| YouTube Channel

आज्यभाग (AjyabhAga)

 
Monier Williams Cologne
English
आ॑ज्य—भाग (आ॑ज्य-),
m.
 a portion of clarified butter,
ŚBr.
m.
du.
 (औ) the two portions of clarified butter belonging to Agni and Soma,
ŚBr.
KātyŚr.
&c.
 ,
MBh.
 xiv, 722
आ॑ज्य—भाग mf(आ)n. partaking of the clarified butter,
TS.
 ii.
Apte Hindi
Hindi
आज्यभागः
"पुं* , ष*त*" - -
घी की आहुति का हिस्सा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आज्यभागः,
पुं,
 (आज्यस्य भागः) ऋग्वेदिनांअग्नेरुत्तरभागे स्रुवेणाग्निसम्प्रदानकघृताहुतिःतद्दक्षिणभागे सोमसम्प्रदानकाहुतिश्च । इतिकालेसिः ।यजुर्वेदिनान्तु अग्नेरुत्तरदक्षिणयोः पश्चिमादि-प्राच्यन्तघृतधारा । इति पशुपतिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आज्यभाग
पु०
 आज्यस्य भागः । १ घृतैकदेशे “सरस्वत्याज्य-भागा भवति” शत० ब्रा० । घृतस्य २ वैदिकाहुतिभेदे च स चऋग्वेदिनामग्नेरुत्तरभागे स्रुवेणाग्नये दीयमान आहुति-विशेषः तद्दक्षिणभागे सोमाय दीयमान आहुतिभेदश्च ।“तूष्णीमाघार्य्याघारावाज्यभागौ जुहुयादग्नये स्वाहा सो-माय स्वाहेति” आश्व० गृ० । यजुर्वेदिनान्तु अग्नये स्वाहाइदमग्नये इति उत्तरपूर्व्वार्द्धे सोमाय स्वाहा इदंसोमायेति दक्षिणपूर्व्वार्द्धे इति भेदः । “ता उहैतादेवताऊचुः याइमा अग्नीषोमावन्वाजग्नुरग्नीषोमौ युवं वैनौभूधियभाजौस्थोययोर्वामिदं युवयोरस्मानन्वाभजतमिति ।तौहोचतुः किमावयोस्ततः स्यादिति यस्यै कस्यै चदेवतायै हविर्निर्व् पास्त्रद्वां पुरस्तादाज्यस्य यजानितितस्माद्यस्यै कस्यै च देवतायै हविर्निर्वपन्ति तत्पुरस्तादा-ज्यभागावग्नीषोमाभ्यां यजन्ति” शत० ब्रा० । इति तयोःसर्व्वदेवानां यज्ञस्यादौ आज्यभागदानं विहितम् । “आज्य-भागाभ्यां चरत्याग्नेयेन सौम्येन” कात्या० ३, ३, १, ।