आख्यान (AkhyAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English आख्यान AkhyAna ballad
आख्यान AkhyAna speaking
आख्यान AkhyAna telling
आख्यान AkhyAna tale
आख्यान AkhyAna story
आख्यान AkhyAna communication of a previous event
आख्यान AkhyAna assertion
आख्यान AkhyAna legend
आख्यान AkhyAna communication
आख्यान AkhyAna declaration
दीर्घतप आख्यान dIrghatapa AkhyAna story of a long penance
दीर्घतप आख्यान dIrghatapa AkhyAna and going to heaven by long penance
Wilson
EnglishApte
Englishआख्यानम् [ākhyānam], 1 Speaking, declaration, making known, relation, communication
इत्थंभूताख्याने I.4.9. राम- संदेश˚ Rām.
Allusion to some old tale
आख्यानं पूर्व- वृत्तोक्तिः S. D.
(e. g. देशः सो$यमरातिशोणितजलैर्यस्मिन्ह्रदाः पूरिता 3.33.).
A tale, story
especially a legendary story, legend
अप्सराः पुरूरवसं चकम इत्याख्यानविद आचक्षते 2
3.232.
A legendary work such as the Mahābhārata
यो$धीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान् * 3.58.9.
A reply
प्रश्नाख्यानयोः VIII.2. 15, III.3.11.
A differentiating property (भेदक- धर्म).
A canto of an epic poem.
Apte 1890
Englishआख्यानं 1 Speaking, declaration, making known, relation, communication
इत्थंभूताख्याने P. I. 4. 90
रामसंदेश° Rām.
2 Allusion to some old tale
आख्यानं पूर्ववृत्तोक्तिः S. D.
( e. g. देशः सोऽयमरातिशोणितजलैर्यस्मिन्ह्रदाः पूरिताः Ve. 3. 31).
3 A tale, story
especially, a legendary story, legend
अप्सराः पुरूरवसं चकम इत्याख्यानविदआचक्षते Māl. 2
Ms. 3. 232.
4 A legendary work such as the Mahābhārata.
5 A reply
प्रश्नाख्यानयोः P. VIII. 2. 105, III. 3. 110.
6 A differentiating property (भेदकधर्म).
7 A canto of an epic poem.
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiआख्यानम्
- आ-ख्या-ल्युट्
"बोलना, घोषणा करना, जतलाना, समाचार"
आख्यानम्
- आ-ख्या-ल्युट्
किसी पुरानी कहानी की ओर निर्देश करना
आख्यानम्
- आ-ख्या-ल्युट्
"कथा, कहानी विशेषरूप से काल्पनिक या पौराणिक, उपाख्यान"
आख्यानम्
- आ-ख्या-ल्युट्
उत्तर
आख्यानम्
- आ-ख्या-ल्युट्
भेदक धर्म
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआख्यान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇಳುವುದು
निष्पत्तिः - > आ + ख्या (प्रकथने) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
आख्यान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು
विस्तारः - > "आख्यानं पूर्ववृत्तोक्तिः" - सा० द०
आख्यान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆ
L R Vaidya
EnglishAKyAna {% n. %} 1. Speaking, declaring, making known
2. allusion to some old legend
आख्यानं पूर्ववृत्तोक्तिः says the S.D. and gives the following illustration- देशः सोऽयमरातिशोणितजलैर्यास्मिन् ह्रदाः पूरिताः Ve.iii.)
3. a reply (as in प्रश्नाख्यानयोः of Pāṇini)
4. a differentiating property
5. a story, a legend, अप्सराः पूरूरवसं चकम इत्याख्यानविद आचक्षते M.M.ii. or (श्रावयेत्) आख्यानानीतिहासांश्च पुराणानि खिलानि M.iii.232.
Bopp
LatinSanskrit Tibetan
Tibetanbrjod pa
१) अनुव्याहरत् २) अभिधान ३) अभिधायिन् ४) अभिधीयते ५) आभिलाप ६) अभिलाप्य ७) अभिहित ८) आख्यान ९) आचक्षते १०) आम्नात ११) आम्नायते १२) आरोचन १३) आह १४) इरित १५) उक्त १६) उच्चारण १७) उच्चारयितव्य १८) उच्यते १९) उच्यमान २०) उदाहार २१) उदीरयति २२) उद्दिष्ट २३) उद्भावक २४) उद्भावन २५) उद्भावना २६) उद्भावित २७) उपदिश्यमान २८) कथयत् २९) कथ्यते ३०) कीर्ति ३१) ख्याप्यते ३२) जल्प ३३) जल्पते ३४) निश्चारयति ३५) पठन्ति ३६) पर्याय ३७) पाठ ३८) प्रकाशित ३९) प्रभावना ४०) प्रयुक्त ४१) प्रलाप ४२) प्रव्याहार ४३) प्रशंसा ४४) भणामि ४५) भाषते ४६) भाषिन् ४७) मत ४८) मन्त्रणा ४९) युक्त ५०) लपति ५१) वक्तव्य ५२) वक्ति ५३) वक्तुम् ५४) वचन ५५) वर्ण ५६) वर्णित ५७) वाचक ५८) वाचना ५९) वाचिन् ६०) वाद ६१) व्यपदेश ६२) व्याहरमाण ६३) व्याहार ६४) सूचयसि ६५)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritआख्यायिका
आख्यायिका, कथा, आख्यान
आख्यायिका कथाख्यानं प्रह्वलीका प्रहेलिका ॥ १५२ ॥
verse 1.1.1.152
page 0018
Vedic Reference
EnglishĀ-khyāna. — In the Aitareya Brāhmaṇa^1 we hear of the
Śaunaḥśepa Ākhyāna, ‘the story of Śunaḥśepa, ’ which is told
by the Hotṛ priest at the Rājasūya (‘royal inauguration’). The
series of stories^2 used at the Aśvamedha (‘horse sacrifice’)
during the year while the sacrificial horse is allowed to wander
at its will is called the ‘cyclic’ (pari-plavam). The Aitareya
Brāhmaṇa^3 mentions also Ākhyāna-vids (‘men versed in
tales’), who tell the Sauparṇa legend, elsewhere^4 known as a
Vyākhyāna. Yāska, in the Nirukta, ^5 frequently uses the term,
sometimes in a pregnant sense as denoting the doctrine of the
Aitihāsikas or traditional interpreters of the Rigveda.^6
1) vii. 18, 10. Cf. Śāṅkhāyana Śrauta
Sūtra, xv. 27.
2) Śatapatha Brāhmaṇa. xiii. 4, 3, 2.
15.
3) iii. 25, 1.
4) Śatapatha Brāhmaṇa, iii. 6. 2. 7.
5) v. 21
vii. 7.
6) xi. 19
25.
Cf. Sieg. Die Sagenstoffe des Ṛgveda.
16 et seq.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritआख्यान आ + ख्या--भावे ल्युट् । १ कथने । २ पूर्व्ववृ-त्तकथने “आख्यानं पूर्व्ववृत्तोक्तिः” सा० द० । “यथा देशःसोऽयमरातिशीणितजलैर्यस्मिन् द्रदाः पूरिताः” वेणी०३ प्रतिवचने च । प्रश्नाख्यानयोः” पा० “विभाषाख्यानप-रिप्रश्नयोरिञ्” पा० । करणे ल्युट् । ४ भेदके धर्मे । “लक्ष-णेत्थम्भूताख्यानेत्यादि” पा० इत्थंभतः कञ्चित् प्रकारं प्राप्तआख्यायते अनेन इति व्युत्पत्तेः कञ्चित्प्रकारं प्राप्तस्यभेदकोधर्म्म इति सूत्रार्थः यथा भक्तोविभुमभि । ५ आर्षमहाकाव्यान्तर्गतसर्गभेदे तेन हि कथाविशेषेणवर्ण्णनीयचरिताख्यानात्तथात्वम् महाकाव्यं लक्षयित्वातदीयसर्गनामकरणे विशेषमाह” सा० द० “नामास्यसर्गोपादेयकथया सर्गनाम तु” इत्यभिधाय“अस्मिन्नार्षे पुनः सर्गा भवन्त्याख्यानसंज्ञकाः”यथा भारते रामोपाख्यानम् । नलोपाख्यानं शकुन्त-लोपाख्यानमित्यादि आख्यान + अस्त्यर्थे अर्श० अच् ।६ प्रसिद्धाख्यानसंज्ञकसर्गयुक्ते आर्षमहाकाव्य भारतादौ ।“स्वाध्यायं श्रावयेत् पित्र्ये धर्म्मशास्त्राणि चैव हि ।आख्यानानीतिहासांश्च पुरणानि खिलानि च” मनुःसाङ्गोपनिषदान् वेदान् चतुराख्यानपञ्चमान्” भा० व० ।स्वार्थे कन् तत्रैव “नाटकाख्यानकादेशव्याख्यानादिक्रि-यानिपुणैः” काद० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.