| YouTube Channel

आकाशगङ्गा (AkAzagaGgA)

 
Spoken Sanskrit
English
आकाशगङ्गा AkAzagaGgA
f.
 gaGgA flowing down from the sky
आकाशगङ्गा AkAzagaGgA
f.
 galaxy
Monier Williams Cologne
English
आ-काश—गङ्गा
f.
 the Gaṅgā flowing down from the sky,
MBh.
 iii, 10909
R.
Ragh.
 i, 78.
Apte Hindi
Hindi
आकाशगङ्गा
स्त्री*
 आकाशः -गङ्गा -
दिव्य गङ्गा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आकाशगङ्गा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಗಾನದಿ
प्रयोगाः - > "उभौ यदि व्योम्नि पृथक्प्रवाहावाकाशगङ्गापयसः पतेताम्"
उल्लेखाः - > माघ० ३-८
L R Vaidya
English
AkASa-gaMgA {% f. %} the celestial Ganges, नदत्याकाशगंगायाः स्रोतस्युद्दामदिग्गजे R.i.73.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) आकाशपथवाहिनी गङ्गा । गङ्गानदी, स्वर्गगङ्गा । ‘उभौ यदि व्योम्नि पृथक् प्रवाहावाकाशगङ्गा पयसः पतेताम्’ माघः३.८।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकाशगङ्गा, वियद्गङ्गा
noun
गगने वर्तमानः तारकाणां विस्तृतः समूहः।
"वयं तारागृहे आकाशगङ्गायाः मनोहरं दृश्यम् अपश्यम्।"
Synonyms:
 मन्दाकिनी, आकाशगङ्गा, स्वर्गनदी, नभोनदी, दिव्यसरिता, सुरनदी, वियद्गङ्गा, स्वर्नदी, सुरदीर्घिका, स्वर्णपद्मा, सुरेश्वरी
noun
स्वर्गे वर्तमाना गङ्गायाः धारा।
"पूर्वजान् त्रातुं भगीरथेन तपस्यां कृत्वा मन्दाकिनी पृथिव्याम् आनीता।"
Mahabharata
English
Ākāśa-Gaṅgā (“the heavenly Gaṅgā”). § 11 (Parvas.). I, 1, 638.--§ 421 (Gandhamādanaprav.): III, 142, 10909: In the neighbourhood of the Mandara mountain, the abode of the gods and ṛshis
coming from Badarī, honoured by Vaihāyasas and Vālakhilyas and Gandharvas and singers of Sāmans
there Marīci, Pulaha, Bhṛgu, and Aṅgiras, with the host of M., mutter their daily prayers
S., A., the Moon, the Sun, the stars, and planets circumambulate it
Śiva (Vṛshāṅkah) carries its water on his head at Gangādvāra. According to the counsel of Lomaśa the Pāṇḍavas adored it, and then continued their journey with the hosts of ṛshis.-§ 714 (Śukakṛtya): XII, 389, 12410.--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 343, ††13218 VIII).--§ 795 (Svargārohanap.): XVIII, 3, 108.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आकाशगङ्गा,
स्त्री,
 (आकाशपथवाहिनी गङ्गा ।)स्वर्गगङ्गा । यथा, शिवरात्रिव्रतकथायां, --“आकाशगङ्गासलिलतरङ्गगणनादिते ।त्रैगुण्यललितैश्चारुमरुद्भिरुपवीजिते” ॥
(“नदत्याकाशगङ्गायाः स्रोतस्युद्दामदिग्गजे” ।इति रघौ १ । ७८ ।“उभौ यदि व्योम्नि पृथग् प्रवाहा-वाकाशगङ्गापयसः पतेताम्” । इति माघः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आकाशगङ्गा स्त्री आकाशपथवाहिनी गङ्गा । मन्दाकिन्याम् ।“उभौ यदि व्योम्नि पृथक्प्रवाहावाकाशगङ्गापयसःपतेताम्” माघः । आकाशनद्यादयोऽप्यत्र । आकाशस्याव-लम्बनत्वाभावेऽपि मेरुशिखरस्यात्युच्चतया स्यर्गताकल्पनेनतस्यैवाकाशतुल्यता ततएव वहने आकाशे वहनोत्प्रे-क्षणात् तथात्वम् । अतएव गङ्गाया स्त्रिपथगामित्वं पुराणे-षूक्तम् यथा च गङ्गायास्त्रिपथगत्वं तथा गङ्गाशब्दे वक्ष्यते