आग्नीध्र (AgnIdhra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Capeller Eng
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishआग्नीध्र [āgnīdhra], Belonging to the अग्नीध्र (the priest who kindles the fire). -ध्रम् [अग्निमिन्धे अग्नीत् तस्य शरणम्, रण् भत्वान्न जश् Tv.]
The place where the sacrificial or sacred fire is kindled. सद आग्नीध्रशालां च तद्विहारं महानसम् (केचिद् बभञ्जुः) 4.5.14.
The duty of the priest who kindles the sacred fire. -ध्रा Care of the sacred fire. -ध्रः The priest who kindles the sacred fire. आग्नीध्रश्चोत्तरां दिशम् * 12.98.38.
Apte 1890
Englishआग्नीध्र a. Belonging to the अग्नीध्र (the priest who kindles the fire).
ध्रं [आग्निमिंधे अग्नीत् तस्य शरणं, रण् भत्वान्न जश् Tv.] 1 The place where the sacrificial or sacred fire is kindled.
2 The duty of the priest who kindles the sacred fire.
ध्रा Care of the sacred fire.
ध्रः The priest who kindles the sacred fire.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiआग्नीध्रम्
- "अग्निमिन्धे अग्नीत्, तस्य शरणम्, रण् भत्वान्न जश्-क् तारा*"
"यज्ञाग्नि जलाने का स्थान, हवनकुंड"
आग्नीध्रः
- -
यज्ञाग्नि जलाने वाला पुरोहित
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआग्नीध्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋತ್ವಿಕ್ಕು /ಯಾಜಕ
व्युत्पत्तिः - > अग्निमिन्धयति अग्नीत् । तस्य स्थानमाग्नीध्रम् । तात्स्थ्यात् सोऽप्याग्नीध्रः ।
आग्नीध्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಗ್ನೀಧ್ರನೆಂಬ ಋತ್ವಿಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾನ
निष्पत्तिः - > "रण्" (वा० ४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > अग्निमिन्धयति इति अग्नीत् । तस्य स्थानम्
आग्नीध्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಗ್ನೀಧ್ರನ ಕರ್ಮ
निष्पत्तिः - > "अण्"
व्युत्पत्तिः - > आग्नीध्रस्य कर्म भावो वा
L R Vaidya
Englishपुराणम्
Englishआग्नीध्र / ĀGNĪDHRA. See Agnidadhra.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआग्नीध्रं, (अग्निमिन्धे, इन्धीदिप्तौ, क्विप्, नलोपः ।अन्नीधः स्थानं
अग्नीधः शरणे रन् । तत्रस्थित-त्वात् ऋत्विगप्याग्नीग्र उच्यते) अग्नीध्रं । होतृगृहं ।इत्यमरटीकायां रमानाथः ॥
आग्नेय्या अग्नोध्र-मुपतिष्ठते इत्यत्र आग्नीध्रं मण्डपमित्याख्यान-दर्शनात् । धनद्वारा वरणीयऋत्विजि पुं ॥
(स्वायम्भुवस्य प्रथमस्य मनोर्द्वादशपुत्त्रमध्येपरिगणितः स्वनामख्यातः पुत्त्रः । यथा हरिवंशे ।“आग्निध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः ।ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यसवलः पुत्त्र एव च ॥
-मनोः स्वायम्मुवस्यैते दश पुत्त्राः महौजसः” ।प्रियवतनृपपुत्त्रः स्वनामख्यातो मनुवंशीयो नृ-पतिः । यदुक्तं, --“अग्नोध्रो नाम नृपतिर्जम्बुनाथो मनोः कुले ।तज्जातो नृपसंज्ञाभिः कथ्यन्ते भरतादयः” ॥
प्रियव्रतस्य राज्ञः दशपुत्त्रमध्येपरिगणितः स्वना-माख्यातः पुत्त्रः । यदुक्तम् विष्णुपुराणे २ । १ ॥
“प्रियव्रतसुताः ख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु ॥
अग्नीध्रश्चाग्निवाहुश्च वपुष्मान् द्व्युतिमांस्तथा ।मेधा मेधातिथिर्भव्यः सवनः पुत्त्र एव च ॥
ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां सत्यनामा सुतोऽभवत्” ॥
८
वाचस्पत्यम्
Sanskritआग्नीध्र अग्निमिन्धे अग्नीत् तस्य शरणम् “अग्नीधःशरणे रण् भञ्च” वार्त्ति० रण्भत्वान्न जश् । अग्नीधो-यजमानस्य स्थाने उपचारात् २ साग्निके द्विजेसि० कौ० । अग्निं धारयति धृ--मूल० क पूर्व्वपददीर्घश्चस्वार्थे अण् इति वा । साग्निके यजमाने द्विजे । “प्रति वीहिप्रस्थितं सौम्यं मधु पिवाग्नीध्रात्” ऋ० २, ३६, १ ।अग्नीध्र + स्वार्थे अण् । ३ अग्नीध्रस्थाने स्त्रियां ङीप्अग्निध्री तदाधारभूमौ स्त्री । स्वार्थे गहा० छ आग्नी-ध्रीयः । अग्निस्थाने “गार्हपत्याद्वा अग्नीघ्रीयमागच्छति”श्रुतिः आग्नीध्रस्येदम् वृद्धात् छः । आग्नीघ्रसम्बन्धिनित्रि० । “आग्नीध्रीयं प्रथमं चिनोति” श्रुतिः ।
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.