| YouTube Channel

आपात (ApAta)

 
शब्दसागरः
English
आपात
m.
(-तः)
1. Throwing down, causing to descend.
2. Falling, de-
scending.
3. The instant, the current moment.
E.
आङ् before पत्
to go, to fall, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
आपात
m.
rushing on, onset, entering into (—°)
sudden
event. °— or °तस्
adv.
immediately, at first sight.
Yates
English
आ-पात (तः) 1.
m.
Throwing down
falling
the instant.
Spoken Sanskrit
English
आपात ApAta
m.
raid
आपात ApAta
m.
descending
आपात ApAta
m.
pressing against
आपात ApAta
m.
appearance
आपात ApAta
m.
falling
आपात ApAta
m.
rushing upon
आपात ApAta
m.
becoming apparent
आपात ApAta
m.
forwardness
आपात ApAta
m.
throwing down
आपात ApAta
m.
causing to descend
आपात ApAta
m.
happening
आपात ApAta
m.
current moment
आपात ApAta
m.
instant
Wilson
English
आपात
m.
(-तः)
1 Throwing down, causing to descend.
2 Falling, descending.
3 The instant, the current moment.
E.
आङ् पत to go, to fall, घञ्
aff.
Apte
English
आपात [āpāta],
a.
Rushing upon, attacking.
तः . Rushing or falling upon, attack, descending, alighting
तदापात- भयात्पथि
Ku.*
2.45
गरुडापातविश्लिष्टमेघनादास्त्रबन्धनः
R.*
12.76.
Throwing down.
Causing to descend or fall, falling down. धारापातैः
Me.*
5.
(a) The present or current moment, the instant
आपातरम्या विषयाः पर्यन्तपरि- तापिनः
Ki.*
11.12
आपातसुरसे भोगे निमग्नाः किं कुर्वत S. D
आपातरमणीयानां संयोगानां प्रियैः सह अपथ्यानामिवान्नानां परिणामो$- तिदारुणः
H.*
4.75
Bv.*
1.115
Māl.
5. (b) (Hence) First sight or appearance
see आपाततः.
Happening, becoming apparent, appearance.
Assault, a method of catching elephants (Mātaṅga
L.
1.1.13).
Hell (नरक) आपातान्प्रतितिष्ठन्ति पुलिन्दशबरा इव
Mb.
* 12.151.8.Comp. -दुःसह
a.
unbearable at the first attack
U.*
7. -दुष्प्रसह
a.
unbearable in its onset, making a furious charge
आपातदुष्प्रसहमाविरभूदनीकम्
M.*
5.1.-मात्र
a.
Being only momentary.
Apte 1890
English
आपात a. Rushing upon, attacking.
तः 1 Rushing or falling upon, attack, descending, alighting
तदापातभयात्पथि Ku. 2. 45
गरुडापातविश्लिष्टमेघनादास्त्रबंधनः R. 12. 76.
2 Throwing down.
3 Causing to descend or fall, falling down
धारापातैः Me. 48.
4 (a) The present or current moment, the instant
आपातरम्या विषयाः पर्यंतपरितापिनः Ki. 11. 12, आपतसुरसे भोगे निमग्नाः किं कुर्वते S. D.
H. 4. 75
Bv. 1. 115
Māl. 5. (b) (Hence) First sight or appearance
see आपाततः
5 Happening, becoming apparent, appearance.
Comp.
दुःसह a. unbearable at the first attack
U. 7.
दुष्प्रसह a. unbearable in its onset, making a furious charge
M. 5. 10.
Monier Williams Cologne
English
आ-पात a
m.
the falling, descending
rushing upon, pressing against,
Mn.
Kum.
Ragh.
&c.
forwardness,
Kathās.
happening, becoming apparent, (unexpected) appearance,
Ragh.
Sāh.
&c.
the instant, current moment,
Kir.
throwing down, causing to descend,
L.
आ-पात b See under आ- 1. पत्.
Monier Williams 1872
English
आ-पात, अस्, आ, अम्, rushing upon, attacking, ap-
proaching
(अस्), m. rushing upon, pressing against,
falling, descending
throwing down
causing to de-
scend
happening, becoming apparent, appearance
the instant, the current moment
(अतस्), ind. at the
first attack, instantly, immediately.
आपात आ-पात। See under आ-पत्।
Macdonell
English
आपात ā-pāta,
m.
onset, attack
rushing 🞄into (—°)
unexpected appearance, setting in: 🞄°— or -tas, at once, at first sight: -mātre or 🞄-mātra-, at the first moment only.
Benfey
English
आपात आपात, i. e. आ-पत् + अ,
m.
1.
Attack, Arj. 7, 10.
2. Running on,
Man. 11, 9
running in, Yājñ. 3. 154.
3. Throwing down, Megh. 49.
Apte Hindi
Hindi
आपातः
पुं*
- आ+पत्+घञ्
"टूट पड़ना, गिर पड़ना, हमला करना, धमकना, उतरना "
आपातः
पुं*
- आ+पत्+घञ्
"उतरना, गिरना, नीचे डालना"
आपातः
पुं*
- आ+पत्+घञ्
वर्तमान काल या क्षण
आपातः
पुं*
- आ+पत्+घञ्
"घटित होना, प्रकट होना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ ಆಗಮನ
निष्पत्तिः - > + पत्लृ (गतौ) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "गरुडापात विश्लिष्टमेघनादास्त्रबन्धनः"
उल्लेखाः - > रघु० १२-७६
आपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವೇಚನೆ ಮಾಡದೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "आपाततो यदर्थस्य पौनरुक्त्येन भासनम्"
उल्लेखाः - > सा० द० १०-२
आपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭ /ಉಪಕ್ರಮ
प्रयोगाः - > "शक्तः परिजने दाता स्वजने दुःखजीविनि मध्वापातो विषास्वादः धर्मप्रतिरूपकः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ११-९
आपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲ
प्रयोगाः - > "आपातरम्या विषयाः पर्यन्तपरितापिनः"
उल्लेखाः - > किरा० ११-१२
विस्तारः - > "तदात्वे पात आपातः" - वैज०
L R Vaidya
English
ApAta {% m. %} 1. Rushing upon, descending, falling upon suddenly, तदापातभयात्पथि K.S.ii.45, R.xii.76
2. the instant, the current month
hence first appearance, आपातरम्या विषयाः पर्यन्तपरितापिनः Kir.xi.2, Bh.V.i.115, Mal.v. (आपाततस् is often used adverbially in the sense of ‘at first sight’).
Bopp
Latin
आपात m. (r. पत् cadere s. अ) actio decidendi, delabandi,
irruendi, incursus, impetus. H. 2. 9. de dentibus
UP. 6.
de sagittis (cf. वाणनिपात A. 7. 10.)
A. 7. 10. de equis.
2) praesens momentum. MED.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आपातः,
पुं,
(आङ् + पत् + घञ् ।) पतनं तत्कालः ।इति मेदिनी
पातनं इति शब्दचन्द्रिका
(यथा हितोपदेशे ।“आपातरमणीयानां संयोगानां प्रियैः सह” ।“आपातरम्या विषयाः पर्य्यन्तपरितापिनः” ।तथा मनुः ११ ।“मध्वापातो विषास्वादः स्वधर्म्मप्रतिरूपकः” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आपात
पु०
हठात् अविवेकात् कारणान्तरसाचिव्याभावेऽपि आगत्य पातः अविविच्यावगतौ “आपाततोयदर्थस्यपौनरुक्त्यावभासनम्” सा० द० अतर्कितागमने “गरुडा-पातविश्लिष्टमेघनादास्त्रबन्धनः” रघुः “तदापातभयात्पथि” कुमा० आपतत्यत्राधारे घञ् तत्काले वर्त्तमान-काले “आपातरम्या विषयाः पर्य्यन्तपरितापिनः” किरा०“आपातरम्पास्तत्कालरमणीयाः” मल्लि० उपक्रमे च“मध्वापातोविषास्वादः धर्मप्रतिरूपकः” मनुः ।“मध्वापातो मधुरोपक्रमः” कुल्लू०
Capeller
German
आपात
m.
Hereinbruch.
°तस् adv. sofort,
extempore.
Burnouf
French
आपात आपात
m.
(पत्) mouvement rapide, par ex. d'une
flèche, d'un oiseau.
Action de se précipiter, de tomber
chute,
par ex. des cheveux, des dents.
Attaque, incursion
choc.
L'occasion, le moment présent.
Stchoupak
French
आ-पात-
m.
poussée, avance brusque, plongée
apparition soudaine
instant
a. qui s'attaque à
-अम् sur-le-champ
-ए au début.