| YouTube Channel

आकूतिः (AkUtiH)

 
Apte
English
आकूतिः [ākūtiḥ],
f.
 [आ-कू-भावे-क्तिन्]
Intention
wish, desire
आकूतिः सत्या मनसो मे अस्तु
Rv.*
 1.128.4
आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तकः
Mb.
 ˚पर
a.
 accomplishing one's own intentions.
An organ of action (कर्मेन्द्रिय)
चेतोभिराकूति- भिरातनोति निरङ्कुशं कुशलं चेतरं वा
Bhāg.*
 5.11.4.
An action
चेत आकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये
Bhāg.*
 4.24.44.
N.
 of a Kalpa
Vāyu
P.
Apte 1890
English
आकूतिः f. [आ-कू-भावे-क्तिन्] Intention, wish, desire
Rv. 10. 128. 4
आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तकः Mb. °पर a. accomplishing one's own intentions.
Apte Hindi
Hindi
आकूतिः
स्त्री*
 - आ+ कृ+ क्तिन्
शतरूपा और मनु की एक कन्या का नाम
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) आ+कू(शब्दे)+क्तिन् । ‘स्त्रियां क्तिन्’ ३.३.९४। १.अभिप्रायः, आशयः। ‘आकूतिः सत्या मनसो मे अस्तु’ ऋग्०१०.१२४.४। २.स्वायम्भुवमनोः शतरूपायां पत्न्याम् उत्पन्ना कन्या । ‘आकूतिं रुचये प्रादात् कर्दमाय च मध्यमाम्’ भाग०३।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकूतिः
noun
स्वायम्भुवमनोः तिसृषु पुत्रीषु एका पुत्री।
"आकूत्याः पाणिग्रहणं रुचिनाम्ना ऋषिणा कृतम्।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कूङ् शब्दे”@} 2 कुटादिः।
3 ‘कुङ् शब्दे’ 4 इति धातोः कैयटहरदत्तादिमतानुसारेण पाठमेदोऽयम्।]] ‘अव्यक्तशब्दे कवते, कुवते त्वार्तशब्दने।
कौतीति शब्दमात्रे स्यात्--’ 5 इति देवः।
कावकः-विका, कावकः-विका, 6 चूकूषकः-षिका, चोकूयकः-यिका
7 कुविता-त्री, कावयिता-त्री, चुकूषिता-त्री, चोकूयिता-त्री
-- कावयन्-न्ती, कावयिष्यन्-न्ती-ती
-- 8 कुवमानः, 9 कावयमानः, चुकूषमाणः, चोकूयमानः
कुविष्यमाणः, कावयिष्यमाणः, चुकूषिष्यमाणः, 10 चुकावयिषिष्यमाणः, चोकूयिष्यमाणः
11 कूः-कुवौ-कुवः
-- -- -- 12 आकूतम्- 13 कूतम्-तः, कावितम्, चुकूषितः, चुकावयिषितः, चोकूयितः-तवान्
कुवः, 14 कुवनः, कावः, चुकूषुः, चुकावयिषुः, चोकुवः
कुवितव्यम्, कावयितव्यम्, चुकूषितव्यम्, चोकूयितव्यम्
कुवनीयम्, कावनीयम्, चुकूषणीयम्, चोकूयनीयम्
15 कूयम्, 16 अवश्यकाव्यम्, काव्यम्, चुकूष्यम्, चोकूय्यम्
ईषत्कुवः दुष्कुवः-सुकुवः
-- -- 17 कूयमानः, काव्यमानः, चुकूष्यमाणः, चोकूय्यमानः
18 कुवः, कावः, चुकूषः, चुकावयिषः, चोकूयः
कुवितुम्, कावयितुम्, चुकूषितुम्, चोकूयितुम्
आकूतिः, कावना, चुकूषा, चुकावयिषा, चोकूया
कुवनम्, कावनम्, चुकूषणम्, चोकूयनम्
कूत्वा, कावयित्वा, चुकूषित्वा, चोकूयित्वा
प्रकूय, प्रकाव्य, प्रचुकूष्य, प्रचोकूय्य
कावम् २, कूत्वा २, कावम् २, कावयित्वा २, चुकूषम् २, चुकूषित्वा २, चोकूयम् २
चोकूयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२३८)
02
=>
 (६-तुदादिः-१४०१। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (१९९)
05
=>
 (श्लो-२३)
06
=>
 [[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वम्। ‘सनि ग्रहगुहोश्च’ (७-२-१२) इति इण्णिषेधः।]]
07
=>
 [[२। ‘गाङ्कुटादिभ्योऽञिणन्ङित्’ (१-२-१) इति ङित्त्वाद्गुणाभावः। ‘अचि श्नु--’ (६-४-७७) इत्युवङ्।]]
08
=>
 [[३। ‘तुदादिभ्यः शः’ (३-१-७७) इति शः। शस्य ङित्त्वादङ्गस्योवङ्।]]
09
=>
 [[आ। ‘नूत्या किं भयधूतविद्रुतगुवल्लोकं तदा तद्ध्रुव- त्कोदण्डं कुवमानमैक्षि दलितं भोजेश्वराकूतवत्।।’ धा। का। २-८२।]]
10
=>
 [[४। णिच्यच आदेशो न स्यात् द्वित्वे कर्तव्ये-- ‘पुयण्जि--’ इति शापकात्
\n\n तस्मादभ्यासे उकारश्रवणम्।]]
11
=>
 [[५। प्रथमैकवचने सुप्रत्ययस्य रुत्वे विसर्गः।]]
12
=>
 [[आ। ‘नूत्या किं भयधूतविद्रुतगुवल्लोकं तदा तद्ध्रुव- त्कोदण्डं कुवमानमैक्षि दलितं भोजेश्वराकूतवत्।।’ धा। का। २-८२।]]
13
=>
 [[६। ‘श्रयुकः किति’ (७-२-११) इतीण्णिषेधः। एवं क्त्वायामपि। क्तिन्यप्येवमेव।]]
14
=>
 [[७। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]
15
=>
 [[८। कुटादित्वप्रयुक्तङिद्वद्भावाद्गुणो न।]]
16
=>
 [[९। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्।]]
17
=>
 [पृष्ठम्०२२९+ २३]
18
=>
 [[१। ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इत्यप् भावे।]]