| YouTube Channel

आतपवर्ष्य (AtapavarSya)

 
Spoken Sanskrit
English
आतपवर्ष्य AtapavarSya
adj.
produced by rain during sunshine
Monier Williams Cologne
English
आ-तप—वर्ष्य mf(आ)n. (water
&c.
) produced by rain during sunshine,
AitBr.
KātyŚr.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आतपवर्ष्य
त्रि०
आतपे निमित्तेसति वर्षन्ति बा० कर्त्तरि यत् ।वृष्टिजले “अन्तरिक्षात् प्रतिगृह्यातपवर्व्याः” कात्या०१५, ४, ५, अन्तरिक्षात् ग्रहीतव्या आतपवर्षणाः याआतपे वर्षन्ति ताः अन्तरिक्षात् प्रतिगृह्य भूमिपतनात्प्रागेवाकाशात् पतन्तीरादाय ग्रहीतव्या” कर्क० ।अतएव वृष्टिजलस्यातपनिमित्तत्वात् नैमित्तिकत्वाभि-प्रायेण तासां यज्ञकाले ग्रहणासम्भवेन पूर्व्वं संग्राह्यतो-क्ता “यूपमुत्तरेण नैमित्तिक्यसम्भवात्” कात्या० १५, ४२“या आपोनिमित्तेन प्राप्यन्ते ता नैमित्तिक्यः यथागोरुण्व्याः आतपवर्ष्यास्तासामस्मिन् काले ग्रहणासम्भ-वात् अतः पूर्व्वं गृहीत्वा यूपमुत्तरेण पुनर्ग्रहणमिति”कर्कः अतएव श्रुत्या वृष्टेरातपनिमित्तत्वमुक्तम्“तस्माद्यत्र क्वचित् शोचति स्वेदते वा पुरुषस्तेजस एवतदध्यापोजायन्ते” इति छा० उ० पुरुषदेहस्य सन्तापस्वेदयोरातपनिमित्तत्वात् वृष्टेरातपहेतुकत्वम् व्यक्तमाहयादवः “तासां शतानि चत्वारि रश्मीनां वृष्टिसर्ज्जने चतुःशतं वृष्टिवाहाः सर्व्वास्ता अमृताः स्त्रियः” इति सूर्य्य-रश्मीनां मध्ये चतुःशतस्य वृष्टिषर्ज्जकत्वेन वृष्टेरातप-निमित्तकत्वमत्र व्यक्तमेव