| YouTube Channel

आकुञ्चन (AkuJcana)

 
शब्दसागरः
English
आकुञ्चन
n.
 (-नं)
1. Compression, contraction, shrinking.
2. Collecting,
heaping.
3. Curving, flexure.
4. Contortion.
E.
 आङ् before कुचि to
contract, ल्युट्
aff.
Yates
English
आ-कुञ्चन (नं) 1.
n.
 Contraction
collecting
contortion.
Wilson
English
आकुञ्चन
n.
 (-नं)
1 Compression, contraction, shrinking.
2 Collecting, heaping.
3 Curving, flexure.
4 Contortion.
E.
 आङ् before कुचि to contract, ल्युट्
aff.
Apte
English
आकुञ्चनम् [ākuñcanam], 1 Bending, contraction, compression
Ku.*
 78.
&c.
 also उत्क्षेपणं तथावक्षेपणमाकुञ्चनं तथा Bhāsā.
P.
Contraction regarded as one of the 5 karmans q. v.
Collecting, heaping.
Curving.
Contortion.
A kind of army movement
आकुञ्चनं तथा यानं प्रयाणमप- यानकम् Śukra. 4.11.
Apte 1890
English
आकुंचनं 1 Bending, contraction, compression
K. 78.
2 Contraction regarded as one of the 5 karmans q. v.
3 Collecting, heaping.
4 Curving.
5 Contortion.
Monier Williams Cologne
English
आ-कुञ्चन
n.
 bending (of a limb),
Suśr.
Monier Williams 1872
English
आ-कुञ्चन, अम्, n. compression, contraction,
shrinking
collecting, heaping
curving, flexure
contortion.
Macdonell
English
आकुञ्चन ā-kuñcana,
n.
 bending, contraction.
Benfey
English
आकुञ्चन आ-कुञ्च् + अन,
n.
 Bend-
ing together, Bhāṣāp. 5.
Apte Hindi
Hindi
आकुञ्चनम्
नपुं*
 - आ-कुञ्च्-ल्युट्
"झुकना, सिकोड़ना, संकोचन"
आकुञ्चनम्
नपुं*
 - आ-कुञ्च्-ल्युट्
पाँच कर्मों में से एक- सिकुड़न
आकुञ्चनम्
नपुं*
 - आ-कुञ्च्-ल्युट्
"एकत्र करना, ढेर लगाना"
आकुञ्चनम्
नपुं*
 - आ-कुञ्च्-ल्युट्
डेढ़ा होना
आकुञ्चनम्
नपुं*
 - आ+कुञ्च्+ल्युट्
एक प्रकार का युद्धकौशल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आकुञ्चन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಕೋಚ /ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्पत्तिः - > आ + कुञ्च (कौटिल्याल्पीभावयोः) - "ल्युट्" (३-३-११५)
L R Vaidya
English
AkuYcana {% n. %} 1. Compression, contraction
2. contraction considered as one of the five karmans by the Vaiśeshikas, उत्क्षेपणमवक्षेपणमाकुंचनं प्रसारणं गमनमिति कर्माणि Kaṇāda.)
3. collecting
4. curving.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
bskams pa
आकुञ्चन
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आकुञ्चनं, त्रि, (आङ् + कुचि + ल्युट् ।) न्यायमतेपञ्चप्रकारकर्म्मान्तर्गतकर्म्मविशेषः । सङ्कोचः ॥
(प्रसारितस्य संक्षिप्तत्वसम्पादनं । नमन । वक्रता-सम्पादनं । यथा । भाषापरिछेदे ।“उत्क्षेपणं ततोऽवक्षेपणमाकुञ्चनं तथा ।प्रसारणञ्च गमनं कर्म्माण्येतानि पञ्च च” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आकुञ्चन
न०
 आ + कुचि--ल्युट् । सङ्कोचे, प्रसारितस्यसंक्षिप्तत्वसम्पादनसाधने क्रियाभेदे “आकुञ्चनन्तु सत्-स्वेवावयवानामारम्भकसंयोगेषु परस्परमवयवानामनार-म्भकसंयोगोत्पादकं वस्त्राद्यवयविकौटिल्योत्प्रादकंकर्म्म, यतो भवति सङ्कुचति पद्मं सङ्कुचति वस्त्रं सङ्कुचतिचर्म्मेति प्रत्ययः” वै० सू० उप० । स च कर्म्मभेदः कर्म्मच पञ्चविधम् । “उत्क्षेपणमवक्षेपणमाकुञ्चनं प्रसारणंगमनमिति कर्म्मांणि” वै० सू० । अत्र च उत्क्षेपणत्वा-वक्षेपणत्वाकुञ्चनत्वप्रसारणत्वगमनत्वानि कर्म्मत्वसाक्षाद्याप्याःपञ्च जातयः” वै० सू० उ० । कर्म्म च “एकद्रव्य मगुणंमंयोगविभागेष्वनपेक्षकारणमिति कर्म्मलक्षणम्” वै० सू०उक्वलजणकम् । विवृतञ्च उप० “एकमेव द्रव्यमाश्रयो-यस्य तदेकद्रव्य न विद्यते गुणोऽस्मिनित्यगुणम्” संयो-गविभागेष्वनपेक्षकारणगिति स्वोत्पत्त्यनन्तरोत्पत्तिकभावभूतानपेक्षमित्यर्थः तेन समवायिकारणापेक्षायां पूर्व्वसंयो-गाभावापेक्षयाञ्च नासिद्धत्वम् । स्वोत्पत्त्यनन्तरोत्पत्तिका-नपेक्षत्वं वा विवक्षितम् पूर्व्वसंयोगध्वं सस्यापि स्वोत्पत्त्यन-न्तरानुत्पत्तिकत्वेन अभावत्येन तस्याद्यक्षणे सम्बन्धा-भावात् तेन नित्यावृत्तिसत्तासाक्षाद्व्याप्यजातिमत्त्वंकर्म्मत्वम् । प्रचलतीति प्रत्ययासाधारणकारणतावच्छेदक-जातिमत्त्वं वा गुणान्यनिर्गुणमात्रवृत्तिजातिमत्त्वं वास्वोत्पत्त्यव्यवहितोत्तरक्षणवृत्तिविभागकारणतावच्छेदकजा-तिमत्त्वं वा” “उत्क्षेपणं तथावक्षेपणमाकुञ्चनं तथा ।प्रसारणञ्च गमनं कर्म्माण्येतानि पञ्ज च” भाषा०“सन्धिगतः पीड्यमानो न प्रवर्त्तत आकुञ्चनप्रसारणोन्न-मनविनमनप्रधावनोत्कासनप्रबाहणैश्च स्रवति” “प्रसा-रणाकुञ्चनबन्धनपीडनैर्भृशमुपचरेत्” अनुगृह्यते चाकु-ञ्चनप्रसारणादिभिर्विशेषैः” इति च सुश्रुतः ।
Stchoupak
French
आ-कुञ्चन-
nt. contraction.