| YouTube Channel

आदित्यः (AdityaH)

 
Hindi
Hindi
Adityas
Apte Hindi
Hindi
आदित्यः
पुं*
 - अदिति+ण्य
"अदिति का पुत्र, देव, देवता"
आदित्यः
पुं*
 - अदिति+ण्य
बारह आदित्यों (सूर्य के भाग) का समुदायवाचक नाम
आदित्यः
पुं*
 - अदिति+ण्य
सूर्य
आदित्यः
पुं*
 - अदिति+ण्य
"विष्णु का पाँचवा अवतार, वामनावतार"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अदित्याः अपत्यं पुमान् । अदिति+ण्यः। ‘दित्यदित्यादित्यपत्युत्तरपदाण्ण्यः’ ४.१.८५। १.देवता, अदितेः पुत्रः। २.सूर्यः, जिगीशादित्याः। ‘धाता मित्रोऽर्यमा रूद्रः वरुणः सूर्य एव च । भगो विवस्वान् पूषा च सविता दशमः स्मृतः। एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते ।’ ३.विष्णुः। ‘स्वयम्भूःशम्भुरादित्यः’ विष्णु०स०। ‘आदित्यानामहं विष्णुः ज्योतिषां रविरंशुमान्’ गीता १०.२१। ४.आकाशः, सूर्यलोकः। ‘अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिः वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः॥’ मनुः३.७६। ५.अर्कवृक्षः। ६.भानुवासरः। ७.हस्ता नक्षत्रम् सूर्यदेवताकम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आदित्यः
noun
अदितेः अपत्यम्।
"आदित्यानां सङ्ख्या विविधेषु पुस्तकेषु भिन्ना एव लिखिता अस्ति।"
Synonyms:
 आदित्यः
noun
द्वादशमात्राणां छन्दोविशेषः।
"इदं पद्यम् आदित्यस्य उत्तमम् उदाहरणम् अस्ति।"
Synonyms:
 आदित्यः
noun
देवताविशेषः।
"भागवतपुराणानुसारेण आदित्याः द्वादश।"
Synonyms:
 सूर्यः, सूरः, अर्यमा, आदित्यः, द्वादशात्मा, दिवाकरः, भास्करः, अहस्करः, व्रध्रः, प्रभाकरः, विभाकरः, भास्वान्, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, उष्णरश्मिः, विवर्त्तनः, अर्कः, मार्त्तण्डः, मिहिरः, अरुणः, वृषा, द्युमणिः, तरणिः, मित्रः, चित्रभानुः, विरोचन्, विभावसुः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, भानुः, हंसः, सहस्त्रांशुः, तपनः, सविता, रविः, शूरः, भगः, वृध्नः, पद्मिनीवल्लभः, हरिः, दिनमणिः, चण्डांशुः, सप्तसप्तिः, अंशुमाली, काश्यपेयः, खगः, भानुमान्, लोकलोचनः, पद्मबन्धुः, ज्योतिष्मान्, अव्यथः, तापनः, चित्ररथः, खमणिः, दिवामणिः, गभस्तिहस्तः, हेलिः, पतंगः, अर्च्चिः, दिनप्रणीः, वेदोदयः, कालकृतः, ग्रहराजः, तमोनुदः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिःपीथः, इनः, कर्म्मसाक्षी, जगच्चक्षुः, त्रयीतपः, प्रद्योतनः, खद्योतः, लोकबान्धवः, पद्मिनीकान्तः, अंशुहस्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेताः, पीतः, अद्रिः, अगः, हरिवाहनः, अम्बरीषः, धामनिधिः, हिमारातिः, गोपतिः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, तमोपहः, गभस्तिः, सवित्रः, पूषा, विश्वपा, दिवसकरः, दिनकृत्, दिनपतिः, द्युपतिः, दिवामणिः, नभोमणिः, खमणिः, वियन्मणिः, तिमिररिपुः, ध्वान्तारातिः, तमोनुदः, तमोपहः, भाकोषः, तेजःपुञ्जः, भानेमिः, खखोल्कः, खद्योतनः, विरोचनः, नभश्चक्षूः, लोकचक्षूः, जगत्साक्षी, ग्रहराजः, तपताम्पतिः, सहस्त्रकिरणः, किरणमाली, मरीचिमाली, अंशुधरः, किरणः, अंशुभर्त्ता, अंशुवाणः, चण्डकिरणः, धर्मांशुः, तीक्ष्णांशुः, खरांशुः, चण्डरश्मिः, चण्डमरीचिः, चण्डदीधितिः, अशीतमरीचिः, अशीतकरः, शुभरश्मिः, प्रतिभावान्, विभावान्, विभावसुः, पचतः, पचेलिमः, शुष्णः, गगनाध्वगः, गणध्वजः, खचरः, गगनविहारी, पद्मगर्भः, पद्मासनः, सदागतिः, हरिदश्वः, मणिमान्, जीवितेशः, मुरोत्तमः, काश्यपी, मृताण्डः, द्वादशात्मकः, कामः, कालचक्रः, कौशिकः, चित्ररथः, शीघ्रगः, सप्तसप्तिः
noun
हिन्दूनां धर्मग्रन्थेषु वर्णिता एका देवता।
"वेदेषु सूर्यस्य पूजायाः वारंवारं विधानम् अस्ति"।"
Synonyms:
 वामनः, आदित्यः
noun
विष्णोः अवतारः यः बलिं वञ्चयितुम् अभवत्।
"बलिं वामनेन त्रिपदभूमिः याचिता।"
Synonyms:
 देवः, देवता, सुरः, अमरः, निर्जरः, त्रिदशः, सुपर्वा, सुमनाः, त्रिदिवेशः, दिवौकाः, आदितायः, दिविषत्, लेखः, अदितिनन्दनः, ऋभुः, अमर्त्यः, अमृतान्धाः, बर्हिर्मुखा, क्रतुभुक्, गीर्वाणः, वृन्दारकः, दनुजारिः, आदित्यः, विबुधः, सुचिरायुः, अस्वप्नः, अनिमिषः, दैत्यारिः, दानवारिः, शौभः, निलिम्पः, स्वाबाभुक्, दनुजद्विट्, द्युषत्, दौषत्, स्वर्गी, स्थिरः, कविः
noun
हिन्दुधर्मानुसारी यः सर्वभूतेभ्यः पूजनीयाः।
"अस्मिन् देवालये नैकाः देवताः सन्ति।"
Synonyms:
 सूर्यः, सविता, आदित्यः, मित्रः, अरुणः, भानुः, पूषा, अर्कः, हिरण्यगर्भः, पतङ्गः, खगः, सहस्रांशुः, दिनमणिः, मरीचि, मार्तण्ड, दिवाकरः, भास्करः, प्रभाकरः, विभाकरः, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, चित्ररथः, सप्तसप्तिः, दिनमणि, द्युमणिः, दिवामणिः, खमणिः, खद्योतः, प्रद्योतनः, अम्बरीशः, अंशहस्तः, लोकबान्धवः, जगत्चक्षुः, लोकलोचनः, कालकृतः, कर्मसाक्षी, गोपतिः, गभस्तिः, गभस्तिमान्, गभस्तिहस्तः, ग्रहराजः, चण्डांशु, अंशुमानी, उष्णरश्मिः, तपनः, तापनः, ज्योतिष्मान्, मिहिरः, अव्ययः, अर्चिः, पद्मपाणिः, पद्मिनीवल्लभः, पद्मबन्धुः, पद्मिनीकान्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेतः, काश्यपेयः, विरोचनः, विभावसुः, तमोनुदः, तमोपहः, चित्रभानुः, हरिः, हरिवाहनः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, वृध्नः, भगः, अगः, अद्रिः, हेलिः, तरूणिः, शूरः, दिनप्रणीः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिपीथः, इनः, वेदोदयः, पपीः, पीतः, अकूपारः, उस्रः, कपिलः
noun
पृथिव्याः निकटतमः अतितेजस्वी खगोलीयः पिण्डः यं परितः पृथ्व्यादिग्रहाः भ्रमन्ति। तथा च यः आकाशे सुवति लोकम् कर्माणि प्रेरयति च।
"सूर्यः सौर्याः ऊर्जायाः महीयः स्रोतः।/ सूर्ये तपत्यावरणाय दृष्टैः कल्पेत लोकस्य कथं तमित्स्रा।"
Synonyms:
 मन्दारः, आदित्यः
noun
धार्मिकग्रन्थेषु वर्णितः एकः देवतरुः।
"मन्दारः इन्द्रस्य नन्दनकानने वर्तते।"
Synonyms:
 आदित्यः
noun
देवताविशेषः - दिव्यमण्डलस्य सप्तदेवताः ।
"आदित्यस्य वर्णनम् ऋग्वेदे वर्तते"
Synonyms:
 आदित्यः
noun
नक्षत्रविशेषः ।
"आदित्यः चान्द्रनक्षत्रेषु सप्तमः वर्तते"
Tamil
Tamil
ஆதி3த்ய: : அதிதியின் மகன், தேவன், சூரியன், வாமனன், புனர்வசு நக்ஷத்திரம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आदित्यः,
पुं,
 (अदितेरादित्यस्य वा अपत्यं + ण्यः ।)देवः । सूर्य्यः । इत्यमरमेदिन्यौ ॥
द्वादशादित्य-गणे बहुवचनान्तः । इत्यमरः ॥
तत्प्रत्येकनामानि ।विवस्वान् १ अर्य्यमा २ पूषा ३ त्वष्टा ४ सविता५ भगः ६ धाता ७ विधाता ८ वरुणः ९ मित्रः१० शक्रः ११ उरुक्रमः १२ । एते कश्यपात्अदितिभार्य्यायां जाताः । कल्पान्तरे त्वष्टृकन्यासंज्ञा आदित्यपत्नी आदित्यस्य तेजः सोढुमस-मर्था अतस्तस्याः पितृकृतादित्यद्वादशखण्डा द्वा-दशादित्याः । तेषां द्वादशमासेष्वेकैकस्योदयः ।इति पुराणं ॥
अर्कवृक्षः । इत्यमरः ॥
आकन्दइति भाषा । (“आदित्यमण्डलस्थितो हिरण्म-योविष्णुः” । यथा शान्तिशतके । ४ । २४ ।“आदित्यस्य गतागतैरहरहःसंक्षीयते जीवितं” ।भारते ।“आदित्यचन्द्रावनिलाऽनलश्चद्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च” ।हरिवंशे द्वादशादित्यकथा यथा ।“मरीचात् कश्यपाज्जातास्तेऽदित्या दक्षकन्यया ।तत्र शक्रश्च विष्णुश्च जज्ञाते पुनरेवह ॥
अर्य्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा च भारत ।विवस्वान् सविता चैव मित्रो वरुण एव च ।अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः” ॥
तस्य संवत्सरात्मनो भगवानादित्यो गतिविशे-षेणाक्षिनिमेषकाष्ठाकलामुहूर्त्ताहोरात्रपक्षमास-र्त्त्वयनसंवत्सरयुगप्रविभागं करोति ॥
इति सुश्रुतः)