आतप (Atapa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आतप m.
  (-पः) Sun-shine.
 E.
  आङ् before तप to heat,  to shine,  अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 आतप॑ a.
  causing pain
 m.
  heat,  sunshine.

Yates

English

 आत-प (पः) 1.
m.
  Sun-shine.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	 sunlight
सूर्यकान्ति 	-	  sUryakAnti 	-	 f.
  	-	 sunlight
सूर्यरुच् 	-	  sUryaruc 	-	 f.
  	-	 sunlight
वैश्वानर 	-	  vaizvAnara 	-	 m.
  	-	 sunlight
असूर 	-	  asUra 	-	 n.
  	-	  absence of sunlight

आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	 sunlight
आतप 	-	 Atapa 	-	 adj.
  	-	  causing pain or affliction
आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	  heat
आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	  sunshine
आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	  moonshine
आतप 	-	 Atapa 	-	 m.
  	-	  heat

Wilson

English

 आतप
m.
  (-पः) Sunshine.
E.
  आङ्,  तप to heat,  to shine,  अच् aff.
  

Apte

English

आतप [ātapa],  a.
  Ved.
  Causing pain or affliction
 भीमस्तुवि- ष्माञ्चर्षणिभ्य आतपः Rv.*
  1.55.1. -पः Heat (of the sun,  fire &c.
 ),  sunshine
 आतपायोज्झितं धान्यम् Mb.
  exposed to the sun
 तमातपक्लान्तम् R.*
  2.13
 शीतातपाभिघातान् Ms.*
  12.77
 प्रचण्ड˚ Rs.*
  1.11
 सूर्य˚ 1
 Me.*
  11
 बालातपः Ms.*
  4.69 the morning sun
 ˚आक्रान्त exposed to heat.

Light
 छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति Kaṭh.3.1. Comp.
   -अत्ययः passing of the sun's heat,  sunset
 आतपात्यय- संक्षिप्तनीवारासु R.*
  1.52. -अभावः non-existence of the sun's heat,  shadow. -उदकम् mirage. -त्रम्,  -त्रकम् [आतपात् त्रायते,  त्रै-क] an umbrella (of silk or leaves used as a parasol)
 तमातपक्लान्तमनातपत्रम् R.*
  2.13, 47
 पद्म˚ 4.5
 राज्यं स्वहस्तधृतदण्डमिवातपत्रम् Ś.*
  5.6. -लङ्घनम् being exposed to heat,  catching the sun-stroke
 आतप- लङ्घनाद्बलवदस्वस्थशरीरा शकुन्तला Ś.*
  3. -वर्ष्य a.
  (water &c.
 ) produced by rain during sunshine. -वारणम् [आतापं वारयति] an umbrella,  parasol
 नृपतिककुदं दत्त्वा यूने सितातपवारणम् R.*
  3.7, 9.15. -शुष्क a.
  dried in the sunshine.

Apte 1890

English

 आतप a. Ved. Causing pain or affliction. 
पः 1 Heat (of the sun,  fire &c.),  sunshine
 आतपायोज्झितं धान्यं Mb. exposed to the sun
 तमातपक्लांतं R. 2. 13
 शीतातपाभिघातान् Ms. 12. 77
 प्रचंड° Rs. 1. 11,  10
 सूर्य° Me. 108
 बालातपः Ms. 4. 69 the morning sun
 °आक्रांत exposed to heat. 
2 Light
 छायातपौ ब्रह्मविदो वदंति Kaṭh. 
Comp. 
अत्ययः passing of the sun's heat,  sunset
 आतपात्ययसंक्षिप्तनीवारासु R. 1. 52. 
अभावः non-existence of the sun's heat,  shadow. 
उदकं mirage. 
त्रं,  
त्रकं [आतपात् त्रायते,  त्रै-क] an umbrella (of silk or leaves used as a parasol)
 तमातपक्लांतमनातपत्रं R. 2. 13,  47
 पद्म° 4. 5
 राज्यं स्वहस्तधृतदंडमिवातपत्रं Ś. 5. 6. 
लंघनं being exposed to heat,  catching the sun-stroke
 आतपलंघनाद्वलवदस्वस्थशरीरा शकुंतला Ś. 3. 
वर्ष्य a. (water &c.) produced by rain during sunshine. 
वारणं [आतपं वारयति] an umbrella,  parasol
 नृपतिककुदं दत्वा यूने सितातपवारणं R. 3. 70,  9. 15. 
शुष्क a. dried in the sunshine. 

Monier Williams Cologne

English

 आ-तप॑ mfn.
   causing pain or affliction,  RV.
   i,  55,  1

 आ-तप॑ (अस्),  m.
  (ifc.  f(आ). ,  R.
 
 Śak.
 ) heat (especially of the sun),  sunshine,  KaṭhUp.
   
 Mn.
   &c.
  

 आ-तप moonshine,  Daś.
 
 Harav.

Monier Williams 1872

English

 आ-तप,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. causing pain or affliction
(अस्),  m. heat of the sun,  sunshine.
—आतप-त्र,  अम्, 
n. a large umbrella of silk or leaves used in the East
as a parasol.
—आतपत्रक,  अम्,  n. a small um-
brella,  a mat or basket carried on the head as one.
—आतप-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  irradiated by the sun.
—आतप-वर्ष्य,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. (water &c.)
produced by rain during sunshine.
—आतप-वारण, 
अम्,  n. a parasol.
—आतप-शुष्क,  अस्,  आ,  अम्,  dried in
the sun,  evaporated by the solar heat.
—आतपाभाव
(°प-अभ्°),  अस्,  m. non-existence of sunshine,  shadow.

Macdonell

English

 आतप ā-tapá,  a.
  causing pain
 m.
  (solar) heat,  🞄sunshine: -tra,  n.
  umbrella
 -vat,  a.
  irradiated 🞄by the sun
 -vāraṇa,  n.
  umbrella
 -atyaya,  m.
  end of the heat,  cool of the evening.

Benfey

English

 आतप आ-तप् + अ,  m.
 
 1. Sunshine, 
Pañc. ii. d. 136.
 2. Heat of the sun, 
Śāk. 31,  8.
 -- Comp.
 
अन्-,  adj.
  shadowy, 
Bhartṛ. 2,  86.
बाल-,  m.
  the rays of
the rising sun,  Man.  4,  69.
सूर्य-,  m.
 
sunshine,  Pañc. 121,  13
 heat of the
sun,  Ṛt. 1,  10.

Hindi

गर्मी

Apte Hindi

Hindi

आतपः
पुं*
  - आ+तप्+घञ्
"गर्मी,  धूप"

आतपः
पुं*
  - आ+तप्+घञ्
प्रकाश

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಸಿಲು /ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶ
निष्पत्तिः - > आ + तप (सन्तापे) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > आतपति
प्रयोगाः - > "आतपे धृतिमता सह वध्वा यामिनीविरहिणा विघगेन"
उल्लेखाः - > किरा० ९-३०
आतप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶ
विस्तारः - > "प्रकाशस्तु द्योत आलोक आतपः" - वैज० ।

L R Vaidya

English

 Atapa {% m. %} 1. Heat of the sun,  sunshine,  e.g. आतपायोज्झितं धान्यं बुभुजे विहरन्हयः,  or आतपात्ययसंक्षिप्तनीवारासु (उटजांगन भूमिषु) R.i.52
 2. light.

Bopp

Latin

 आतप m. (r. तप् calefacere,  urere,  s. अ) calor,  ardor so-
lis. UR. 62. 13. 90. 10. SAK. 43. 10.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 ātapa,  m. or nt.,  in ṣaṣṭeḥ kārṣāpaṇānām arthāyātape dhāritaḥ Divy 〔33.13〕,  and ātape vidhāritaḥ 16,  apparently was assessed a fine (in the amount of 60 kārṣāpaṇas). Perhaps corrupt
 I find it hard to understand connexion with ātapa heat (kept on a hot spot ?). The Index omits the word.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 आतप Mondschein,  Caṇḍīś. 19
 Daśak. (1883) 111,  4
 Haravijaya 8,  2.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nyi ma
१) अरुण २) अर्क ३) अहन् ४) आतप ५) आदित्य ६) तिग्मांशु ७) दिनकर ८) दिवस ९) दिवाकर १०) द्युतम् ११) भानु १२) भास्कर १३) भास्वत् १४) रवि १५) लोकचक्षुस् १६) सूर्य १७)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रकाशस्तेज उद्योत आलोको वर्च आतपः ।
-wordlist-
 
प्रकाश (पुं),  तेजस् (क्ली),  उद्योत (पुं),  आलोक (पुं),  वर्चस् (क्ली),  आतप (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आतप
आतप,  रौद्र,  निदाघ,  घर्म
आतपः कथ्यते रौद्रं निदाघो घर्म उच्यते ॥ ४० ॥
verse 1.1.1.40
page 0006

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: आतपः
Root: आतप
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ निबिडकिरणः
Meaning(s):
⇒ Sunshine
Shloka(s):
2|1|22|2 ► अथातपो रौद्रमिद्धं मृगतृष्णा मरीचिका॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|22|2 ⇢ आतपः (आतप) (पुं) ⇒ Sunshine ⇒ निबिडकिरणः
➠ 2|1|22|2 ⇢ रौद्रः (रौद्र) (नपुं) ⇒ Sunshine ⇒ निबिडकिरणः
➠ 2|1|22|2 ⇢ इद्धः (इद्ध) (नपुं) ⇒ Sunshine ⇒ निबिडकिरणः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ प्रभा
अन्यसंबन्धाः ➡ सूर्यः
जातिः ➡ दिव्यम्
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  आतपः
Root:  आतप
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ heat
⇒ sunshine
⇒ sunlight
⇒ moonshine
⇒ causing pain or affliction
Shloka(s): 
1|3|34|2 ► रोचिः शोचिरुभे क्लीबे प्रकाशो द्योत आतपः॥ (दिग्वर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|3|34|2 ⇢ प्रकाशः (प्रकाश) (पुं) ⇒ fame, open, clear, glory, light, public, renown, bright, lustre, famous, openly, display, chapter, shining, section, visible, expanded, publicly, manifest, laughter, splendour, diffusion, clearness, expansion, publicity, resembling, appearance, brightness, elucidation, explanation, enlightened, looking like, manifestation, celebrated for, universally noted, cream of the crop, renowned throughout, before the eyes of all, the messengers of viSNu, having the appearance of, sunshine open spot or air, the very best of something, gloss on the upper part of a body
➠ 1|3|34|2 ⇢ द्योतः (द्योत) (पुं)
➠ 1|3|34|2 ⇢ आतपः (आतप) (पुं) ⇒ heat, sunshine, sunlight, moonshine, causing pain or affliction
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ प्रभा
जातिः ➡ तेजः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आतपः,  पुं,
   (आङ् + तप + अच् ।)रौद्रं । तत्पर्य्यायः । प्रकाशः २ द्योतः ३ । इत्य-मरः ॥
 दिनज्योतिः ४ सूर्य्यालोकः ५ दिनप्रभा ६रविप्रकाशः ७ प्रद्योतः ८ तमारिः ९ तापनः १०द्युतिः ११ । अस्य गुणाः । कटुत्वं । रूक्षत्वंस्वदमूर्च्छातृष्णादाहवैवर्ण्यजनकत्वं । नेत्ररोगप्रको-पनत्वञ्च ॥
 इति राजनिर्घण्टः ॥
(“आतपः कटुको रुक्षः स्वेदमच्छातृषावहः ।दाहवैवर्ण्यजननो नेत्ररोगप्रक्रोपनः” ॥
“आतपः पित्ततृष्णाग्निस्वेदमूर्च्छाभ्रमास्रकृत् ।दाहवैवर्ण्यकारी च” इति सुश्रुतः ॥
यथा शाकुन्तले,  --“कथमातपे गमिष्यसि परिवाधाकोमलैरङ्गैः” ॥
यथा ऋतुसंहारे,  ११ । --“मृगाः प्रचण्डातपतापिता भृशम्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आतप पु०
  आ--तप--घ । १ उद्द्योते,  २ निविडकिरणेरौद्रे च । “आतपः कटुकोरूक्षः स्वेदमूर्च्छातृषा-प्रदः । दाहवैवर्ण्यजननोनेत्ररोगप्रकोपनः” सुश्रुतः ।“भवति वपुरवाप्तच्छायमेवातपेऽपि” माघः । “आतपात्ययसं-क्षिप्तनीवाराषु निषादिभिः” रघुः । “तमातपक्लान्तमनात-पत्रम्” रघुः । “शृङ्गाणि यस्यातपवन्ति सिद्धाः” कुमा० ।“शीतातपाभिघाताश्च विविधानि भयानि च” मनुः ।आतपश्च विरलसंयोगापन्नः सूर्य्यस्य किरणभेदःस एव रौद्रशब्दाभिधेयः प्रकाशस्तु ततोऽपि विरलसंयोगा-पन्न इति प्रकाशरौद्रयोर्भेदः । अस्य च निविडतेज-स्कत्वादुष्णस्पर्शवत्त्वम् तेन दुःखदायकत्वं मनुनोक्तम् ।एवं “आतापतापितभूमौ माधव! माधव! मा धावेति”यशोदावाक्येऽपि । ३ प्रकाशे “छायातपौ ब्रह्मविदो-वदन्ति” श्रुतिः ।

Capeller

German

 आतप॑ brennend
 m.
  Glut,  Hitze.

Grassman

German

 ātapá,  a.,  brennend,  Schmerz verursachend,  mit dem Dat.
-ás carṣaṇíbhyas {55, 1} (von Indra).

Burnouf

French

 आतप आतप m.
  (तप्) chaleur
 ardeur du soleil.
आतपत्र n.
  (त्रा protéger,  et non le sfx. त्र)
parasol,  et surtout le grand parasol indien. 
आतपत्रक n.
  le petit parasol ou natte portative.
आतपवारण n.
  (वृ) mms.

Stchoupak

French

 आ-तप-
 m.
  chaleur,  not. chaleur solaire 
 clair de lune 
 -वन्त्- a.
chauffé par le soleil.
°त्र- nt. parasol 
 °त्रायित- a. v. formant parasol.
°वारण- nt. parasol.
आतपात्यय- m.
  fin de la chaleur (du jour).
आतपापाय- m.
  cessation des chaleurs (de l'été).
आतपोदक- nt. mirage apparaissant sur l'eau.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.