आङ्गिरस (AGgirasa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishआङ्गिरस [āṅgirasa], (-सी ) Descended from or referring to Aṅgiras.
सः of Bṛihaspati, son of Aṅgiras
अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्गिरसः कविः 2.151. तं भासुरं चाङ्गिरसाधिदेवं यथावदानर्च तदायुषे सः Bu. Ch.2.36.
Descendants of Aṅgiras (pl. ).
A particular Sūkta or hymn in the Atharvaveda
the soul
अधमास्ये$न्तरिति सो$यास्य आङ्गिरसो$ङ्गानां हि रसः Bṛi. 1.3.8.
A Kṣatriya by will of Brahmā and by profession.
of a particular year. आङ्गीरसस्त्वब्दभेदे मुनिभेदे तदीरितम् । Nm. सत्रम् The ब्रहस्पति Satra
सत्रमाङ्गिरसं नाम ह्यासते स्वर्गकाम्यया 1.23.3.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiआङ्गिरसः
- अङ्गिरस्+अण्
"बृहस्पति, अंगिरा की संतान"
आङ्गिरस
वि* - आङ्गिरस्+ अण्
विशिष्टता से युक्त वर्ष का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗಿರಸ್ಸಿನ ಮಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಉತಥ್ಯ, ಸಂವರ್ತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-१-९२)
व्युत्पत्तिः - > अङ्गिरसोऽपत्यम्
प्रयोगाः - > "त्रयस्त्वङ्गिरसः पुत्रा लोके सर्वत्र विश्रुताः । बृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्तश्च धृतव्रताः ॥" "अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्ङिरसः कविः । पुत्रका इतिहोवाच ज्ञानेन परिगृह्य तान् ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० ६७-५। मनु० २-१५१
आङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-७)
व्युत्पत्तिः - > अङ्गिरसा दृष्टम्
आङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವಾತ್ಮ
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit आङ्गिरस
अङ्गिरसा सम्बद्धः।
"पण्डितः आङ्गिरसाः कथाः श्रावयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritबृहस्पतिः सुराचार्यो जीवश्चित्रशिखण्डिजः ।
वाचस्पतिर्द्वादशार्चिर्धिषणः फाल्गुनीभवः ॥ ११८ ॥
गीर्बृहत्योः पतिरुतथ्यानुजाङ्गिरसौ गुरुः ।
बृहस्पति (पुं), सुराचार्य (पुं), जीव (पुं), चित्रशिखण्डिज (पुं), वाचस्पति (पुं), द्वादशार्चिस् (पुं), धिषण (पुं), फल्गुनीभव (पुं), गीष्पति (पुं), बृहस्पति (पुं), उतथ्यानुज (पुं), आङ्गिरस (पुं), गुरु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritवाचस्पति
वाचस्पति, आङ्गिरस, बृहस्पति, गुरु, जीव, धिषण, त्रिदशाचार्य, चित्रशिखण्डिप्रसूत
वाचस्पतिराङ्गिरसो वृहस्पतिः कथ्यते गुरुर्जीवः ।
धिषणस्त्रिदशाचार्यश्चित्रशिखण्डिप्रसूतश्च ॥ ४७ ॥
verse 1.1.1.47
page 0007
Mahabharata
EnglishĀṅgirasa^1 = Bṛhaspati. § 145 (Kaca): I, 76, 3188 (v. Aṅgiras = Bṛhaspati).--§ 168 (Satyavatī): I, 103, 4151 (Śukrāṅgirasayor iva, sc. Bhīshma's knowledge).--§ 488 (Aṅgirasa): III, 217, 14118 (the firstborn son of Fire).-§ 554 (Sainyodyogap.): V, 6, 112 (prajñāyā sadṛśaś cāsi Cukreṇā ṅgirasena ca, sc. the purohita of Drupada).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 5, 151 (Cukrāṅgirasadarśaṇāt, i.e. Droṇa).--§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 62, 3195 (discourse between Indra and Bṛhaspati).--§ 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 6, 121.--§ 782 (Guruśishyas.): XIV, 35, 962.
Āṅgirasa^2 = Utathya. § 772j (Utathya): XIII, 155, 7260.
Āṅgirasa^3 = Saṃvartta. § 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 10, 281.
Āṅgirasa^4 = Kaca. § 146 (Devayānī): I, 80, 3335 (Kacaṃ).
Āṅgirasa^5 = Sudhanvan. § 300 (Prahlāda): II, 68, 2315 (Prahlādasya ca saṃvādaṃ muner Āṅgirasasya ca).
Āṅgirasa^6 = Cyavana. § 491 (Āṅgirasa): III, 220, 14156 (Agnir Āṅgirasaś caiva Cyavanas Trisuvarcakaḥ).
Āṅgirasa^8 = the planet Jupiter. § 605 (Karṇap.): VIII, 17, 661 (Śukrāṅgirasavarcasor, Śukrāṅgirasayor iva, i.e. Arjuna and Aśvatthāman).
Āṅgirasa^9, pl. (ºāḥ), the descendants of Aṅgiras. § 747 (Suvarṇotp.): XIII, 85, 4154 (the descendants of Fire--or Aṅgiras--are all called Āº). Cf. Atharvan.
Āṅgirasa^10 (adj.). § 602 (Droṇavadhap.): VII, 191, 8766 (ºaṃ dhanuḥ, used by Droṇa).--§ 616 (Sauptikap.): X, 7, 306 (ºkule, i.e. Aśvatthāman).--§ 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7593 (cf. Āṅgirasa^7 = Bala).--§ 682 (do.): XII, 267, 9482 (ºe kule, said of Cirakārin).--§ 717c (Uparicara): XII, 336, 12749 (utpanne 'ṅgirase caiva yuge prathamakalpite
cf. ºAṅgirasake kāle, XIII, 4326).--§ 747b (Suvarṇotp.): XIII, 85, 4143 (Bhārgavāṅgirasau loke lokasantānalakshaṇau). --§ 772j (Utathya): XIII, 155, 7240 (Utathyasya jātasyāṅgirase kule).
Āṅgirasa^11 (adj.). § 11 (Parvas.): I, 2, 469 (ºam ākhuānam, Āṅgirasa or Āṅgirasopākhyāna).
Āṅgirasa^12. XIII, 2126 (vanquished the Nīpas, v. Aṅgiraja).
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritआङ्गिरस पुंस्त्री० अङ्गिरसोऽपत्यम् अण् । १ अङ्गिरसऋषेरपत्ये “अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्गिरसः कविः”मनुः । बहुत्वेऽणो लुक् । अङ्गिरसः स्त्रियां न लुक् ङीप् ।“आथर्वणीराङ्गिरसीर्दैवोर्मनुष्यजाउत” अथ० ८, ५, ९ ।२ वृहस्पतौ तस्य तदपत्यत्वम् भा० आ० प० ६६ अ० ।“अङ्गिरसस्त्रयः पुत्राः लोके सर्व्वत्र विश्रुताः ।वृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्त्तश्च धृतव्रतः” । अङ्गिरसा दृष्टम्अण् । अथर्ववेदोक्ते ३ सूक्तभेदे “अर्थर्घ्वाङ्गिरसं नीलरुद्रंदेव्यपराजिता । मधु सूक्तं रौधसञ्च शान्तिकाध्यायमेवच । अथर्व्वाणौ द्वारपालौ पठेतामुत्तराश्रितौ” दानपारि०पुरा० । तच्च सूक्तं अथर्वसंह्रितायां १८, १, ५८, ५९, ६०, ६१ मन्त्र चतुष्कात्मकम्, “अङ्गिरसौ नः पितरः” इत्या-दिकम् । तच्च तुलादानादिपद्धतौ अस्माभिः १८५ पृ०दर्शितम् अङ्गिनामङ्गानां रसः सारः स्वार्थे अण् ।४ आत्मनि । “सोऽयास्य आङ्गिरसोऽङ्गानां हि रसः” इतिवृ० उ० । “आङ्गिरस आत्मा कार्य्यकरणानाम् कथमा-ङ्गिरसः! । प्रसिद्धं हि यदङ्गिनामङ्गानां रसत्वं तदपाये-शोषप्राप्तेरिति वक्ष्यामः यस्माच्चायमङ्गिरसत्वात् विशेषा-नाश्रयत्वाच्च कार्य्यकरणानां साधारण आत्मा विशुद्धश्चतस्माद् वागादीनपास्य प्राण एवात्मत्वेनांश्रयितव्य इतिवाक्यार्थः” श० भा० ।
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
