| YouTube Channel

अस्वाध्याय (asvAdhyAya)

 
शब्दसागरः
English
अस्वाध्याय
m.
 (-यः)
1. A Brahman who has not made his studies, who
has not read the Vedas previous to his investiture.
2. Interrup-
tion or interval of study, prohibited on certain days of the
moon, at eclipses, &c.
E.
 अ neg. स्व own, and अध्याय a lecture.
Yates
English
अ-स्वाध्याय (यः) 1.
m.
 A brāhman in-
complete in his studies
a holi-
day on eclipses, &c.
Wilson
English
अस्वाध्याय
m.
 (-यः)
1 A Brahman who has not made his studies, who has not read the Vedas
previous to his investiture.
2 Interruption or interval of study, prohibited on certain days of the moon,
at eclipses, &c.
E.
 अ neg. स्व own, and अध्याय a lecture.
Apte
English
अस्वाध्यायः [asvādhyāyḥ], [न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य]
One who has not yet commenced his studies, not being invested with the sacred thread.
Interruption of studies (as on अष्टमी, eclipses &.c.)
Apte 1890
English
अस्वाध्यायः [न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य] 1 One who has not yet commenced his studies, not being invested with the sacred thread.
2 Interruption of studies (as on अष्टमी, eclipses &c.)
Monier Williams Cologne
English
अ-स्वाध्याय
mfn.
 (a Brāhman) who has not performed his repetition of the Veda, who has not repeated or does not repeat the Vedas,
L.
अ-स्वाध्याय
m.
 interruption or interval of repetition (prohibited on certain days of the moon, at eclipses,
&c.
 ),
L.
Monier Williams 1872
English
अ-स्वाध्याय (°स्व-अध्°), अस्, m. a Brāhman
who has not performed his studies, who has not read
the Vedas previously to his investiture
interruption
or interval of study, prohibited on certain days of the
moon, at eclipses, &c.
Apte Hindi
Hindi
अस्वाध्यायः
पुं*
 - न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य
"जिसने अभी अध्ययन आरंभ नहीं किया, जिसका अभी यज्ञोपवीत संस्कार नहीं हुआ हो"
अस्वाध्यायः
पुं*
 - न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य
अध्ययन में रूकावट
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अस्वाध्याय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಧ್ಯಯನ ಕಾಲ /ವೇದಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕಾಲ
व्युत्पत्तिः - > न स्वाध्यायो वेदाध्ययनं यस्मिन्
अस्वाध्याय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡದವನು
व्युत्पत्तिः - > नास्ति स्वाध्यायो वेदाध्ययनं यस्य
L R Vaidya
English
asvADyAya {% m. %} 1. A Brāhmaṇa who is not invested with the sacred thread and has not yet performed his studies
2. interruption of study.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अस्वाध्यायः,
पुं,
 (न विद्यते स्वाध्यायो वेदाध्ययनंयस्य ।) विधिपूर्व्वकवेदाध्ययनहीनः । तत्पर्य्यायः ।निराकृतिः २ । इत्यमरः ॥
अनध्यायः । अध्य-यने निषिद्धदिनं । तद्यथा । चन्द्रसूर्य्यग्रहण-दिनानि । तानि तु । ग्रस्तास्ते ३ दिनानि ।अन्यत्र १ दिनं । सन्ध्यागर्ज्जने १ दिनं । माघादि-मासंचतुष्टये गर्ज्जनमात्रे तद्दिनं । निर्घातशब्दे१ दिनं । भूकम्पे १ दिनं । उल्कापाते १ दिनं ।महोल्कापाते आकालिंकः । एकवेदसमापना-नन्तरं १ दिनं । आरण्यकनामकवेदभागसमाप-नानन्तरं १ दिनं । पञ्चपर्व्वाणि ५ दिनानि ।चैत्रशुक्लप्रतिपत् १ दिनं । श्रावणशुक्लप्रतिपत् १दिनं । मार्गशुक्लप्रतिपत् १ दिनं । एताः प्रति-पदो नित्याः । अन्याः काम्याः । वज्रपाते आका-लिकः । विद्युत्समकालीनमेघशब्दे आकालिकः ।चतुर्द्दशमन्वन्तराः १४ तिथयः । युगाद्याः ४तिथयः । माघमासस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने ।आश्विनस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने । चैत्र-कृष्णपक्षद्वितीया १ दिनं । कार्त्तिकस्योभयपक्षीय-द्वितीया २ दिने । आषाढस्योभयपक्षीयद्वि-तीया २ दिने । मार्गमासस्योभयपक्षीयद्वितीया२ दिने । फाल्गुनमासस्योभयपक्षीयद्वितीया २दिने । उत्सवदिनानि अनेकानि । अक्षयतृतीया१ दिनं । इति स्मृतिः ॥
(“कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वेकृष्णेतरेऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यं ।अकालविद्युत् स्तनयित्नुघोषेस्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ॥
श्मशानयानाद्यतनाहवेषमहोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु ।नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रानाधीयते नाशुचिना च नित्यं” ॥
इति सुश्रुतः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अस्वाध्याय
त्रि०
 न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य । १ वेदाध्ययनहीने “अ(निः)स्वध्यायवषट्कारमिति” स्मृतिः । न स्वाध्यायोयस्मिन् । २ अध्ययननिषिद्धकःले अष्टम्यादौ अनध्यायशब्देविवृतिः । अधीयते अधि + इङ्--कर्म्मणि घञ् अध्यायः स्वस्यस्ववर्ण्णानुसारेण अध्यायः स्वाध्यायः
न०
 त० । “स्वाध्यायो-ऽध्येतव्य” इति श्रुत्युक्तस्वाध्यायभिन्ने ३ स्वेनापाठ्येशास्त्रादौ ।