आढक (ADhaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Yates
EnglishWilson
Englishआढक
(-कः-की-का-कं) A measure of grain equal to four
Prasthas, or containing nearly 7 lbs. 11 oz. avoirdupois: in Bengal an
Araka is equal to two mans or 164 lbs. avds.
(-की)
1 A kind of pulse, (Cytisus cajan. )
2 A fragrant earth: see तुबरी.
आङ, ढोक to go, egularly अच, fem. ङीप्, or टाप with
इक inserted.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishआढकः [āḍhakḥ] कम् [kam], कम् A measure of grain, the 4th of a Droṇa 64 Prasthas 16 Kuḍavas (nearly 7 lbs. 11 ozs. avoir.)
अष्टमुष्टिर्भवेत् कुञ्चिः कुञ्चयो$ष्टौ तु पुष्कलम् । पुष्कलानि च चत्वारि आढकः परिकीर्तितः ॥
की A kind of pulse (Mar. तूर).
A kind of fragrant earth (Mar. गोपीचंदन).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishआढक आढक, अस्, अम्, m. n. (etym. doubt-
ful), a measure of grain, the 4th of a droṇa and equal
to 4 prasthas = 16 kuḍavas = 64 palas = 256 karṣas =
4096 māṣas
or containing nearly 7 lbs. 11 ozs. avoir-
dupois. In Bengal an आढक is equal to two mans or
164 lbs. avds.
(ई), f. a kind of pulse, Cajanus Indicus
Spreng.
a kind of fragrant earth.
—आढक-जम्बु,
N. of a country.
—आढकजम्बुक, अस्, ई, अम्,
relating to that country.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiआढकः
- "आ+ढौक्+घञ्, पृषो*"
"अनाज की माप, चौथाई द्रोण"
आढकम्
- "आ+ढौक्+घञ्, पृषो*"
"अनाज की माप, चौथाई द्रोण"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआढक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಕೊಳಗ
निष्पत्तिः - > ढौकृ (गतौ) - "अच्" (३-१-१३४) । पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > आढौकते
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकृषि
स्त्री
कृषि, गोत्रविशेष, काल, कपि, आढक, वैश्वानर-मुनि
कृषिर्गोत्रविशेषः स्यात् कृषिः कालः कृषिः कपिः ।
कृषिराढक इत्युक्तः कृषिर्वैश्वानरो मुनिः ॥ ८६ ॥
verse 1.1.1.86
page 0006
Indian Epigraphical Glossary
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritपाय्यं हस्तादिभिस्तत्र स्याद्गुञ्जाः पञ्च माषकः ॥ ८८३ ॥
ते तु षोडश कर्षोऽक्षः पलं कर्षचतुष्टयम् ।
बिस्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे कुरुबिस्तस्तु तत्पले ॥ ८८४ ॥
तुला पलशतं तासां विंशत्या भार आचितः ।
शाकटः शाकटीनश्च शलाटस्ते दशाचितः ॥ ८८५ ॥
चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रस्थैश्चतुर्भिराढकः ।
चतुर्भिराढकैर्द्रोणः खारी षोडशभिश्च तैः ॥ ८८६ ॥
पाय्य (क्ली), गुञ्जा (स्त्री), माषक (पुंक्ली), कर्ष (पुंक्ली), अक्ष (पुं), पल (पुंक्ली), बिस्त (पुं), कुरुबिस्त (पुं), तुला (स्त्री), भार (पुं), आचित (पुं), शाकट (पुं), शाकटीन (पुं), शलाट (पुं), आचित (पुं), कुडव (पुं), प्रस्थ (पुं), आढक (पुं), द्रोण (पुं), खारी (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआढकं, (आ समन्तात् ढौकते ढौक्यते वाढौक गतौ अच् घञ् वा पृषोदरादिः । परि-माणविशेषः । आढा इति भाषा । यथा, --“शतयोजनविस्तीर्णं त्रिंशद्योजनमायतं ।आढकस्य भवेन्मानं मुनिभिः परिकीर्त्तितं” ॥
अपि च ॥
“त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतं ।विंशयोजनगम्भीरमाढकं परिकीर्त्तितं” ॥
इति गणपतिभट्टः । इति ज्योतिस्तत्त्वं ॥
आढकः, चतुःप्रस्थपरिमाणं । आडी इतिभाषा । इत्यमरः ॥
द्रोणचतुर्थभागः । इतिलीलावती ॥
अष्टमुष्टिर्भवेत् कुञ्चिरित्यादिवचनात्षट्पञ्चाशदधिकद्विशतमुष्टिर्भवति । व्यवहारे षो-डशसेरो विंशतिसेरो वा । वैद्यकमते अष्टश-रावपरिमाणं । तत्पर्य्यायः । पात्रं २ कंसं ३भाजनं ४ । इति परिभाषा ॥
(“चतुःप्रस्थैस्तथाढकं ।भाजनं कांस्यपात्रञ्च चतुःषष्टिपलञ्च तत्” ॥
इति शार्ङ्गधरः ।“चतुःप्रस्थमयाढकं ।“पात्रंतदेव विज्ञेयं कंसंप्रस्थाष्टकन्तथा” ॥
इति चरकः ।)अपचयविवक्षायां आढकिकेत्यपि स्यात् । इत्य-मरटीकासारसुन्दरी ॥
आढिका । इति भरतः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritआढक आढौकते आ + ढौक--घञ् पृ० । “अष्टमुष्टिर्भवेत्कुञ्चिःकुञ्चयोऽष्टौ तु पुष्कलम् । पुष्कलानि च चत्वारिआढकः परिकीर्त्तित इति” मतभेदे चतुर्विंशत्यधिकस-हस्रमुष्टिमाने “द्वादशप्रसृतिभिः कुडवस्तच्चतुर्गुणोत्तरंप्रस्थाढकद्रोणा, इत्युक्ते द्विनवत्युत्तरशतप्रसृतिमाने चएतच्च धान्यादेर्माने । सुवर्ण्णादिमाने तु सुश्रुतः ।“द्वादश धान्यमाषाः मध्यमाष्टसुवर्ण्णमाषकः ते षोडशसुवर्णम् । अथ मध्यमनिष्पावा एकोनविंशतिर्द्धरणंतान्यर्द्धऋतीयानि कर्षं ततश्चोर्द्ध्वं चतुर्गुणमभिबर्द्धयन्तःपलकुडवप्रस्थाढकद्रोणा इत्यभिनिष्पद्यन्ते इत्युक्ते २५६पलमाने च । अर्द्धर्चादिपाठात् कोपधादन्तत्वेऽपिअस्य लिङ्गता । अस्य परिमाणवाचकत्वात् आढकोव्रीहिरित्यादौ प्रथमायाः परिमाणमर्थः आढकपरिमाणपरिच्छेद्योब्रीहिरित्यादि बोधः । आढकं सम्भवतिअवहरति पचति वा ख टञ् वा । आढकीनः आढ-किकः आढकमितधान्यस्थापने तदवहारके च पात्रे तत्-पाचके सूदादौ ठञि स्त्रियां ङीप् इति भेदः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.