| YouTube Channel

आदीनव (AdInava)

 
शब्दसागरः
English
आदीनव
m.
 (-वः)
1. Distress, pain, uneasiness.
2. Fault, transgression.
3. An inflictor of distress.
E.
 आङ् before दीङ् to decay,
deriv.
irr
 .
Yates
English
आ-दीनव (वः) 1.
m.
 Distress
fault.
Wilson
English
आदीनव
m.
 (-वः)
1 Distress, pain, uneasiness.
2 Fault, transgression.
3 An inflictor of distress.
E.
 आङ्, दीङ् to decay,
deriv.
irr
 .
Apte 1890
English
आदीनवः 1 Distress, pain, uneasiness.
2 Fault, transgression
Śi. 2. 22.
3 An inflictor of distress.
Monier Williams Cologne
English
आदीनव
m.
 distress, pain, uneasiness
fault,
L.
Monier Williams 1872
English
आदीनव आदीनव, अस्, m. distress, pain, un-
easiness
fault, transgression
an afflicter of distress.
Apte Hindi
Hindi
आदीनवः
पुं*
 - आ+दी+क्त- आदीनस्य वानम्-वा+क
"दुर्भाग्य, कष्ट"
आदीनवः
पुं*
 - आ+दी+क्त- आदीनस्य वानम्-वा+क
दोष
आदीनवः
पुं*
 - -
निर्दोष
आदीनवम्
नपुं*
 - आ+दी+क्त- आदीनस्य वानम्-वा+क
"दुर्भाग्य, कष्ट"
आदीनवम्
नपुं*
 - आ+दी+क्त- आदीनस्य वानम्-वा+क
दोष
आदीनवम्
नपुं*
 - -
निर्दोष
आदीनव
पुं*
 - आ+दी+क्त- आदीनस्य वानम्-वा+क
"दुर्भाग्य, कष्ट"
आदीनव
पुं*
 - -
निर्दोष
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आदीनव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೋಷ /ತಪ್ಪು
निष्पत्तिः - > आ + दीङ् (क्षये) - "क्तः" (३-३-११४) । वा (गतुगन्धनयोः) - "कः" (वा० ३-३-११४)
व्युत्पत्तिः - > आसीनस्य वानं प्राप्तिः ।
आदीनव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಲೇಶ /ಕಷ್ಟ
आदीनव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರಂತ
आदीनव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೋಷ /ಕೋಪ
आदीनव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ಲೇಶ ಹೊಂದಿದ /ಕಷ್ಟಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > कर्त० "क्तः" (३-४-७२)
विस्तारः - > "आदीनवः पुमान् दोषे परिक्लेशदुरन्तयोः" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
AdInava {% m. %} 1. Distress
2. fault. See Sis.ii.22.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ādīnava, m. or (rarely) nt., once perh. adj., (= Pali id.
clearly Buddhist word, despite rare occurrences in late Skt., and despite ādĭnava-darśa in Vedic, see Schmidt, Nachtr., s.v. ādīnava, and Renou, JA 1939 〔p. 391〕), misery, evil, danger, mishap, wretchedness: nt. noted only Mv 〔iii.297.12〕 tāye atra mahādīnavaṃ utpāditaṃ
m. (unambiguously) Mvy 〔7309〕 °vaḥ
Divy 〔9.21〕 and 〔335.12〕 °vo (mishap) 'tra bhaviṣyati
Divy 〔190.25—26〕 ime cānye ādīnavā madyapāne
〔224.24—25〕 kṛtā kāmeṣv ādīnavakathā, gṛhāśramapadasyādīnavo bhāṣitas
〔329.21〕 yaḥ kaścid ādīnavo, any disaster whatever (may occur)
same, MSV 〔i.44.19〕
Karmav 〔33.14〕 tathā daśādīnavā Nandikasūtra uktāḥ prāṇātipātasya
〔42.6〕 pañcatriṃśad ādīnavāḥ surāmaireyamadyapramādasthāne
often with loc. of that in, or in connection with, which the evil is manifested, as, kāmeṣu ādīnavaṃ dṛṣṭvā Mv 〔i.283.19〕
〔iii.193.1〕
〔418.20〕
〔450.8〕
mitreṣu ādīnavaṃ (read °va, m.c.) saṃmṛśanto Mv 〔i.359.2〕 (vs)
taṃ tiryagyoniṣu mahantaṃ ādīnavaṃ dṛṣṭvā Mv 〔i.27.11〕, similarly 〔29.13〕
〔30.11〕
dṛṣṭvā ādīnavaṃ loke Mv 〔ii.166.6〕
other locs. above and below
but occasionally gen. instead, kāyasyādīnavaṃ saṃpaśyan LV 〔208.9〕
prāṇātipātasya Karmav 〔33.14〕 (above)
or prior member in comp., saṃsāra-doṣādīnava-niḥśaraṇa-(= niḥsa°)-kuśalaḥ LV 〔180.15〕
lokādīnavaṃ lokaniḥsaraṇam api deśayāmi Gv 〔191.25〕
in contrast with āsvāda, āsvādādīnaveṣu Mv 〔i.134.1〕 in enjoyments and miseries
kāmāna āsvādaṃ … ādīnavaṃ ca kāmānāṃ bhāṣate puruṣottamaḥ Mv 〔i.184.13—14〕 (vs)
others, miscellaneous, ahaṃ ca ādīnava (acc.) tatra darsayīṃ (WT °yī) SP 〔90.3〕 (vs)
taṃ kampille [Page094-b] mahāntam ādīnavaṃ dṛṣṭvā Mv 〔i.284.8〕
etam ādīnavaṃ ācikṣiṣyāmi Mv 〔iii.74.8〕
ādīnavadarśāvī (= Pali °dassāvi-n) perceiving the misery or danger, n. sg. of °vin, kāmeṣu Mv 〔i.283.18—19〕
〔ii.144.16〕 (here text °darśī, v.l. °darśāvī)
without dependent noun, °śāvī, followed by niḥsaraṇa- (or niḥśa°
delete final -ḥ in the first passage) -prajñaḥ (or -prājño) Mv 〔iii.52.5〕
〔201.5〕
°va-darśin = °va-darśāvin, tatrādīnavadarśinaḥ Bbh 〔29.20〕 (tatra = strīṣu)
in Bhvr. cpds., (kāmāḥ) sabhayāḥ saraṇāḥ sādīnavāḥ sadoṣā iti LV 〔213.1〕
anantādīnavā mārṣa kāmāḥ Jm 〔114.15〕
bahvādīnavaś ca gṛhāvāso RP 〔48.2—3〕
once apparently ādīnava alone, uncompounded, used as adj., wretched, evil, miserable, Mv 〔i.33.11〕 (vs) sarvaṃ ādīnavaṃ lokaṃ (parallel with ādīpitaṃ, prajvalitaṃ, prakampitaṃ, in same vs applied to lokaṃ).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आदीनव °n. Elend oder *Fehler, S II, 298, 20.
[आदीनव Śiś. 2, 22
vgl. Komm. zu Hem. Anek. 4, 303. Der Beleg ist bereits im Śabdakalpadruma (ob schon in der 1. Aufl.?) gegeben, von Böhtlingk aber nicht berücksichtigt worden. (Z.)] An der angeführten Stelle steht aber अनादीनवम् = निर्दोषम्!
आदीनव m. *Fehler, Viṣṇubh. I, 27d.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun tu dman 'gro
आदीनव
skyon
१) अङ्गण २) अपक्षण ३) अपराध ४) अवलेप ५) आदीनव ६) आपत्ति ७) आम ८) आमय ९) आविल १०) ऊन ११) कलङ्क १२) कलि १३) छल १४) दुष्ट १५) दोष १६) पर्याप्ति १७) फल्गु १८) श्वित्र १९) हानि
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
परभागो गुणोत्कर्षो दोषे त्वादीनवास्रवौ ॥ १३७५ ॥
-wordlist-
परभाग (पुं), गुणोत्कर्ष (पुं), दोष (पुं), आदीनव (पुं), आस्रव (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दोष
दोष, आदीनव
अपकारो भवेद् द्रोहो दोष आदीनवो मतः ।
verse 4.1.1.771
page 0088
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आदीनवः,
पुं,
 (दीङ्क्षये भावे क्तः । स्वादय ओदितः, ओदितश्चेति नत्वं । आदीनस्य वा नम् । घञर्थेक इति बाहुलकात् वातेः कः ।) क्लेशः । इत्यमरः ॥
दोषः । दुरन्तः । इति मेदिनी ॥
(यथा, शिशु-पालबधे २ । २२ ।“यद्वासुदेवेनादीनमनादीनवमीरितं” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आदीनव
पु०
 आ + दी--भावे क्त आदीनस्य वानं प्राप्तिः वा० क१ दोषे, २ क्लेशे, च । कर्मणि क । ३ दुर्दमे ४ परिक्लिष्टे च
त्रि०
 ।
Stchoupak
French
आ-दीनव-
m.
 misère, détresse
faute (?).