| YouTube Channel

आदरः (AdaraH)

 
Apte
English
आदरः [ādarḥ], [आ-दृ-कप्]
Respect, reverence, honour
निर्माणमेव हि तदादरलालनीयम्
Māl.
 9.5
न जातहार्देन न विद्धि- षादरः
Ki.*
 1.33
Ku.*
 6.2.
Attention, care, notice, close application
आदरप्रयत्न
Māl.
 7 careful efforts
तां प्रणामादरस्रस्तजाम्बूनदवतंसकाम्
Ku.*
 6.91.
(a) Eagerness, desire, regard
भूयान्दारार्थमादरः
Ku.*
 6.13
आदरादुपसर्पित- तुरंङ्गः
K.*
 119 eagerly
यत्किंचनकारितायामादरः 12
अन्वेष्टु- मादरमकरवम् 152 made up my mind
Ki.*
 8.26, 41
13.58. (b) Earnest desire, request
Ś.*
 6.
Effort, endeavour
गृहयन्त्रपताकाश्रीरपौरादरनिर्मिता
Ku.*
 6.41.
Commencement, beginning.
Love, attachment.
Acceptance
तस्मादेषां व्यर्थहिंसानिवृत्त्यै स्यादुत्कृष्टः पिष्टपश्वा- दरो$पि Viś. Guṇā.182.
Apte 1890
English
आदरः [आ-दृ-कप्] 1 Respect, reverence, honour
निर्माणमेव हि तदादरलालनीयं Māl. 9. 49
न जातहार्देन न विद्विषादरः Ki. 1. 33
Ku. 6. 20.
2 Attention, care, notice, close application
आदरप्रयत्न Māl. 7 careful efforts
तां प्रणामादरस्रस्तजांबूनदवतंसकां Ku. 6. 91.
3 (a) Eagerness, desire, regard
भूयान्दारार्थमादरः Ku. 6. 13
आदरादुपसर्पिततुरंगः K. 119 eagerly
यत्किंचनकारितायामादरः 120
अन्वेष्टुमादरमकरवं 152 made up my mind
Ki. 8. 41, 26
13. 58. (b) Earnest desire, request
Ś. 6.
4 Effort, endeavour
गृहयंत्रपताकाश्रीरपौरादरनिर्मिता Ku. 6. 41.
5 Commencement, beginning.
6 Love, attachment.
Apte Hindi
Hindi
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
"आदर, पूज्यभाव, सम्मान"
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
"अवधान, सावधानी, सम्मान्य व्यवहार"
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
"उत्सुकता, इच्छा, स्नेह"
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
प्रयत्न चेष्टा
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
"उपक्रम, आरंभ"
आदरः
पुं*
 - आ+दृ+अप्
"प्रेम, आसक्ति"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) आ+दृङ्(आदरे)+अप् । ‘ग्रहवृदृ निश्चिगमश्च’ ३.३.५८। १.उत्साहः, कुतूहलम्, आशा । ‘तद्दर्शनादभूच्छम्भोर्भूयान् दारार्थमादरः’ कुमा०६.१३। २.गौरवम्, मर्यादा । ‘प्रायः प्रत्ययमाधात्ते स्वगुणेषूत्तमादरः’ कुमार०६.२०। ३.प्रयत्नः। ‘गृहयन्त्रपताकाश्रीरपौरादरनिर्मिता’ कुमार०६.४१। ४.प्रारम्भः, उपक्रमः। ५.प्रीतिः, विश्वासः। ‘अमर्षशून्येन जनस्य जन्तुना न जातहार्देन च विद्विषादरः’ किरा०१.३३। आ+दृङ्(आदरे)+ल्युट्(भावे)। ‘ल्युट् च’ ३.३.११५। आदरणम् । १.गौरवम् । २.प्रीतिः। ३.सत्कारः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अननुपेक्षा, अवधानम्, आदरः, सम्मानम्, अनन्यमनस्कता, अवेक्षणम्, अवहितता
noun
उपेक्षां विना अन्यकथितस्य भावस्य मनोनिवेशः।
"ज्येष्ठानां वचनेषु अवधानं न दत्त्वा सः स्वच्छन्दम् आचरति। / वृद्धोपदेशस्य अननुपेक्षा न करणीया।"
Synonyms:
 आदरः, सत्कारः, सम्मानः, मानः, अर्चनम्, अर्हा, अर्हणम्, अर्चा, अभ्यर्चा, अभ्यर्चनम्, पूजा, नमस्कारः, सेवा, सम्भावना, आराधनम्, पुरस्कारः, श्लाघा
noun
सा उक्तिः आचारो वा येन कस्यचित् गौरवो भवति।
"मातुः पितुः च आदरः करणीयः।"
Tamil
Tamil
ஆத3ர: : மரியாதை, பூஜ்யத்தை, உத்சாஹம், கவனம், ஊக்கம், முயற்சி, அன்பு, ஆரம்பம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आदरः,
पुं,
 (आङ् + दॄ + अप् ।) आरम्भः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
समादरः । सम्मानः ॥
(यथाकिरातार्ज्जुनीये ५ । १६ ।“स जगदे वचनं प्रियमादरात्मुखरतावसरे हि विराजते” ।कुमारसम्भवे ६ । १३ ।“तद्दर्शनादभूत् शम्भोर्भूयान् दारार्थमादरः” ।हितोदेशे ।“सन्तुष्टस्य करप्राप्तेऽप्यर्थे भवति नादरः” ।)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दृङ् आदरे”@} 2 प्रायेणायमाङ्पूर्वकः।
‘दरेद् दृणाति द्रियते क्रमाद् भीदारणादरे।’ 3 इति देवः।
4 दारकः-रिका, दारकः-रिका 5 दिदरिषकः-षिका, 6 देद्रीयकः-यिका
आदर्ता-दर्त्री, दारयिता-त्री, दिदरिषिता-त्री, देद्रीयिता-त्री
-- दारयन्-न्ती, दारयिष्यन्-न्ती-ती
-- 7 आद्रियमाणः, दारयमाणः, दिदरिषमाणः, देद्रीयमाणः
8 आदरिष्यमाणः, दारयिष्यमाणः, दिदरिषमाणः, देद्रीयिष्यमाणः
9 आदृत्-आदृतौ-आदृतः
-- -- -- आदृतम्-आदृतः-आदृतवात्, दारितः, दिदरिषितः, देद्रीयितः-तवान्
दरः, 10 आदरी, 11 दारः, दिदरिषुः, देद्रियः
आदर्तव्यम्, दारयितव्यम् दिदरिषितव्यम्, देद्रीयितव्यम्
आदरणीयम्, दारणीयम्, दिदरिषणीयम्, देद्रीयणीयम्
12 आदृत्यः, 13 दार्यम्, दिदरिष्यम्, देद्रीय्यम्
ईषद्दरः-दुर्दरः-सुदरः
-- -- द्रियमाणः, दार्यमाणः दिदरिष्यमाणः देद्रीय्यमाणः
14 आदरः, 15 दारः, दिदरिषः देद्रीयः
आदर्तुम्, दारयितुम्, दिदरिषितुम्, देद्रीयितुम्
आदृतिः, 16 दृतिः, दारणा, दिदरिषा, देद्रीया
17 दरणम्, दारणम्, दिदरिषणम्, देद्रीयणम्
दृत्वा, दारयित्वा, दिदरिषित्वा, देद्रीयित्वा
आदृत्य, आदार्यं आदिदरिष्य, आदेद्रीय्य
दारम् २, दृत्वा २, दारम् २, दारयित्वा २, दिदरिषम् २, दिदरिषित्वा २, देद्रीयम् २
देद्रीयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८५७)
02
=>
 (६-तुदादिः-१४११। सक। अनि। आत्म। किरादिः)
03
=>
 (श्लो। ३६)
04
=>
 [पृष्ठम्०७६१+ २६]
05
=>
 [[१। ‘किरश्च पञ्चभ्यः’ (७-२-७५) इति सनि इडागमः। द्वित्वादिकम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [[२। ‘रीङ् ऋतः’ (७-४-२७) इति यङन्ते रीङागमः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
07
=>
 [[३। ‘तुदादिभ्यः--’ (३-१-७७) इति शप्रत्यये, ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङादेशे, इयङादेशे च रूपम्।]]
08
=>
 [[४। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इति स्यप्रत्ययस्येडागमः।]]
09
=>
 [[५। क्विपि, तुगागमे रूपम्। एवं ल्यप्यपि तुगागमो ज्ञेयः।]]
10
=>
 [[६। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘जिदृक्षि--’ (३-२-१५७) इत्यादिना इनिप्रत्यये रूपमेवम्।]]
11
=>
 [[आ। ‘शैले विश्रयिणं क्षिप्रमनादरिणमभ्यमी।’ भ। का। ७। २०।]]
12
=>
 [[७। ‘एतिस्तुशास्वृदृजुषः--’ (३-१-१०९) इति क्यपि, तुगागमे च रूपम्।]]
13
=>
 [[B। ‘आदृत्यस्तेन वृत्येन स्तुत्यो जुष्येण संगतः।’ भ। का। ६। ५६।]]
14
=>
 [[८। ‘ग्रहवृदृनिश्चिगमश्च’ (३-३-५८) इति घञपवादोऽप् प्रस्ययः।]]
15
=>
 [[C। ‘आदरेण गमं चक्रुर्विषमेष्वप्यसंघसाः।’ भ। का। ७। ५६।]]
16
=>
 [[९। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तिच्। दृतिः = चर्मनिर्मित- भस्त्रिका।]]
17
=>
 [पृष्ठम्०७६२+ २६]