अहिंसा (ahiMsA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअहिंसा - ahiMsA - - harmlessness
अहिंसा - ahiMsA - - not injuring anything
अहिंसा - ahiMsA - - security
अहिंसा - ahiMsA - - safeness
अहिंसा - ahiMsA - - non-injury
अहिंसा - ahiMsA - - nonviolence
अहिंसा - ahiMsA - - harmlessness
अनपकार - anapakAra - - harmlessness
आनृशंस्यतस् - AnRzaMsyatas - - from harmlessness
हिंस्राहिंस्र - hiMsrAhiMsra - - noxiousness and harmlessness
अहिंसानिरत - ahiMsAnirata - - devoted to harmlessness or gentleness
अहिंसा - ahiMsA - - nonviolence
अहिंसा ahiMsA harmlessness
अनपकारिन् anapakArin harmless
निरुपद्रव nirupadrava harmless
अघातिन् aghAtin harmless
अरक्षस् arakSas harmless
अहिंसक ahiMsaka harmless
अहिंस्र ahiMsra harmless
नारुन्तुद nAruntuda harmless
निरुपहत nirupahata harmless
निर्विबन्ध nirvibandha harmless
निर्व्यलीक nirvyalIka harmless
निष्प्रयोजन niSprayojana harmless
न्यस्तदण्ड nyastadaNDa harmless
पापरहित pAparahita harmless
शान्त zAnta harmless
निराबाधम् nirAbAdham harmless
अनपकार anapakAra harmlessness
आनृशंस्यतस् AnRzaMsyatas from harmlessness
अहिंस्र ahiMsra harmless behaviour
प्रसि prasi bind-render harmless
मुग्धमृग mugdhamRga young or harmless deer
शुकपोत्र zukapotra kind of harmless snake
हिंस्राहिंस्र hiMsrAhiMsra noxiousness and harmlessness
अहिंसानिरत ahiMsAnirata devoted to harmlessness or gentleness
देवग्रह devagraha class of demons who cause harmless madness
Wilson
EnglishApte
Englishअहिंसा [ahiṃsā], 1 Harmlessness, abstaining from killing or giving pain to others in thought, word or deed
as अहिंसा परमो धर्मः, अहिंसा समता तुष्टिः 1.5
यत्तपो दानमार्जवमहिंसा Ch. 3.17.4. 1.63. या वेदविहिता हिंसा नियता$- स्मिंश्चराचरे । अहिंसामेव तां विद्याद्वेदाद्धर्मो हि निर्बभौ ॥ 5.44. 6.75. One of the cardinal virtues of most Hindu sects, The Jainas deserve special credit for making it social virtue of good conduct among the Hindus.
Security.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishChandas
Sanskritसम-वृत्तम्, 28, 7
मात्राः - 12
सङ्ख्याजातिः - उष्णिक्
दा द दा द दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Hindi
Hindiअहिंसा
Apte Hindi
Hindiअहिंसा
- -
"अनिष्टकारिता का अभाव, किसी प्राणी को न मारना, मन वचन कर्म से किसी को पीड़ा न देना"
अहिंसा
- -
सुरक्षा
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअहिंसा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸದಿರುವಿಕೆ
अहिंसा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದ ಅಂಗವಾದ ಯಮದ ಭೇದ
प्रयोगाः - > "अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः"
उल्लेखाः - > पा० यो० सू० २-३०
L R Vaidya
EnglishE Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) न हिंसा । १. परपीडनराहित्यम्, वाक्कायमानसैः अन्येषाम् अपीडनम् २. अष्टाङ्गयोगाङ्गभूतस्य यमस्य कश्चन भेदः । ‘अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहाः यमाः’ पा.यो.सू २.३० ।
Bopp
LatinWordnet
Sanskrit अहिंसा
योगशास्त्रे वर्णितेषु पञ्चयमेषु प्रथमः।
"मनसा वचनेन कर्मणा वा कस्यापि प्राणिनः अपीडनं नाम अहिंसा।"
अहिंसा
हिंसायाः अवसरे प्राप्ते अपि न कृता हिंसा।
"अहिंसा परमो धर्मः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritअहिंसासूनृतास्तेयब्रह्माकिंचनता यमाः ॥ ८१ ॥
यम (पुं), अहिंसा (स्त्री), सूनृत (क्ली), अस्तेय (क्ली), ब्रह्मन् (पुं), अकिञ्चनता (स्त्री)
पुराणम्
Englishअहिंसा / AHIṀSĀ. Non-injury. There are opinions both in favour of and against ahiṁsā in the purāṇas. śukrācārya extols the importance of ahiṁsā to the asuras (demons) thus:Bho! Devaripavaḥ satyaṁ
Bravīmi bhavatāṁ hitam
ahiṁsā paramo dharmo
Hantavyā hyātatāyinaḥ
Dvijairbhogaratairvede
Darśitaṁ hiṁsanam paśoḥ
Jihvāsvādaparaiḥ kāma-Mahiṁsaiva parā matā.
“Oh, foes of the devas, I shall tell you the truth which is good for you. Non-injury to any living being is the most righteous thing. Do not molest even those who come to kill you. Even that act would be ‘hiṁsā’ (injury). It was those brahmins who were attached to worldly pleasures and addicted to overeating that enjoined in the Vedas that hiṁsā is permissible for yāgas.” (devī bhāgavata, skanda 4). mārkaṇḍeya muni (sage) says thus: “Why should I mind the innumerable killings going on unnoticed in this world full of life. People of old speak very sacredly about ahiṁsā. But O best of brahmins, who can live in this world without injury to another life?” (M.B., araṇya parva, Ślokas 32 & 33, Chapter 208).
वाचस्पत्यम्
Sanskritअहिंसा स्त्री हिन्म--अङ् त० । १ वाङ्ममनःकायैःपरपीडाभावे, २ प्राणिपीडानिवृत्तौ, ३ अशास्त्रीयप्राणि-पीडनाभावे च “अहिंसापरमो धर्म्म” इति स्मृतिः ।“या वेद विहिता हिंसा नियतास्मिंश्चराचरे । अहिंसामेवतां विद्यात् वेदाद्धर्म्मोहि निर्बभौ” मनुना वैधहिंसायांदोषाभावौक्तः एतच्च मीमांसकादिनये सांख्यनये तुशास्त्रीयहिंसायामपि दोषः यथोक्तं सां० का० ।“दृष्टवदानुश्रविकः स ह्यविशुद्धिक्षयातिशययुक्तः” । अवि-शुद्धिर्हिंसादोषसंसर्गः यथा च वैधहिंसायां दोषसंसर्गस्तथो-क्तमशुद्धिशब्दे ४७६ पृष्ठे । एतस्याश्च भावरूपत्वं गीता-यामुक्तम् “बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।अहिंसा समता तुष्टिः” इत्युपक्रम्य “भवन्ति भावा भूतानां मत्त-एव पृथग्विधाः” । इयञ्च साधारणधर्म्मः । “अहिंसासत्यमस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः एतत् सामासिकं धर्मंचातुर्वण्येऽब्रवीन्मनुः” इति मनूक्तेः “क्षमा सत्यं दमः शौचंदानमिन्द्रियसंयमः । अहिंसा गुरुशुश्रूषा तीर्थानुसरणंदया, आर्जवं ह्रीरलोभश्च देवब्राह्मणपूजनम् । अन-भ्यसूया च तथा धर्म्मः सामान्य उच्यते “विष्णूक्तेः“अहिंसा सत्यमस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः । दानं शमोदयाक्षान्तिः सर्वेषां धर्म्मसाधनमिति” याज्ञ० उक्तेश्च “सर्वेषांपुरुषाणां ब्राह्मणाद्याचण्डालान्तं धर्म्मसाधनमिति”“साधारणधर्मश्चाहिंसादिः” “न हिंस्यात् सर्वाभूतानोति”श्रुत्युक्तः आचाण्डान्तं साधारणधर्मः” मिता० । इयञ्च “अ-हिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्य्यापरिग्रहा यमाः” पात० उक्तो यमभेदः, “अहिंसा नाम मनोवाक्कायैः सर्वदा सर्वभूतानाम-पीडनं सा परमः शुद्धोधर्मः “अहिंसा परमोघर्म” इत्युक्तेःअन्ये सत्यादय एतस्या एव शुद्ध्यर्थाः तथा चोक्तं “स खल्वयंब्राह्मणो यथा यथा तानि व्रतानि समादित्सति तथा तथाप्रमादकृतेभ्यो हिंसानिदानेभ्यो निवर्त्तमानस्तामेवावदा-तरूपामहिंसां करोतीति” वृत्तिः । तस्याश्च कथंकर्त्तव्यतातदपि “वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम्” पात० सू०दर्शितम् “एतेषां यमनियमानां वितर्कैर्हिंसादिसं-कल्पैः हनिष्याम्येनमसत्यं वदिष्यामि परस्वमादास्ये इत्या-दिभिः बाधने प्राप्ते सति यमपरो ब्राह्मणः प्रतिपक्षभावनं कुर्य्यात् घोरेषु संसाराङ्गारेषु पापच्यमानेन येन मयाशरणमुपगतः सर्वभूताभयप्रदानेन यमादिधर्म्मः सखल्वहं त्यक्त्वा हिंसादीन् पुनस्तानाददानस्तुल्यः शुना ।यथा श्वा वान्ताशी तथा त्यक्तस्य पुनरादाने इति वितर्कप्रतिपक्षान् भावयेदित्यर्थः” वृत्तिः । वितर्काणां स्वरूप-प्रकारकारणावान्तरभेदफलानि पञ्चभिः पदैः क्रमेणवदन् प्रतिपक्षभावनं स्फुटयति । “वितर्काः कृतकारितानु-मोदिता लोभक्रोधमोहपूर्व्वका मृदुमध्यातिमात्रादुःखाज्ञानानन्तफला इति प्रतिपक्षभावनम्” पात० सू० ।“वितर्क्यन्त इति वितर्काहिंसादयः इति स्वरूपोक्तिः । तत्र-हिंसा त्रिप्रकारा स्वयंकृता, कुर्विति कारिता, साधुसाध्वित्यनुमोदिता चेति तत्रेकैका पुनस्त्रिविघा भवति कारणभे-दात् मांसादिलोभेन, अपकृतमनेनेति क्रोधेन, धर्मो भविष्य-तीति मोहेन च । एवं नवविधा जाता हिंसा । लोभक्रोधमोहाअपि प्रत्येकं त्रिविधा भवन्ति मृदुमध्यातिमात्रत्वेन । तत्पू-र्व्वकाहिंसादयोऽपि मृदवोमध्या अतिमात्राश्च भवन्ति ।तथा कृतकारितानुमोदिताश्च प्रत्येकं नवधा भवन्तीति हिं-सायाः सप्तविंशतिर्भेदा भवन्ति । मृदुमध्यातिमात्रा अपिप्रत्येकं त्रिधा भवन्ति मृदुमृदुर्मध्यमृदुस्तीव्रमृदुःमृदु-मध्योमध्यमध्यस्तीव्रमध्यः मृदुतीव्रोमध्यतीव्रस्तीव्रतीव्रश्चेतिएवं लोभो नवविधः एवं क्रोधमोहाविति तत्पूर्व्वकृता-हिंसा सप्तविंशतिभेदाभवन्ति तथा कारितानुमोदिता चेत्थ-मेकाशीतिभेदा हिंसा भवति” वृत्तिः । तेषां फलान्याह दुः-खाज्ञानानन्तफला इति । मनुनापि “अनुमन्ता विशसितानियन्ता क्रयविक्रयी । संस्कर्त्ता चोपहर्त्ता च षडेते घातकाःस्मृताः” इत्यनेन अनुमत्यादीनां हिंसासाधनत्वमुक्तम्यममध्येऽहिंसाफलमप्याह पात० सू० । “अहिंसाप्रति-ष्ठायां तत्सन्निधौ वैरत्यागः” । अहिंसासिद्धौ सत्यां तस्याऽहिंसकस्य मुनिवर्य्यस्य सन्निधौ स्वभावविरुद्धानामपि अहिनकु-लादीनां वैरत्यागः अस्याएव प्रभावात् । अतएव कविभिःअहिंसायमप्रभावादेव शान्ताश्रमः “विरोधिसत्त्वोज्झितपूर्व्व-वत्सरमित्यादि” वर्ण्ण्यते ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.