| YouTube Channel

आकृतिः (AkRtiH)

 
Apte
English
आकृतिः [ākṛtiḥ],
f.
Form, figure, shape (of anything)
गन्धाकृतिः
Bhāg.*
 5.11.1. गोवर्धनस्याकृतिरन्वकारि
Śi.*
 3.4.
Bodily form, body
किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृती- नाम्
Ś.*
 1.2
विकृताकृति
Ms.*
 11.52
घोर˚, सौम्य˚
&c.
Appearance
oft
 . a good or noble appearance, good form
न ह्याकृतिः सुसदृशं विजहाति वृत्तम्
Mk.*
 9.16
यत्राकृतिस्तत्र गुणा वसन्ति Subhāṣ. आकृतिमनुगृह्णन्ति गुणाः
Vb.*
 2.
Specimen, character.
Tribe, species.
A form ascertained by senses
मनस्याकृतयो मग्ना
Mb.
 * 12.24.19.
cf.
 आकृतिस्तु शरीरे स्याद्रूपसामान्ययोरपि.
A metre.
(Arth.) The number twentytwo.Comp. -गणः a list of words belonging to a certain grammatical rule which does not give every word belonging to that rule, but only specimens, a list of specimens (frequently occurring in the Gaṇapāṭha)
e. g. अर्श आदिगण, स्वरादिगण, चादि गण
&c.
 -च्छत्रा the plant Achyranthes Aspera (Mar. आघाडा)-योगः A certain class of constellations.
Apte 1890
English
आकृतिः f. 1 Form, figure, shape (of anything)
गोवर्धनस्याकृतिरन्वकारि Śi. 3. 4.
2 Bodily form, body
किमिव हि मधुराणां मंडनं नाकृतीनां Ś. 1. 20
विकृताकृति Ms. 11. 53
घोर°, सौम्य° &c.
3 Appearance
oft. a good or noble appearance, good form
न ह्याकृतिः सुसदृशं विजहाति वृत्तं Mk. 9. 16
यत्राकृतिस्तत्र गुणा वसंति Subhāṣ.
आकृतिमनुगृह्णंति गुणाः Vb. 2.
4 Specimen, character.
5 Tribe, species.
Comp.
गणः a list of words belonging to a certain grammatical rule which does not give every word belonging to that rule, but only specimens, a list of specimens (frequently occurring in the Gaṇapāṭha)
e. g. अर्श आदिगण, स्वरादिगण, चादि गण &c.
छत्रा the plant Achyranthes Aspera.
Apte Hindi
Hindi
आकृतिः
स्त्री*
 - आ-कृ-क्तिन्
"रूप, प्रतिमा, शक्ल"
आकृतिः
स्त्री*
 - आ-कृ-क्तिन्
"शरीर, काया"
आकृतिः
स्त्री*
 - आ-कृ-क्तिन्
"दर्शन, सुन्दर रूप, भद्ररूप"
आकृतिः
स्त्री*
 - आ-कृ-क्तिन्
"नमूना, लक्षण"
आकृतिः
स्त्री*
 - आ-कृ-क्तिन्
"कबीला, जाति"
आकृतिः
स्त्री*
 - आ+क+क्तिन्
छन्द
आकृतिः
स्त्री*
 - आ+क+क्तिन्
बाईस की संख्या
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) आक्रियते जातिः अनया । आ+डुकृञ्(करणे)+क्तिन् । ‘स्त्रियां क्तिन्’ ३.३.९४। १.जातिः। ‘आकृतिग्रहणा जातिः’ महाभाष्यम् । २.जात्यभिव्यञ्जकः, अवयवसंस्थानभेदः। ‘आकृतिर्जातिलिङ्गाख्या’ गौ०सू०। ३.रूपम्, मूर्तिः। ‘किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम्’ शाकु०१.१७। ४.आकाशः। ‘इङ्गितं हृद्गतोभावो बहिराकार आकृतिः’ सज्जनोक्तिः। ५.आकृतियुक्तः देहः, शरीरम् । ‘आकाराविङ्गिताकृती’ अमरः। ६.लक्षणम् । ७.सुन्दरदृश्यम् । ‘न ह्याकृतिः सुसदृशं विजहाति वृत्तम्’ मृच्छ०९.१६।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकृतिः
noun
वर्णवृत्तविशेषः।
"आकृतौ पञ्चतः द्वाविंशतिपर्यन्तं वर्णाः भवितुम् अर्हन्ति।"
Synonyms:
 रूपः, आकृतिः, आकारः, संस्कारः, संस्थानम्
noun
एका बोधात्मका संरचना।
"गीतस्य रूपम् संगीतज्ञः जानाति।"
Synonyms:
 आकृतिः, आकारः, मूर्तिः
noun
कस्यचित् वस्तुनः अवयवसंस्थानम्।
"कस्य आकृतिः एषा।"
Synonyms:
 आकृतिः, पुरुषाकृतिः, आकारः, रूपम्, मूर्तिः
noun
शरीरस्य रचना।
"अपराधिनः आकृतेः वर्णनं दूरदर्शनेन प्रसारितं यतो हि तं ग्रहीतुं काठिन्यं न भवेत्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: आकृतिः
Root: आकृतिः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ size
⇒ form
⇒ shape
⇒ figure
⇒ stature
⇒ appearance
⇒ configuration
⇒ beta [greek letter]
⇒ external aspect of the body
⇒ external gesture of the body
Shloka(s):
3|3|163|1 ► प्रकारौ भेदसादृश्ये आकाराविङ्गिताकृती। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|163|1 ⇢ आकारः (आकार) (पुं) ⇒ size, form, shape, figure, stature, appearance, configuration, beta [greek letter], external aspect of the body, external gesture of the body
Related word(s):
जातिः ➡ रूपम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आकृतिः,
स्त्री,
 (आक्रियते इयं गौरयं अश्वः इतिव्यज्यतेऽनया । आङ् + कृ + क्तिन् ।) रूपं ।शरीरं । जातिः । इति मेदिनी ॥
(यथा शाकुन्तले प्रथमाङ्के ।“किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनां” ॥
न्यायमते सामान्यं, जातिः । “आकृतिर्जाति-लिङ्गाख्या” । इति न्यायसूत्रम् । जातिलिङ्ग-मित्याख्या यस्याः जातेर्गोत्वादेर्हि सास्नादिसंस्थान-विशेषो लिङ्गम् । तस्य च परम्परया द्रव्यवृत्ति-त्वम् । जातिद्रव्यासमवायिकारणतावच्छेदिकालिङ्गंधर्म्मो यस्याः सा इत्यर्थः इति कश्चित् ॥
)