| YouTube Channel

आकाशकक्षा (AkAzakakSA)

 
शब्दसागरः
English
आकाशकक्षा
f.
(-क्षा) The horizon.
E.
आकाश and कक्षा girdle.
Yates
English
आकाश-कक्षा (क्षा) 1.
f.
Horizon.
Spoken Sanskrit
English
आकाशकक्षा AkAzakakSA
f.
horizon
आकाशकक्षा AkAzakakSA
f.
girdle of the sky
Wilson
English
आकाशकक्षा
f.
(-क्षा) The horizon.
E.
आकाश and कक्षा girdle.
Monier Williams Cologne
English
आ-काश—कक्षा
f.
‘girdle of the sky’, the horizon,
L.
Apte Hindi
Hindi
आकाशकक्षा
स्त्री*
आकाशः-कक्षा -
क्षितिज
L R Vaidya
English
AkASa-kakzA {% f. %} the horizon.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) नभोमण्डलम् ‘कोटिघ्नैर्नखनन्दषङ्कनखभूभूभृद्भुजङ्गेन्दुभिः ज्योतिश्शास्त्रविदो वदन्ति नभसः कक्षमिमां योजनैः’ सि०शिरो०।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आकाशकक्षा स्त्री त० ब्रह्माण्डपुटवेष्टने लोकालोकपर्वत-रूपसीमापर्य्यन्तव्यापके सूर्य्यकिरणस ञ्चारावधिभूतेवृत्ताकारे गगनस्थे गोलक्षेत्रे तन्मितिरुक्ता” सि० शि०“कोटिघ्नैर्नख नन्दषट्कनखभूभूभृद्भुजगेन्दुभिर्ज्योतिःशास्त्र-विदोवदन्ति नभसः कक्षामिमां योजनैः १८७१२-०६९२०००००००० तद्ब्रह्माण्डकटाहसम्पुटतटे केचि-ज्जगुर्वेष्टनम् केचित् प्रोचुरदृश्यदृश्यकगिरिं पौराणिकाःसूरयः करतलकलितामलकवदमलं सकलं विदन्ति येगोलम् दिनकरकरनिकरकरम्बिततमसो नभसः परिधि-रुदितस्तैः ।” तथा सूर्य्यकिरणप्रचारावधिस्थानस्यनभःकक्षात्वेन कल्पितम् वस्तुतोऽपरिच्छिन्नत्वादाशस्यततोऽपि सत्त्वात् तन्मात्रमानम् अतएव “ब्रह्माण्डमे-तन्मितमस्तु नो वेति” ब्रह्माण्डस्यानिर्द्धारितप्रमाणकत्वंतत्रोक्तम् व्याख्यातं प्र० मि० “एभिस्तुल्यां गणकाःनभसः कक्षामाकाशपरिघिं वदन्ति तत्र कथमनन्तस्याकाश-स्येयत्ता वक्तुं शक्यते इत्याशङ्क्य अहर्पतिद्युतिभाजोनभसःपरिधेरिदं मानं वदन्ति अतएव पौराणिका-गणकाः ब्रह्माण्डपरिघिं वदन्ति केचिल्लोका-लोकं वदन्ति यतस्तदन्तर्वर्त्तिन एवार्करश्मयः एवमन्येवदन्तीति नास्माकं मतमित्यर्थः प्रमाणशून्यत्वात्” कर-तलकलितसकलब्रह्माण्डगोला एवं वक्तुं शक्नुवन्ति नवयम्” तेन पौराणिकमतमेतत् सूर्य्यकिरणसञ्चार-स्थानपर्य्यन्तत्वोपाधिना तत्कल्पनमिति द्रष्टव्यम्