| YouTube Channel

आङ्गिरस (AGgirasa)

 
शब्दसागरः
English
आङ्गिरस
m.
(-सः) A name of VRIHAPATI, preceptor of the gods.
E.
अङ्गिरस् a saint so named, patronymic affix अण्
ANGIRAS being
the father of VRIHASPATI.
Capeller Eng
English
आङ्गिरस॑
f.
relating to or descending from the
Aṅgiras.
Yates
English
आङ्गिरस (सः) 1.
m.
A name of Vri-
hīspata preceptor of the gods.
Wilson
English
आङ्गिरस
m.
(-सः) A name of VṚHASPATI, preceptor of the gods.
E.
अङ्गिरस् a saint so named, patronymic affix अण्
AṄGIRAS being the
father of VṚHASPATI.
Apte
English
आङ्गिरस [āṅgirasa],
a.
(-सी
f.
) Descended from or referring to Aṅgiras.
सः
N.
of Bṛihaspati, son of Aṅgiras
अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्गिरसः कविः
Ms.*
2.151. तं भासुरं चाङ्गिरसाधिदेवं यथावदानर्च तदायुषे सः Bu. Ch.2.36.
Descendants of Aṅgiras (pl. ).
A particular Sūkta or hymn in the Atharvaveda
the soul
अधमास्ये$न्तरिति सो$यास्य आङ्गिरसो$ङ्गानां हि रसः Bṛi.
Up.*
1.3.8.
A Kṣatriya by will of Brahmā and by profession.
N.
of a particular year.
cf.
आङ्गीरसस्त्वब्दभेदे मुनिभेदे तदीरितम् Nm.
Comp.
सत्रम् The ब्रहस्पति Satra
सत्रमाङ्गिरसं नाम ह्यासते स्वर्गकाम्यया
Bhāg.*
1.23.3.
Apte 1890
English
आंगिरस a. (सी f.) Descended from or referring to Aṅgiras.
सः 1 N. of Bṛhaspati, son of Aṅgiras
Ms. 2. 151.
2 Descendants of Angiras (pl.).
3 A particular Sūkta or hymn in the Atharvaveda.
4 The soul.
5 A Kṣatriya by will of Brahmā and by profession.
Monier Williams Cologne
English
आङ्गिरस॑ mf(ई॑)n. descended from or belonging or referring to the Aṅgirases or to Aṅgiras,
AV.
VS.
&c.
आङ्गिरस॑ (अ॑स्),
m.
a descendant of Aṅgiras (as Bṛhatsāman [AV. ], Cyavana [ŚBr. iv], Ayāsya [ŚBr. xiv],
&c.
),
RV.
AV.
&c.
especially
N.
of Bṛhaspati,
RV.
AV.
&c.
the planet Bṛhaspati i.e. Jupiter
a partic. magical implement,
Kauś.
Monier Williams 1872
English
आङ्गिरस आङ्गिरस, अस्, ई, अम् (fr. अङ्गिरस्),
descended from or belonging to or referring to the
Aṅgirasas or to Aṅgiras
(अस्), m. a descendant of
Aṅgiras
especially a N. of Vṛhaspati, the preceptor
of the gods
a Kṣatriya by will of Brahmā and by
profession.
Macdonell
English
आङ्गिरस āṅgirasá,
a.
(ī) relating to the 🞄Aṅgiras
m.
pat. descendant of Aṅgiras.
Benfey
English
आङ्गिरस आङ्गिरस, i. e. अङ्गिरस् + अ,
patronym. ,
f.
सी, A descendant of An-
giras.
Apte Hindi
Hindi
आङ्गिरसः
पुं*
- अङ्गिरस्+अण्
"बृहस्पति, अंगिरा की संतान"
आङ्गिरस
वि* - आङ्गिरस्+ अण्
विशिष्टता से युक्त वर्ष का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗಿರಸ್ಸಿನ ಮಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಉತಥ್ಯ, ಸಂವರ್ತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-१-९२)
व्युत्पत्तिः - > अङ्गिरसोऽपत्यम्
प्रयोगाः - > "त्रयस्त्वङ्गिरसः पुत्रा लोके सर्वत्र विश्रुताः बृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्तश्च धृतव्रताः ॥" "अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्ङिरसः कविः पुत्रका इतिहोवाच ज्ञानेन परिगृह्य तान् ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० ६७-५। मनु० २-१५१
आङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-७)
व्युत्पत्तिः - > अङ्गिरसा दृष्टम्
आङ्गिरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವಾತ್ಮ
L R Vaidya
English
AMgirasa {% m. %} A name of Bṛihaspati.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
आङ्गिरस Quoted in Baudhāyanadharmasūtra 1, 3, 47.
आङ्गिरस tantr. Bd. 959. 960 (inc.).
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Āṅgirasa (cf. Aṅgīrasa), ep. of Buddha: Mvy 〔77〕 = Tib. ñi maḥi rgyud, (of the) family of the sun
MSV 〔i.274.4〕.
Lanman
English
āṅgirasá, a. descended from Angiras.
[áṅgiras, 1208a.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आङ्गिरस꣡ (f. ई꣡), so zu betonen. m. ein best. Gerät zu Zauberhandlungen, Kauś. 47, 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
आङ्गिरस
adjective
अङ्गिरसा सम्बद्धः।
"पण्डितः आङ्गिरसाः कथाः श्रावयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
बृहस्पतिः सुराचार्यो जीवश्चित्रशिखण्डिजः
वाचस्पतिर्द्वादशार्चिर्धिषणः फाल्गुनीभवः ११८
गीर्बृहत्योः पतिरुतथ्यानुजाङ्गिरसौ गुरुः
-wordlist-
बृहस्पति (पुं), सुराचार्य (पुं), जीव (पुं), चित्रशिखण्डिज (पुं), वाचस्पति (पुं), द्वादशार्चिस् (पुं), धिषण (पुं), फल्गुनीभव (पुं), गीष्पति (पुं), बृहस्पति (पुं), उतथ्यानुज (पुं), आङ्गिरस (पुं), गुरु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वाचस्पति
वाचस्पति, आङ्गिरस, बृहस्पति, गुरु, जीव, धिषण, त्रिदशाचार्य, चित्रशिखण्डिप्रसूत
वाचस्पतिराङ्गिरसो वृहस्पतिः कथ्यते गुरुर्जीवः
धिषणस्त्रिदशाचार्यश्चित्रशिखण्डिप्रसूतश्च ४७
verse 1.1.1.47
page 0007
Mahabharata
English
Āṅgirasa^1 = Bṛhaspati. § 145 (Kaca): I, 76, 3188 (v. Aṅgiras = Bṛhaspati).--§ 168 (Satyavatī): I, 103, 4151 (Śukrāṅgirasayor iva, sc. Bhīshma's knowledge).--§ 488 (Aṅgirasa): III, 217, 14118 (the firstborn son of Fire).-§ 554 (Sainyodyogap.): V, 6, 112 (prajñāyā sadṛśaś cāsi Cukreṇā ṅgirasena ca, sc. the purohita of Drupada).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 5, 151 (Cukrāṅgirasadarśaṇāt, i.e. Droṇa).--§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 62, 3195 (discourse between Indra and Bṛhaspati).--§ 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 6, 121.--§ 782 (Guruśishyas.): XIV, 35, 962.
Āṅgirasa^2 = Utathya. § 772j (Utathya): XIII, 155, 7260.
Āṅgirasa^3 = Saṃvartta. § 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 10, 281.
Āṅgirasa^4 = Kaca. § 146 (Devayānī): I, 80, 3335 (Kacaṃ).
Āṅgirasa^5 = Sudhanvan. § 300 (Prahlāda): II, 68, 2315 (Prahlādasya ca saṃvādaṃ muner Āṅgirasasya ca).
Āṅgirasa^6 = Cyavana. § 491 (Āṅgirasa): III, 220, 14156 (Agnir Āṅgirasaś caiva Cyavanas Trisuvarcakaḥ).
Āṅgirasa^8 = the planet Jupiter. § 605 (Karṇap.): VIII, 17, 661 (Śukrāṅgirasavarcasor, Śukrāṅgirasayor iva, i.e. Arjuna and Aśvatthāman).
Āṅgirasa^9, pl. (ºāḥ), the descendants of Aṅgiras. § 747 (Suvarṇotp.): XIII, 85, 4154 (the descendants of Fire--or Aṅgiras--are all called Āº). Cf. Atharvan.
Āṅgirasa^10 (adj.). § 602 (Droṇavadhap.): VII, 191, 8766 (ºaṃ dhanuḥ, used by Droṇa).--§ 616 (Sauptikap.): X, 7, 306 (ºkule, i.e. Aśvatthāman).--§ 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7593 (cf. Āṅgirasa^7 = Bala).--§ 682 (do.): XII, 267, 9482 (ºe kule, said of Cirakārin).--§ 717c (Uparicara): XII, 336, 12749 (utpanne 'ṅgirase caiva yuge prathamakalpite
cf. ºAṅgirasake kāle, XIII, 4326).--§ 747b (Suvarṇotp.): XIII, 85, 4143 (Bhārgavāṅgirasau loke lokasantānalakshaṇau). --§ 772j (Utathya): XIII, 155, 7240 (Utathyasya jātasyāṅgirase kule).
Āṅgirasa^11 (adj.). § 11 (Parvas.): I, 2, 469 (ºam ākhuānam, Āṅgirasa or Āṅgirasopākhyāna).
Āṅgirasa^12. XIII, 2126 (vanquished the Nīpas, v. Aṅgiraja).
Vedic Reference
English
Āṅgirasa is a title denoting a claim to be of the family of
Aṅgiras, borne by many sages and teachers, like Kṛṣṇa,
Ājīgarti, Cyavana, Ayāsya, Saṃvarta, Sudhanvan, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आङ्गिरसः,
पुं,
(अङ्गिरस् + अण्) वृहस्पतिः ।इत्यमरः (यथा मनुः १५१ ।“अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्गिरसः कविः ।पुत्त्रका इति होवाच ज्ञानेन परिगृह्य तान्”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आङ्गिरस पुंस्त्री० अङ्गिरसोऽपत्यम् अण् अङ्गिरसऋषेरपत्ये “अध्यापयामास पितॄन् शिशुराङ्गिरसः कविः”मनुः बहुत्वेऽणो लुक् अङ्गिरसः स्त्रियां लुक् ङीप् ।“आथर्वणीराङ्गिरसीर्दैवोर्मनुष्यजाउत” अथ० ८, ५, ।२ वृहस्पतौ तस्य तदपत्यत्वम् भा० आ० प० ६६ अ० ।“अङ्गिरसस्त्रयः पुत्राः लोके सर्व्वत्र विश्रुताः ।वृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्त्तश्च धृतव्रतः” अङ्गिरसा दृष्टम्अण् अथर्ववेदोक्ते सूक्तभेदे “अर्थर्घ्वाङ्गिरसं नीलरुद्रंदेव्यपराजिता मधु सूक्तं रौधसञ्च शान्तिकाध्यायमेवच अथर्व्वाणौ द्वारपालौ पठेतामुत्तराश्रितौ” दानपारि०पुरा० तच्च सूक्तं अथर्वसंह्रितायां १८, १, ५८, ५९, ६०, ६१ मन्त्र चतुष्कात्मकम्, “अङ्गिरसौ नः पितरः” इत्या-दिकम् तच्च तुलादानादिपद्धतौ अस्माभिः १८५ पृ०दर्शितम् अङ्गिनामङ्गानां रसः सारः स्वार्थे अण् ।४ आत्मनि “सोऽयास्य आङ्गिरसोऽङ्गानां हि रसः” इतिवृ० उ० “आङ्गिरस आत्मा कार्य्यकरणानाम् कथमा-ङ्गिरसः! प्रसिद्धं हि यदङ्गिनामङ्गानां रसत्वं तदपाये-शोषप्राप्तेरिति वक्ष्यामः यस्माच्चायमङ्गिरसत्वात् विशेषा-नाश्रयत्वाच्च कार्य्यकरणानां साधारण आत्मा विशुद्धश्चतस्माद् वागादीनपास्य प्राण एवात्मत्वेनांश्रयितव्य इतिवाक्यार्थः” श० भा०
Capeller
German
आङ्गिरस॑
f.
auf Angiras bezüglich
m.
Patron.
Grassman
German
āṅgirasá, a. oder subst. m., von den Angiras stammend, 1〉 Bezeichnung des Brihaspati
2〉 Bezeichnung von Sängerfamilien.
-ás 1〉 bṛ́haspátis {514, 1}
{873, 6}
{894, 2}
{990, 4}. 2〉 {975, 5}.
-ásya 1〉 bṛ́haspátes {336, 1}.
-ā́n 2〉 {476, 5}.
Burnouf
French
आङ्गिरस आङ्गिरस
m.
d'Aṅgiras, le feu ou Agni
वृहस्पति।
Les Aṅgiras euxmêmes, les prêtres.
Stchoupak
French
आङ्गिरस-
-ई- a. provenant d'Aṅgiras ou des Aṅgiras
m.
(et
f.
)
descendant d'Aṅgiras, not. Bṛhaspati
nt. titre d'un sacrifice.
°कल्प-
m.
n.
d'une section de l'Atharvaveda.