| YouTube Channel

आधिवेदनिक (Adhivedanika)

 
शब्दसागरः
English
आधिवेदनिक
mfn.
 (-कः-की-कं) Property, &c. given to a first wife upon
marrying a second.
E.
 अधि before विद् to know, and ल्युट affix,
अधिवेदन, ठक्
aff.
Yates
English
आधि-वेदनिक (कः-का-कं)
a. Belong-
ing to the property given to a
first wife on taking a second.
Wilson
English
आधिवेदनिक
mfn.
 (-कः-की-कं) Property, &c. given to a first wife
upon marrying a second.
E.
 अधि before विद to know, and ल्युट् affix, अधिवेदन, ठक्
aff.
Apte
English
आधिवेदनिकम् [ādhivēdanikam], [अधिवेदनाय हितं ठक् तत्र काले दत्तं ठञ् वा] Property, gifts
&c.
 made to a first wife upon marrying a second
यच्च द्वितीयविवाहार्थिना पूर्वस्त्रियै पारितोषिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकम् Viṣṇu.
cf.
Y.*
 2.143, 148 also.
Apte 1890
English
आधिवेदनिकं [अधिवेदनाय हितं ठक् तत्र काले दत्तं ठञ् वा] Property, gifts &c. made to a first wife upon marrying a second
यच्च द्वितीयविवाहायिंना पूर्वस्त्रियै पारितेषिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकं Viṣṇu.
cf. Y. 2. 143, 148 also.
Monier Williams Cologne
English
आधिवेदनिक
mfn.
 (fr. अधिवेदन), belonging to a second marriage,
T.
आधिवेदनिक (अम्),
n.
 (scil. दानम्) property (gifts
&c.
 ) given to a first wife upon marrying a second,
Yājñ.
Viṣṇus.
Monier Williams 1872
English
आधिवेदनिक आधिवेदनिक, अम्, n. (fr. अधि-
वेदन), property, gifts &c. given to a first wife
upon marrying a second.
Benfey
English
आधिवेदनिक आधिवेदनिक, i. e.
अधि-वेदन + इक,
n.
 Property given
to a first wife upon marrying a second.
Apte Hindi
Hindi
आधिवेदनिकम्
नपुं*
 - "अधिवेदनाय हितं - ठक्, तत्र काले दत्तं- ठञ् वा"
"सम्पत्ति, उपहार आदि जो दूसरा विवाह करने पर पहली पत्नी को सन्तोषार्थ दिया जाय"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आधिवेदनिक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ವಿತೀಯಾದಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೊದಲನೆಯ ಪತ್ನಿಯ ಸಂತೋಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಪತಿಯು ಕೊಡುವ ಸ್ತ್ರೀಧನ
निष्पत्तिः - > "ठक्" (५-१-९६)
व्युत्पत्तिः - > अधिवेदने दीयते
प्रयोगाः - > "अधिविन्नस्त्रियै दद्यादाधिवेदनिकं समम्"
उल्लेखाः - > याज्ञ० २-१४८
L R Vaidya
English
ADivedanika {% n. %} A gift made to a first wife upon marrying another. (यच्च द्वितीयाविवाहार्धिना पूर्वस्त्रियै पारितोषादिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकम् D.Bh.)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आधिवेदनिकं, त्रि, (अधि + विद् + ल्युट् । ततःअधिवेदन + ठञ् ।) द्वितीयविवाहार्थं प्रथमस्त्रियैदत्तधनादि । यथा, --“अधित्विन्नस्त्रियै देयमाधिवेदनिकं समं ।न दत्तं स्त्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्द्धं प्रकीर्त्तितं” ॥
इति याज्ञवल्क्यः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आधिवेदनिक
त्रि०
 अधिवेदनाय विवाहोपरिविवाहायहितं ठक् तत्र काले दत्तं ठञ् वा । अधिवेदनार्थे तत्रकाले च स्त्रियै पत्या दीयमाने स्त्रीधनभेदे । “पितृमातृप-तिभ्रातृ दत्तमध्यग्न्युपागतम् । आधिवेदनिकञ्चैव स्त्रीधनंपरिकीर्त्तितम्” या० स्मृ० “यच्च द्वितीयविवाहार्थिना पूर्व-स्त्रियै पारितोषादिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकमधिकस्त्री-लाभार्थत्वात्तस्येति” दायभा० । मिताक्षरायां तु “आधिवे-दनिकाद्यञ्चेति” पठितम् आधिवेदनिकम् अधिवेदननि-मित्तमिति व्याख्यातञ्च आद्यपदेन क्रयरिक्यादिप्राप्तस्यग्रहणमियुक्तम् । तत्र अधिवेदननिमित्तदाने विशेषःया० स्मृत्युक्तः “अधिविन्नस्त्रियै देयमाधिवेदनिकं समम्न दत्तं स्त्रीधनं यस्या दत्ते त्वर्द्धं प्रकल्पयेत्” “एतदपिसामर्थ्ये असामर्थ्ये तु यत् किञ्चित् भरणपर्य्याप्नं दत्त्वापरितोषयेदिति भेदः । “एकामूढ्वा तु कामार्थमन्यांवोटुं यैच्छति । समर्थस्तोषयित्वार्थैः पूर्व्वोढामपरां व-हेत्” स्मृतौ समर्थपदस्वारस्यात्तथात्वम् । एवमेवमदनपारिजातविधानपारिजातादयः ।