| YouTube Channel

आदिपुराण (AdipurANa)

 
Monier Williams Cologne
English
आदि—पुराण
n.
 ‘the primitive Purāṇa’,
N.
 of the Brahma-purāṇa
of a Jaina religious, book.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आदिपुराण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾಣಗಳಿಗೂ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪುರಾಣ
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
आदिपुराण L. 553. Khn. 24. Ben. 56. Rādh 43.
Quoted in Śaktiratnākara Oxf. 101^b, in Vamana-
purāṇa Oxf. 45^b, by Mādhavācārya Oxf. 270^a, by
Hemādri in Caturvargacintāmaṇi, etc.
Ādipuraṇe Parvatavarṇanastotra. Burnell 201^b.
-Vāyavīyasaṃhitā. Ben. 56.
--Vijayayantrakalpa. Peters. 2. 197.
--Vṛndāvanamāhātmya. Bhr. 30.
--Śakrastuti. Burnell 201^a.
ब्रह्मपुराण styled also आदिपुराण IO. 647. 1314. Oxf.
17^b. 20^a. Paris (B 24. Tel. 17 Uttarakhaṇḍa). L.
1182. Khn. 28. K. 26. B. 2, 14. Report V.
Bih. 187. 188. Kāṭm. 2. Rādh 39. Oudh VIII, 4.
XV, 20. NP. V, 10. Burnell 189^a. Bhk. 13. Poona
II, 223. Oppert II, 4770. Rice 72. SB. 229.
Mentioned in Kūrmapurāṇa Oxf. 8^a, in Vāmanapurāṇa
Oxf. 45^b, in Varāhapurāṇa Oxf. 59^a, in Revāmāhātmya
Oxf. 65^a, in Devībhāgavatapurāṇa Oxf. 79^b. Hemādri
in Pariśeṣakhaṇḍa 1, 1552. 1553. 1556 quotes an
Ādya Brahmapurāṇa.
Brahmapurāṇe Ṛṣipañcamīvrata. SB. 130.
--Kalāhastimāhātmya. Burnell 189^a.
--Kodaṇḍamaṇḍana. Burnell 189^a.
--Godāvarīmāhātmya. Poona 551.
--Gautamīgaṅgāmāhātmya. Bhk. 14.
--Gautamīmāhātmya. Burnell 189^a. Poona 457.
--Campāṣaṣṭhīvratakathā. Peters. 1, 115.
--Nāsikopākhyāna i. e. Nāciketopākhyāna. Khn. 28.
--Puruṣottamamāhātmya. Khn. 28.
--Prayāgamāhātmya. Burnell 189^a. Bhr. 553.
--Kṣetrakhaṇḍe Mallārimāhātmya. Khn. 28.
--Māyāpurīmāhātmya. Bhk. 15.
--Rāmasahasranāman. Paris (D 5).
--Lalitākhaṇḍa. Khn. 28.
--Lalitopākhyāna. Khn. 30. Burnell 189^a.
--Veṅkaṭagirimāhātmya. Burnell 189^a. Taylor
1, 59.
--Śrīraṅganāthamāhātmya. Burnell 189^a. Bhr.
554.
--Śvetagirimāhātmya. Burnell 189^a.
--Sarasvatīstotra. Tüb. 11.
--Hastigirimāhātmya. Kh. 32. Burnell 189^a.
आदिपुराण Stein 199.
Ādipurāṇe Narasiṃhacaturdaśīmāhātmya. Stein 199.
--Nīlanāgamāhātmya. Stein 199.
--Naubandhanamāhātmya. Stein 199.
--Brahmakhaṇḍa. Rgb. 95.
--Śāradāmāhātmya. Stein 199.
ब्रह्मपुराण or आदिपुराण Ulwar 805.
आदिपुराण Bd. 136. IO. 856. 1225.
Ādipurāṇe Gāruḍapitṛstotra. Cr. (two MSS.).
--Viṣṇunāmāṣṭaka. Cr.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आदिपुराण
न०
 आदि आद्यं पुराणम् कर्म्म० । पुराणभेदेसर्वेषामष्टादशानां पुराणानामुपपुराणानाञ्चादिभूते चतु-र्लक्षात्मके ब्रह्मनिर्म्मिते पुराणभेदे । नारदपुराणेउपसंहारपादशेषे मरीचिं प्रति ब्रह्मवाक्यम् “अष्टादश-मनौपम्य सारात् सारतरं द्विज! । ब्रह्माण्डञ्च चतुर्लक्षंपुराणत्वेन पठ्यते । तदेव व्यस्य गदितमत्राष्टादशधा पृथक् ।पाराशर्य्येण मुनिना सर्वेषामपि मानद” । वस्तुग्रहायतेनैव मुनीनां भावितात्मनाम् । मत्तः श्रुत्वा पुराणानिलोकेभ्यः प्रचकाशिरे । मुनयो धर्मशोलास्ते दीनानुग्रह-कारिणः । मया चेदं पुराणन्तु वसिष्ठाय पुरोदितम् तेनशक्त्रिसुतायोक्तं जातूकर्ण्णाय ते न च । व्यासोलब्ध्वाततश्चैतत् प्रभञ्जनमुखोद्गतम् । प्रमाणीकृत्य लोकेऽस्मिन्प्रावर्त्तयदनुत्तमम्” तथा च व्यासोक्तब्रह्माण्डन्तु द्वादश-साहस्रं तस्यैव संक्षेपार्थप्रतिपादकम् । एवञ्च तस्यैवचतुर्लक्षात्मकस्य सर्वपुराणमूलतया आद्यत्वात् आदि-पुराणत्वम् । देवलोके तु आदिपुराणस्य शतकोटिश्लोकात्म-कता यथोक्तं तत्रैव । प्रथमपादे मरीचिं प्रति ब्रह्मवाक्यम् ।“शृणु वत्स! प्रवक्ष्यामि पुराणानां समुच्चयम् । यस्मिन् ज्ञातेभवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम् । पुराणमेकमेवासीत्सर्वकल्पेषु मानद! । चतुवर्गस्य वीजञ्च शतकोटिसुवि-स्तरम् । प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणादभवत्ततः ।कालेन ग्रसनं दृष्ट्वा पुराणस्य महामबिः । हरिर्व्यासस्वरूपेण जायते च युगे युगे । चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरेद्वापरे सदा । तदष्टादशधा कृत्वा भूलोके निर्दिशत्यपि ।अद्यापि देवलोक तु शतकोटिसुविस्तरम् अस्त्येव तस्यसारस्तु चतुर्लक्षेण वर्ण्यते” एवञ्च तदानीं लोकप्रसिद्धचतु-र्लक्षात्मकरप ब्रह्माण्डनामकपुराणान्तररयैव व्यासप्रणीतचतुर्लक्षात्मकाष्टादशपुराणानामादिसूतत्वादादिपुराणत्वेन प्र-सिद्धमासीत् । तच्च क्रमशौच्छिन्नप्राय संस्कृत शालायान्तुतस्य स्वल्पांशमात्रस्य सत्त्वेऽपि सर्वांशस्य प्रायशः कुत्रापी-दानीमलाभात् न तत्रत्यप्रतिपाद्यविषया वण्णायतुं शक्याः ।हेमाद्रि माधवादिभिरादित्यपुराणनाम्ना बहूनि वचनानिलिखितानि । तेषां काले च तत्पुराणस्य प्रचार आसीत्क्रमश इदानीमुच्छिन्नप्रचारतया समग्रलाभासम्भवः इतितत्रत्यप्रतिपाद्यविषयप्रदर्शनादुपरतमस्माभिः ।