| YouTube Channel

आकारः (AkAraH)

 
Apte
English
आकारः [ākārḥ], [आ-कृ-घञ्]
Form, shape, figure, द्विधा˚ of two forms or sorts
Pt.*
 3.37.
Aspect, appearance. mien, countenance
आकारसदृशप्रज्ञः
R.*
 1.15, 16.7,
Ś.*
 1
(Particularly) expression of the face, as giving a clue to one's inward thoughts or mental disposition
तस्य संवृतमन्त्रस्य गूढाकारेङ्गितस्य च
R.*
 1.2
Pt.*
 1
भवानपि संवृताकारमास्ताम्
V.*
 2
Ś.*
 7
Ki.*
 1.14
साकारो निःस्पृहः
Pt.*
 3.88 giving no clue to his inward thoughts, reserved
K.*
 233
Mv.*
 6
Ms.*
 7.63, 8.25
-आकारैरिङ्गि- तैर्गत्या चेष्टया भाषितेन च । नेत्रवक्त्रविकारैश्च गृह्यते$न्तर्गतं मनः ॥
Ms.*
 8.26.
Hint, sign, token.
Identity, oneness
Recognition of identity (in Sāṅ. Phil.).
The letter आ.
Comp.
 -गुप्तिः, -गोपनम्, -गूहनम् dissimulation, suppressing all outward manifestation of the internal feelings. -वर्ण, -सुश्लक्ष्ण
a.
 Delicate in shape and colour.
Apte 1890
English
आकारः [आ-कृ-घञ्] 1 Form, shape, figure
द्विधा° of two forms or sorts
Pt. 3. 37.
2 Aspect, appearance, mien, countenance
आकारसदृशप्रज्ञः R. 1. 15, 16. 7
Ś. 1.
3 (Particularly) expression of the face, as giving a clue to one's inward thoughts or mental disposition
तस्य संवृतमंत्रस्य गूढाकारेंगितस्य च R. 1. 20
Pt. 1
भवानपि संवृताकारमास्तां V. 2
Ś. 7
Ki. 1. 14
साकारो निस्पृहः Pt. 3. 88 giving no clue to his inward thoughts, reserved
K. 233
Mv. 6
Ms. 7. 63, 8. 25-6.
4 Hint, sign, token.
5 Identity, oneness.
6 Recognition of identity (in Sān. phil.).
7 The letter आ.
Comp.
गुप्तिः,
गोपनं,
गूहनं dissimulation, suppressing all outward manifestation of the internal feelings.
Apte Hindi
Hindi
आकारः
पुं*
 - आ-कृञ्-घञ्
"रूप, शक्ल, आकृति"
आकारः
पुं*
 - आ-कृञ्-घञ्
"पहलू सूरत, मुखाकृति, चेहरा"
आकारः
पुं*
 - आ-कृञ्-घञ्
चेहरे का रंग ढंग- जिससे मनुष्य के आन्तरिक विचार तथा मनोवृत्ति का पता लग सके
आकारः
पुं*
 - आ-कृञ्-घञ्
"इशारा, संकेत, निशानी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आ + कृञ् = आकारः ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಆಕಾರ /ರೂಪ
प्रयोगाः - > "आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञया सदृशागमः"
उल्लेखाः - > रघु० १-१५
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) आ+डुकृञ्(करणे)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१८। १.बाह्यरूपम् । ‘आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञाया सदृशागमः’ रघुः१.१५। २.दृष्टिः। ३.मुखभावः, अभिप्रायानुरूपचेष्टा । ‘आकारस्त्विङ्ग इङ्गितम्’ अमरः। ‘आकाराविङ्गिताकृती’ अमरः। ४.मनोभावसूचकः मुखरागादयः। ५.संज्ञा, सूचना । ५.‘आ’ इति अक्षरम् । ‘तस्य संवृतमन्त्रस्य गूढाकारेङ्गितस्य च’ रघुः१.२५।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आकारः
noun
वर्णमालायां द्वितीयः स्वरः यः अकारस्य दीर्घं रूपम्।
"आकारस्य प्रयोगः उपसर्गरूपेण भवति।"
Synonyms:
 रूपः, आकृतिः, आकारः, संस्कारः, संस्थानम्
noun
एका बोधात्मका संरचना।
"गीतस्य रूपम् संगीतज्ञः जानाति।"
Synonyms:
 आकृतिः, आकारः, मूर्तिः
noun
कस्यचित् वस्तुनः अवयवसंस्थानम्।
"कस्य आकृतिः एषा।"
Synonyms:
 आकृतिः, पुरुषाकृतिः, आकारः, रूपम्, मूर्तिः
noun
शरीरस्य रचना।
"अपराधिनः आकृतेः वर्णनं दूरदर्शनेन प्रसारितं यतो हि तं ग्रहीतुं काठिन्यं न भवेत्।"
Synonyms:
 सङ्केतः, प्रज्ञप्तिः, परिभाषा, शैली, समयः, आकारः
noun
स्वाभिप्रायव्यञ्जकचेष्टाविशेषः।
"कर्णबधिरैः सह सङ्केतेन भाषणं कर्तव्यम्।"
Tamil
Tamil
ஆகார: : உருவம், அமைப்பு, தோற்றம், அடையாளம், குறிப்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आकारः,
पुं,
 (आ + कृ + घञ् ।) इङ्गितं । अभि-प्रायानुरूपचेष्टाविष्करणं । संकेत ठार इत्यादिभाषा । आकृतिः । मूर्त्तिः । इत्यमरः ॥
(“तस्य संवृतमन्त्रस्य गूढाकारेङ्गितस्य च” ।इति रघौ १ । २० ।“आकारैरिङ्गितैर्गत्या चेष्टया भाषितेन च” ।इति हितोपदेशे सुहृद्भेदः । मूर्त्तिः । “आकार-सदृशप्रज्ञः” । इति रघौ १ । १५ ।)