्.

Monier Williams 1872

English

 आप्त,  अस्,  आ,  अम्,  reached,  overtaken,  equalled
got,  gained,  obtained
 reaching to,  extending
 abun-
dant,  full
 apt,  fit,  true,  exact,  clever,  trusted,  trust-
worthy,  confidential
 intimate,  related,  acquainted
appointed
 generally received
 commonly used
 au-
thentic
 accused,  prosecuted
 (अस्),  m. a fit person, 
a credible person,  a warranter,  guarantee
 a friend
an Arhat
 N. of a Nāga
 (आ),  f. a twisted band or
lock of hair
 (अम्),  n. a quotient
 equation of a
degree.
—आप्त-काम,  अस्,  आ,  अम्,  one who has
gained his wish,  satisfied.
—आप्त-कारिन्,  ई,  इणी,  इ, 
managing things in a fit or confidential manner
 (ई), 
m. a trusty agent,  a confidential servant.
—आप्त-
गर्भा,  f. a pregnant woman.
—आप्त-गर्व,  अस्,  आ, 
अम्,  proud,  arrogant.
—आप्त-दक्षिण,  अस्,  आ,  अम्, 
having proper gifts,  or furnished with gifts.
—आप्त-
वचन,  अम्,  n. received text,  revelation,  authority.
—आप्त-वज्र-सूचि,  इस्,  f.,  N. of an Upaniṣad.
—आप्त-वाक्य,  अम्,  n. a correct sentence.
—आप्त-
वाच्,  क्,  f. the evidence of a credible person
 (क्),  m.
one whose evidence is credible.
—आप्तोक्ति (°त-उक्°), 
इस्,  f. augment or affix
 a word of received acceptation
and established by usage only.

 आप्त,  आप्ति,  आप्तोक्ति,  &c. See under rt. आप्।

Macdonell

English

 आप्त āptá,  pp. √ āp
 m.
  suitable person
 🞄-kārin,  a.
  trusty,  friendly
 -dakṣiṇa,  a.
  accompanied 🞄by liberal fees
 -bhāva,  m.
  trustworthiness
 🞄-vacana,  n.
  trustworthy utterance
 🞄-varga,  m.
  acquaintance,  friends (coll.)
 🞄-vāc,  a.
  whose word is trustworthy.

Apte Hindi

Hindi

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"हासिल किया,  प्राप्त किया,  उपलब्ध किया"

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"पहुँचा हुआ,  जो पकड़ा हुआ"

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"विश्वास योग्य,  विश्वसनीय,  प्रामाणिक"

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"विश्वस्त,  गोपनीय,  निष्ठावान्"

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"घनिष्ठ,  सुपरिचित"

आप्त
भू*क*कृ* - आप्+क्त
"तर्कसंगत,  समझदारी से युक्त"

आप्तः
पुं*
  - आप्+क्त
"विश्वास योग्य,  विश्वसनीय,  योग्य व्यक्ति,  विश्वस्त पुरुष या साधन"

आप्तः
पुं*
  - आप्+क्त
सम्बन्धी मित्र

आप्तम्
नपुं*
   - आप्+क्त
लब्धि

आप्तम्
नपुं*
   - आप्+क्त
आघातसाम्य

आप्त
वि* - आप्+ क्त
"लाभप्रद,  उपयोगी"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ /ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಂಬಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > आप्लृ (व्याप्तौ) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "कुमारभृत्याकुशलैरनुष्ठिते भिषग्भिराप्तैरथ गर्भभर्मणि"
उल्लेखाः - > रघु० ३-१२
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವೀಣ /ನಿಪುಣ
प्रयोगाः - > "प्राजकश्चेदभवेदाप्तः प्राजको दण्डमर्हति"
उल्लेखाः - > मनु० ८-२९४
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪ ಸಂಬಂಧವುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "आप्तबन्धुरदितेरजं सुतः"
उल्लेखाः - > याद० १७-१२७
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಂಧು /ನೆಂಟ
प्रयोगाः - > "निग्रहात् स्वसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः"
उल्लेखाः - > रघु० १२-५२
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ
आप्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧಾರಾಳವಾದ
प्रयोगाः - > "यजेत राजा क्रतुभिर्विविधैराप्तदक्षिणैः"
उल्लेखाः - > मनु० ७-७९

L R Vaidya

English

 Apta {% (I) a. (f. प्ता) %} 1. Gained,  obtained
trusted,  confidential
true
reasonable,  sensible.

 Apta {% (II) m. %} 1. A friend,  a credible person (आप्तस्तु यथार्थवक्ता)
 2. a relative,  निग्रहास्त्वसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः R.xii.52.

 Apta {% (III) n. %} 1. A quotient (in math.)
 2. an equation of a degree (in math.).

Bopp

Latin

 आप्त (r. आप् s. त)
1) obtentus,  acceptus.
2) aptus,  ido-
neus (lat. aptus) v. sq.
3) familiaris,  consiliorum parti-
ceps. DEV. 1. 19.

Kridanta Forms

Sanskrit

आप् (आ॒पॢँ꣡ लम्भने - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  आपनम्
अनीयर् =  आपनीयः - आपनीया
ण्वुल् =  आपकः - आपिका
तुमुँन् =  आप्तुम्
तव्य =  आप्तव्यः - आप्तव्या
तृच् =  आप्ता - आप्त्री
क्त्वा =  आप्त्वा
ल्यप् =  प्राप्य
क्तवतुँ =  आप्तवान् - आप्तवती
क्त =  आप्तः - आप्ता
शतृँ =  आप्नुवन् - आप्नुवती

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सम्मानित,  अभिपूजित,  आप्त
adjective
 
यस्य सम्माननं कृतम्।
 "सभाध्यक्षेण सभायाम् उपस्थिताः विद्वांसः पुष्पगुच्छेन सम्मानिताः सन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gcugs pa
१) आप्त २) विश्वस्त

bcug pa
१) आप्त २) न्यस्य ३) संस्थ ४)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।
शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥
स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।
देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
-wordlist-
 
अर्हन् (पुं),  जिन (पुं),  पारगत (पुं),  त्रिकालवित् (पुं),  क्षीणाष्टकर्मन् (पुं),  परमेष्ठिन् (पुं),  अधीश्वर (पुं),  शम्भु (पुं),  स्वयम्भू (पुं),  भगवत् (पुं),  जगत्प्रभु (पुं),  तीर्थङ्कर (पुं),  तीर्थकर (पुं),  जिनेश्वर (पुं),  स्याद्वादिन् (पुं),  अभयद (पुं),  सार्व (पुं),  सर्वज्ञ (पुं),  सर्वदर्शिन् (पुं),  केवलिन् (पुं),  देवाधिदेव (पुं),  बोधिद (पुं),  पुरुषोत्तम (पुं),  वीतराग (पुं),  आप्त (पुं)

--source--
 
अनुवृत्तिस्त्वनुरोधो हेरिको गूढपूरुषः ।
प्रणिधिर्यथार्हवर्णोऽवसर्पो मन्त्रविच्चरः ॥ ७३३ ॥
वार्तायनः स्पशश्चार आप्तप्रत्ययितौ समौ ।
-wordlist-
 
अनुवृत्ति (स्त्री),  अनुरोध (पुं),  हेरिक (पुं),  गूढपूरुष (पुं),  प्रणिधि (पुं),  यथार्हवर्ण (पुं),  अवसर्प (पुं),  मन्त्रविद् (पुं),  चर (पुं),  वार्तायन (पुं),  स्पश (पुं),  चार (पुं),  आप्त (पुं),  प्रत्ययित (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आत्मीय
आत्मीय,  स्वजन,  बन्धु,  आप्त,  ज्ञाति,  बान्धव,  सनाभि,  सपिण्ड,  सगोत्र
आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।
सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥
verse 2.1.1.509
page 0058

Tamil

ஆப்த : கிடைப்பெற்ற,  அடையப்பெற்ற,  பிடிக்கப்பட்ட,  நம்பிக்கைக்குப் பாத்திரமான,  கெட்டிக்காரனான,  பழகிய.

पुराणम्

English

आप्त / ĀPTA. A well-known serpent of the kaśyapa dynasty. (Śloka 8,  Chapter 35,  Ādi Parva,  M.B.).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आप्तः,  त्रि,  (आप + क्तः ।) प्रत्ययितः । विश्वस्तः ।इत्यमरः ॥
 (यथा मानवे ७ । ८० ।“सांवत्सरिकमाप्तैश्च राष्ट्रादाहारयेत् वलिं” ।)प्राप्तः । लब्धः । (तेभ्यः किमाप्तं मया । इति कालि-दासः ।) सत्यं । इति हेमचन्द्रः ॥
 (हितः । कुशलः ।“कुमारभृत्याकुशलैरनुष्ठितेभिषग्भिराप्तैरथ गर्भभर्म्मणि” ।इति रघुवंशे ३ । १२ । सन्निकृष्टः । आत्मीयः ।“असपिण्डं द्विजं प्रेतं विप्रो निर्हृत्य बन्धुवत् ।विशुध्यति त्रिरात्रेण मातुराप्तांश्च बान्धवान्” ॥
इति मनुः ३ । १२ । “आप्तान् स्वन्निकृष्टान् सहो-दरभातृमगिन्यादीन्” इति तट्टीका । बहुः ।अधिकः । यथा मनुः ।“यजेत राजा क्रतुभिर्व्विविधैराप्तदक्षिणैः” ।“राजा नानाप्रकारान् बहुदक्षिणान् अश्वमेधा-दियज्ञान् कुर्य्यात्” । इति तट्टीका ।

 आप्तः,  पुं,
   (आप् + क्त ।) भ्रमप्रमादविप्रलिप्साकरणा-पाटवरूपदोषचतुष्टयरहितः । स च ऋष्यादिः ।इति स्मृतिः । आप्तास्तावत् ॥
“रजस्तमोभ्यां निर्म्मुक्तास्तपोज्ञानबलेन ये ।येषां त्रैकालममलं ज्ञानमव्याहतं सदा ॥
आप्ताः शिष्टा विबुद्धास्ते तेषां वाक्यमसंशयं ।सत्यं वक्ष्यन्ति ते कस्मादसत्यं नीरजस्तमाः” ॥
इति चरकः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आप्त त्रि०
  आप--क्त । १ प्राप्ते २ प्रत्ययिते विश्वस्ते । ३ यथार्थ-ज्ञानयुक्ते ४ युक्तियुक्ते च “आप्तश्रुतिरःप्तवचनं तु”सां० का० । “आप्ता प्राप्ता युक्तेति यावत् आप्ता चासौश्रुतिश्चेति आप्तश्रुतिः श्रुतिर्वाख्यजनितं वाक्यार्थज्ञानंतच्च स्वतःप्रमाणम् अपौरुषेयवाक्यजनितत्वेन सकलदोषाशङ्कानिर्मुक्तत्वेन युक्तं भवति एवं वेदमूलकस्मृती-तिहासपुराणजनितज्ञानमपि युक्तम् । कपिलस्य कल्पादौकल्पान्तराधीतश्रुतिस्मरणसम्भवः सुप्तबुद्धस्येव पूर्व्वे-द्युरवगतार्थानामपरेद्युः । आप्तग्रहणेन चायुक्ताः शाक्य-भिक्षुनिर्ग्रन्थिकसंसारमोचकादीनामागमाभासा निराकृताभवन्ति अयुक्तत्वञ्चैतेषां विगानात् छिन्नमूलत्वात् प्रमाण-विरुद्धाभिधानात् कैश्चिदेव म्लेच्छादिभिः पुरुषापसदैःपशुप्रायैः परिग्राहाद्बोध्यम्” सा० त० कौ० “तस्मादपिचासिद्धं परोक्षमाप्तागमात् सिद्धम्” सां० का० । यथार्थ-ज्ञानविशिष्टरूपाप्तेनोक्तत्वनिश्चयस्य शाब्दबोधहेतुर्त्वमितिमीमांसकाः नैयायिकास्तन्न मन्यन्ते यथोक्तं शब्दश० प्र०“साकाङ्क्षत्वादिधीरिव वाक्यार्थगोचरज्ञानवदुक्तत्वरूपस्या-प्तोक्तत्वस्यापि निश्चयः शाब्दधीहेतुरतोनैकपदार्थधर्म्मि-कोऽपरपदार्थस्यान्वयबोधोऽनुमितिः सिद्धिसत्त्वे विना-नुमित्सां तदसम्भवात् परन्त्वनुमितेरन्यएव किन्त्वसौगृहीतग्राहित्वान्न प्रमा यज्जातीयविशिष्टज्ञानत्वावच्छेदेनसमानकारनिश्चयोत्तरत्वं तज्जातीयान्ययथार्थज्ञानस्यैवा-गृहीतग्राहित्वेन प्रमात्वात् अतएव धारावाहिकप्रत्यक्ष-व्यक्तीनां समानाकारग्रहोत्तरवर्त्तित्वेऽपि न तासां प्रमा-त्वहानिः हानिस्तु समानाकारानुभवसमुत्थानां स्मृती-नामिति जरन्मीमांसकानां समाधानं निरस्यति । नाप्तो-क्तता तु वाक्यार्थगर्भा ज्ञातोपयुज्यते । वाक्यार्थाना-मपूर्व्वत्वात् संशयेऽप्यन्वयोदयात् । यद्येकपदार्थवदपरपदा-र्थपर्य्यवसन्नस्य वाक्यार्थस्य ज्ञानवदुक्तत्वरूपाया आप्तोक्त-ताया निश्चयः शाब्दमतेः कारणं स्यात् स्यादपि तेनैवरूपेण साध्यनिश्चयेन प्रतिबन्धादेकपदार्थपक्षिकाया अप-रपदार्थानुमितेरनुत्पादो नचैवं,  शाब्दधियः पूर्व्वं वाक्या-र्थस्योपस्थित्यनियमेन तद्गर्भस्याप्तोक्तत्वस्यापि मतेरनावश्य-कत्वात् अन्यथा वेदस्याप्यनुवादकतापत्तेः एकपदार्थेऽप-रपदार्थस्थ शब्दे वाक्यार्थज्ञानवदुक्तत्वस्य संशयेऽपि शा-ब्दमतेरुत्पादाच्च । अतएवाप्तोक्तत्वस्य संशये व्यतिरेकनिश्चये वान्वयबुद्धेरनुत्पादादवश्यन्तन्निश्चयस्तत्र हेतुरित्यपिप्रत्युक्तम् असिद्धेः” । ५ कुशले “प्राजकश्चेद्भवेदाप्तः” मनुः ।“आप्तः कुशलः” कुल्लू० । ६ सम्पूर्ण्णे “यजेत राजा क्रतुभि-र्विविधैराप्तदक्षिणैः” मनुः ७ बब्धौ “निग्रहात् स्वसुरा-प्तानां बधाच्च धनदानुजः” रघुः ८ जटायां स्त्री हारा०९ सम्बद्धे १० लब्धे च त्रि०
  हेम० ।

Capeller

German

 आप्त॑ (s. आप्) erlangt,  erzeugt, erfüllt, 
vollständig,  reichlich,  geeignet,  zuverlässig, 
vertraut
 m.
  Freund.

Burnouf

French

 आप्त आप्त pp. de आप्। Obtenu
 reçu
 acquis
 atteint.
		 Apte,  propre à.
		 Intime,  familier,  confident. -- S. f.
 
आप्ता,  tresse,  touffe de poil,  mèche de cheveux.
		 Lat. aptus.
आप्तकारिन् a. qui agit convenablement
 qui sait ce qu'il doit
faire
 qui agit libéralement et en ami.
आप्तदक्षिण a. pourvu de l'offrande due au prêtre.

Stchoupak

French

 आप्त-
 (आप्-) a. v. atteint,  reçu,  pris,  etc. 
 apte 
 exact 
fidèle 
 familier avec 
 m.
  personne de confiance,  proche,  ami,  garant.
°कारिन्- a. à qui l'on peut se fier 
 qui agit pertinemment.
°कृत्- ag. personne de confiance.
°दक्षिण- a. muni de dons suffisants ou abondants.
°भाव- m.
  état de ce qui inspire confiance.
°वचन- nt. parole d'un homme de confiance,  d'un homme autorisé.
°वर्ग- m.
  familier,  ami.
°वाच्- a. dont la parole fait autorité 
 m.
  Muni 
 f.
  parole d'un homme
qui fait autorité. 
 Veda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.