अस्य (asya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Hindi
Hindiयह की
Edgerton Buddhist Hybrid
Englishasya, also sya, apparently particle of emphasis
acc. to Senart on Mv 〔i.45.1〕, = Skt. svid, Pali su (also assu). (Note that PTSD s.v. su³ derives this not only from Skt. svid but also from Skt. sma, for which it there states that Pali also has sa and assa
but neither of these forms is cited in their proper places in PTSD
Andersen, Reader, Glossary s.v. sudaṃ, also mentions sa and assa as occurring for Skt. sma but does not list them
PTSD s.v. assu cites once assa as v.l. for assu
otherwise I have no record of Pali (as)sa as a particle.) In mss. of Mv anya or anyaṃ is sometimes read for asya: evam asya syāt Mv 〔i.45.1, 5, 9, 12〕
kim asya nāma 〔i.343.4〕
tasya sya dharmā 〔i.292.1〕
kiṃ sya nāma, and kena sya nāma, 〔i.346.8〕 and 9, 15 and 16
〔347.3〕.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“क्षुभ सञ्चलने”@} 2 ‘क्षुभ्नाति क्षोभते क्षुभ्येत्, इति संचलने क्षुभेः।।’ 3 इति देवः।
अस्य धातोर्दिवादित्वात् शतरि 4 क्षुभ्यन्-न्ती, क्षोभिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाणि।
अन्यानि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकक्षोभतिवत् 5, ज्ञेयानि।
‘उदुपधात्--’ 6 इति वैकल्पिककित्त्वं तु नात्र प्रवर्तते।
‘शब्विकरणेभ्य एवेष्यते’ 7 इत्युक्तत्वात्।
01 (३१७)
02 (४-दिवादिः-१२३९। सक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। १४४)
04 [[आ। ‘ततः क्रोधानिलापातकम्प्रास्याम्भोजसंहतिः। महाह्रद इव क्षूभ्यन् कपिमाह स्म रावणः।।’ भ। का। ९-११८।]]
05 (३१६)
06 (१-२-२१)
07 (भाष्येष्टिः १-२-२१)
1 {@“घट्ट चलने”@} 2 ‘घट्टयेद् घट्टते द्वे स्तां चलने णौ शपि क्रमात्’।
3 इति देवः।
घट्टकः-ट्टिका, घट्टकः-ट्टिका, जिघट्टिषकः-षिका, जाघट्टकः-ट्टिका
अित्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककड्डधातुवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः अनुदात्तेत्त्वात् शानचि--घट्टमानः, घट्टिष्यमाणः, जिघट्टिष- माणः, जिघट्टिषिष्यमाणः
इत्यादीनि रूपाणि भवन्तीति विशेषः।
‘घट्टि- वन्दिविदिभ्यश्च’ 5 इति वचनेन घट्टना इति रूपं स्त्रियां भवति।
ल्युटि घट्टनम् 6।
7 घट्टितम्।
01 (४५८)
02 (१-भ्वादिः-२५९। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। ७३)
04 (१५६)
05 (वा। ३-३-१०७)
06 [[B। ‘तमङ्गदे मन्दरकूटकोटिव्याघट्टनोत्तेजनया मणीनाम्।’ शिशुपालवधे ३-६।]]
07 [[C। ‘तत्केलिसङ्गोष्टितलोष्टमानमद् वने मरुद्घट्टितपोस्फुटद्द्रुमे।।’ धा। का। १-३४।]]
1 {@“घष कान्तिकरणे”@} 2 ‘घुषि’ इत्यस्य पाठान्तरमिदम्।
3 घाषकः-षिका, घाषकः-षिका, जिघषिषकः-षिका, जाघषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकखषधातुवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः आत्मनेपदित्वात् घषमाणः, घषिष्यमाणः, जिघषिषिष्यमाणः
इत्यादीनि रूपाणि शानचि भवन्ति, इति विशेषः।
01 (४६०)
02 (१-भ्वादिः-६५२। सक। सेट्। आत्म।)
03 [पृष्ठम्०४५१+ ३१]
04 (३४६)
1 {@“चीवृ आदानसंवरणयोः”@} 2 चीवकः-विका, चीवकः-विका, चिचीविषकः-षिका, चेचीवकः-विका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि कत्थनार्थकभौवादिकचीभतिवत् 3 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदीत्वेन शतरि चीवन्-न्ती, चीवयन्-न्ती, चिचीविषन्-न्ती
चीविष्यन्-न्ती-ती, चीवयिष्यन्-न्ती-ती, चिचीविषिष्यन्- न्ती-ती
इति रूपाण्यधिकानि।
क्विपि, ‘च्छ्वोः शूडनुनासिके च’ 4 इत्यूठि, यणादेशे च्यूः-च्युवौ-च्युवः
इति रूपाणि।
‘छित्वर--’ 5 इत्यादिना वरचि प्रत्यये, ‘लोपो व्योर्वलि’ 6 इति धातुवकारस्य लोपे, ‘नेड् वशि कृति’ 7 इति इण्णिषेधे च चीवरम् इति भवति।
8 चीवरम् = मुनीनां वसनम्।
01 (५३२)
02 (१-भ्वादिः-८७९। सक। सेट्। उभ।)
03 (५३०)
04 (६-४-१९)
05 [द। उ। ८-४९]
06 (६-१-६६)
07 (७-२-८)
08 [[आ। ‘प्रवुन्द्यवेणीजववेनमाना खातान्तिका चीवरिभिर्निषादैः।’ धा। का। २। २७।]]
1 {@“चुट छेदने”@} 2 चोटकः-टिका, चुचोटयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुटधातुवत् 3 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदीत्वेन, शतरि चोटयन्-न्ती, चुचोटयिषन्-न्ती-ती, चुचोटयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति रूपाण्य- घिकानीति विशेषः।
4 विचोटी, णिनिप्रत्ययः।
01 (५३६)
02 (१०-चुरादिः-१६१३। सक। सेट्। उभ।)
03 (२०५)
04 [[आ। ‘सम्पालयेद् विमतलूष्यपशुल्बभूमा क्ष्मामेष राम इव शूर्पणखाविचोटी।।’ धा। का। ३। २२।]]
1 {@“ज वयोहानौ”@} 2 ‘जृणाति जीर्यति जरत्येकार्थे जारयत्यपि।’ 3 इति देवः।
अस्य धातोराधृषीयत्वेन ‘आधृषाद्वा’ 4 इति णिज्विकल्पः
णिजभावपक्षे, जारकः-रिका, जिजरीषकः-जिजरिषकः-जिजीर्षकः-र्षिका, जेजिरकः-रिका
इत्यादीनि, णिच्पक्षे जारकः-रिका, जारयिता-त्री, इत्यादीनि च रूपाणि जृणातिवत् 5 बोध्यानि।
णिजभावपक्षे शुद्धाद्धातोः ‘शोषात् कर्तरि परस्मैपदम्’ 6 इति शास्त्रात् परस्मैपदमेव।
तदानीं शतरि 7 जरन्- न्ती इति रूपमिति विशेषः।
ण्यन्तात् सनि तु--जिजारयिषकः-षिका, जिजारयिषिता-त्री, जिजारयिषन्-न्ती, जिजारयिषिष्यन्-न्ती-ती, जिजारयिष- माणः, जिजारयिषिष्यमाणः, जिजारयिट्-यिषौ-यिषः, जिजारयिषितः-तवान्, जिजारयिषुः, जिजारयिषितव्यम्, जिजारयिषणीयम्, जिजारयिष्यम्, ईषज्जि- जारयिषः-दुर्जिजारयिषः-सुजिजारयिषः, जिजारयिष्यमाणः, जिजारयिषः, जिजारयिषितुम्, जिजारयिषा, जिजारयिषणम्, जिजारयिषित्वा, प्रजिजारयिष्य जिजारयिषम् २ जिजारयिषित्वा २, इति रूपाणि इति विशेषः।
01 (६१९)
02 (१०-चुरादिः-१८१५। अक। सेट्। उभ। आधृषीयः।)
03 (श्लो। ३९)
04 (ग। सू। चुरादौ)
05 (६१८)
06 (१-३-७८)
07 [[आ। ‘अजरद्वृषवद् विरिक्तपीडः पुनरभ्येत्य विशिष्टचित्ततापि।’ धा। का। ३। ४९।]]
1 {@“णखि गत्यर्थः”@} 2 नङ्खकः-ङ्खिका, नङ्खकः-ङ्खिका, निनङ्खिषकः-षिका, नानङ्खकः-ङ्खिका
3 नङ्खिता-त्री, नङ्खयिता-त्री, निनङ्खिषिता-त्री, नानङ्खिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकककि 4 धातुवत् बोध्यानि।
अस्य परस्मैपदित्वात् नङ्खन्-न्ती, नङ्खिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाण्यस्य शतरि भवन्ति इति विशेषः।
01 (६५६)
02 (१-भ्वादिः-१३५। सक। सेट्। पर।)
03 [पृष्ठम्०६१०+ २७]
04 (१४०)
1 {@“णभ हिंसायाम्”@} 2 ‘नभ्येन्नभ्नाति नभतेः हिंसायां तत्तुभेः समम्।’ 3 इति देवः।
नाभकः-भिका, नाभकः-भिका, निनभिषकः-षिका, नानभकः-भिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकणभतिवत् 4 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः क्र्यादौ परस्मैपदिषु पाठात् शतरि-नभ्नन्-ती, नभिष्यन्-न्ती-ती
इति रूपाणि, इति विशेषः।
5
01 (६६३)
02 (९-क्र्यादिः-१५२०। सक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। १४५)
04 (६६१)
05 [पृष्ठम्०६१६+ २५]
1 {@“णिदृ कुत्सासन्निकर्षयोः”@} 2 ‘प्रत्येकं निदिनेद्योः स्तां नेदते नेदतीत्युभे।
कुत्सायां सन्निकर्षे वा, कुत्सामात्रे तु निन्दति।।’ 3 इति देवः।
प्रणेदकः-दिका, नेदकः-दिकाः, निनिदिषकः-निनेदिषकः-षिका नेनिदकः-दिका
नेदिता-त्री, नेदयिता, त्री निनिदिषिता-निनेदिषिता-त्री, नेनिदिता-त्री
4 5 निद्यमानः, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककिटतिवत् 6 ज्ञेयानि।
अस्य धातोरूभयपदित्वात् नेदमानः, नेदयमानः, निनिदिषमाणः, निनेदिषमाणः, नेदिष्यमाणः, निनिदिषिष्यगाणः-निनेदिषिष्यमाणः
इति शानजन्तानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
01 (६७५)
02 (१-भ्वादिः-८७१। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ११४)
04 [पृष्ठम्०६२७+ २४]
05 [[आ। ‘नित्यं प्रमोहामिदितोरुमेदैः प्रमेधिता सद्भिरनिद्यमानैः।’ धा। का। २। २६।]]
06 (१९०)
1 {@“तक हसने”@} 2 ‘तकेत् तङ्केद् यथासंख्यं हसने कृच्छ्रजीवने।।’ 3 इति देवः।
ताककः-किका, ताककः-किका, तितकिषकः-षिका, तातककः-किका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकककतिवत् 4 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः परस्मैपदित्वात् तकन्-न्ती, तकिष्यन्-न्ती-ती, तितकिषन्-न्ती-ती, तितकिषिष्यन्-न्ती-ती
इति शतरि रूपाणि भवन्तीति विशेषः।
5 तक्यम्, 6 व्यतितकन्-न्ती।
7
01 (६८९)
02 (१-भ्वादिः-११७। अक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। ४३)
04 (१३९)
05 [[१। ‘तकिशसिजनिभ्यो यद्वाच्यः’ (वा। ३-१-९७) इति ण्यदपवादो यत्प्रत्ययः।]]
06 [[२। ‘प्रतिषेधे हसादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। १-३-१५) इति वचनात् कर्मव्यतीहारेऽपि शानज् न। हसादयः = हसनाद्यर्थकाः धातवः।]]
07 [पृष्ठम्०६३७+ २७]
1 {@“तिकृ गतौ”@} 2 तेककः-किका, तेककः-किका, तितेकिषकः-तितिकिषकः-षिका, तेतिककः, किका
तेकिता-त्री, तेकयिता-त्री, तितेकिषिता-तितिकिषिता-त्री, तेति- किता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तिकधातुवत् 3 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः भ्वादौ आत्मनेपदिषु पाठात् तेकमानः, तेकिष्यमाणः, तितेकिष- माणः-तितिकिषमाणः
इत्यादीनि रूपाणि शानचि भवन्तीति विशेषः।
01 (७१७)
02 (१-भ्वादिः-१०५। सक। सेट्। आत्म।)
03 (७१६)
1 {@“तिपृ क्षरणार्थः”@} 2 3 ‘क्षीरस्वामी तु, अयं 4 सेट् इति बभ्राम।’ इति सिद्धान्तकौमुदी।
यतस्तत्र 5 क्त्वायाम्--‘किति विशेषः--तिपित्वा, तेपित्वा’ इत्युक्तम्।]] तेपकः-पिका, तेपकः-पिका, तितिप्सकः-सिका, तेतिपकः-पिका
तेप्ता-त्री, तेपयिता-त्री, तितिप्सिता-त्री, तेतिपिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि दैवादिकक्षिपधातुवत् 6 ज्ञेयानि।
अस्य धातोरात्मनेपदित्वात् शानचि -- तेपमानः, तेप्स्यमानः, तितिप्स्समानः, तितिप्सिष्यमाणः
इत्यादीनि रूपाणि भवन्तीति विशेषः।
01 (७२१)
02 (१-भ्वादिः-३६२। अक। अनि। आत्म।)
03 [[[अ]
04 (धातुः)
05 (क्षीरतरङ्गिण्यां)
06 (३०६)
1 {@“दासृ दाने”@} 2 ‘दंसयेन्मोक्षणे, दस्येत् क्षये दंसयते णिचि।।
दंशदर्शनयोः, दासेर्दाने दासति दासते।’ 3 इति देवः।
दासकः-सिका, दासकः-सिका, दिदासिषकः-षिका, दादासकः-सिका
4 इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि पूर्वलिखितकासृधातुवत् 5 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः परस्मैपदित्वात् शतरि एवं रूपमिति विशेषः--दासन्-न्ती, दासयन्- न्ती
इति।
01 (८३६)
02 (१-भ्वादिः-८९४। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो १८६-१८७)
04 [पृष्ठम्०७४१+ २४]
05 (१८८)
1 {@“दीधीङ् दीप्तिदेवनयोः”@} 2 छान्दसः।
देवनम् = क्रीडाविजिगीषादिकम्।
जक्षित्यादिः।
3 “दरिद्राजागृदीधीङाम् एकाचां च चिरेर्जिरेः।
अदन्तोर्णोतिवेवीङां स्मर्यते नेत् तथा लडेः।।” इति वचनात् अस्य धातोरनेकाच्त्वम्
न तु ईदित्त्वम्।
तेन यङ् न।]] 4 दीध्यकः-ध्यिका, 5 दीध्यकः-ध्यिका, 6 दिदीधिषकः-षिका
7 दीधिता-त्री, 8 दीधयिता-त्री, दिदीधिषिता-त्री
-- दीधयन्-न्ती, दीधयिष्यन्-न्ती-ती
-- 9 दीध्यानः, दीधयमानः, दिदीधिषमाणः
दीधिष्यमाणः, दीधयिष्यमाणः, दिदीधिषिष्यमाणः
दीधिः-दीध्यौ-दीध्यः
-- -- दीधितम्-तः-तवान्, दीधितः, दिदीधिषितः-तवान्
10 दीध्यः, दीध्यः, दिदीधिषुः
दीधितव्यम्, दीधयितव्यम्, दिदीधिषितव्यम्
दीध्यनीयम्, दीध्यनीयम्, दिदीधिषणीयम्
11 दीध्यम्, दीध्यम्, दिदीधिष्यम्
ईषद्दीध्यः-दुर्दींध्यः-सुदीध्यः
-- -- दीध्यमानः, दीध्यमानः, दिदीधिष्यमाणः
दीध्यः, दीध्यः, दिदीधिषः
दीधितुम्, दीधयितुम्, दिदीधिषितुम्
12 दीधितिः 13, दीध्यना, दिदीधिषा
दीध्यनम्, दीध्यनम्, दिदीधिषणम्
दीधित्वा, दीधयित्वा, दिदीधिषित्वा
आदीध्य, आदीध्य, प्रदिदीधिष्य
14 दीध्यम् २, दीधित्वा २, दीध्यम् २, दीधयित्वा २, दिदीधिषम् २
दिदीधिषित्वा २।
01 (८४५)
02 (२-अदादिः-१०७६- सक। सेट्। आत्म।)
03 [[[अ]
04 [[२। ण्वुलि, अकादेशे, ‘दीधीवेवीटाम्’ (१-१-६) इति गुणवृद्धिनिषेधात् वृद्ध्य- भावे, ‘एरनेकाचोऽसंयोगपूर्वस्य’ (६-४-८२) इति यण्। एवं अनीयर्, घञ्, ल्युट्प्रभृतिष्वपि यथासम्भवं गुणवृद्धिनिषेधो ज्ञेयः।]]
05 [[३। ण्यन्तान्ण्वुलि, ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपे, गुणवृद्ध्योर्निषेधे, यणि च रूपम्। एवं अनीयर्ल्युडादिष्वपि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
06 [[४। सन्नन्तान्ण्वुलि, सन इडागमे, द्वित्वादिकेषु कृतेषु, ‘यीवर्णयोर्दीधीवेव्योः’ (७-४-५३) इति उत्तरखण्डे धातोरीकारस्य लोपे, षत्वे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
07 [[५। धातोरस्य सेट्त्वात्, तृचि, ‘यीवर्णयोर्दीधीवेव्योः’ (७-४-५३) इतीकारलोपे रूपमेवम्। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
08 [[६। ण्यन्तात् तृचि, इडागमे, ‘यीवर्णयोः--’ (७-४-५३) इति ईकारलोपे, णिचो गुणे, अयादेशे च रूपमेवम्। एवं शानजन्तादिष्वपि प्रक्रिया बोध्या।]]
09 [[७। शानचि, शपो लुकि, प्रकृतेर्गुणवृद्धिनिषेधात् यणादेशे रूपमेवम्।]]
10 [पृष्ठम्०७५२+ २६]
11 [[१। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, यकारादिप्रत्ययत्वात् ‘यीवर्णयोः--’ (७-४-५३) इति ईकारलोपे, रूपमेवम्।]]
12 [[२। क्तिनि, संज्ञायां क्तिचि वा, ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनाम्--’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदा- सात् फणितिरित्यत्रेव इडागमे, ईकारलोपे, रूपम्।]]
13 [[आ। ‘देवं स्फुरद्दीधितिमम्बुजाक्ष्यो वेव्यानमालोक्य विमोहमापुः।।’ धा। का। २। ५२।]]
14 [[३। णमुलि, ‘दीधीवेवीटाम्’ (१-१-६) इति वृद्धिनिषेधे, यणि, दीध्यकः इत्यत्रेव दीध्यम् इत्येव रूपमिति बोध्यम्। धातुरूपप्रकाशिकायां तु दीधायम् इति वृद्धिप्राप्तियुक्तं रूपं णमुलि प्रदर्शितम्। तत्र वृद्धिविधायकं शास्त्रं न पश्यामः।]]
1 {@“द्राघृ सामर्थ्ये आयामे च”@} 2 “आयामः = दैर्घ्यक्रियेति कौशिकः।
कदर्थनम् इति स्वामी।” इति मा।
धा।
वृत्तिः।
‘ध्राघृ’ इत्यपि केचित् पठन्ति।
द्राघघः-घिका, द्राघकः-घिका, दिद्राघिषकः-षिका, दाद्राघकः-घिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि पूर्वोक्तद्राखतिवत् 3 ज्ञेयानि।
अस्य घातोरात्मनेपदित्वात्, द्राघमाणः, दिद्राघिषमाणः, द्राघिष्यमाणः, दिद्राघिषिष्यमाणः
इति शानचि विशेषः।
4 प्रद्राघितः।
5
01 (८८०)
02 (१-भ्वादिः-११४। अक। सेट्। आत्म।)
03 (८७९)
04 [[B। ‘निकाममुल्लाघतनोः समत्यगात् प्रद्राघिता श्{??}ध्यगुणस्य बर्तनी।।’ धा। का। १। १६।]]
05 [पृष्ठम्०७७९+ २६]
1 {@“पुट भाषार्थः”@} 2 आस्वदीयः।
‘भाषासंसर्गसंश्लेषे पोटयेत् पुटयेत् पुटेत्।।’ 3 इति देवः।
पोटकः-टिका, पुपोटयिषकः-षिका, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- 4 कोटयतिवत् 5 बोध्यानि।
अस्य धातोरुभयपदित्वात्, शतरि पोटयन्- न्ती, पुपोटयिषन्, पोटयिष्यन्, पुपोटयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
01 (१०११)
02 (१०-चुरादिः-१७५४। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ७५)
04 [पृष्ठम्०८६७+ २५]
05 (२०५)
1 {@“भ्रेषृ गतौ”@} 2 ‘भेषृ--इत्यपि’ इति भैत्रेयः।
‘--भये, चलने च’ इति क्षीरस्वामी पपाठ।
‘भ्लेषृ--’ इत्यन्ये इति धा।
का।
3।
भ्रेषकः-षिका, भ्रेषकः-षिका, बिभ्रेषिषकः-षिका, बेभ्रेषकः-षिका
भ्रेषिता-त्री, भ्रेषयिता-त्री, बिभ्रेषिषिता-त्री, बेभ्रेषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकगेपतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि भ्रेषन् 5 -न्ती, भ्रेषिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
01 (११९३)
02 (१-भ्वादिः-८८४। अक। सेट्। उभ।)
03 (२-२७)
04 (४२९)
05 [[B। ‘चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २। २७।]]
1 {@“मुडि मार्जने”@} 2 मार्जनम् = शुद्धिर्न्यग्भावश्च।
‘--मञ्जने’ इति क्षीरस्वामी।
“-- ‘मञ्जने’ इति काशकृत्स्नधातुपाठीयकन्नडटीकायां 3 पाठः।
मञ्जनम् = स्नानम् इत्यपि तत्रैव।” इति क्षी-टीका।
‘मुण्डते मार्जने खण्डेः, खण्डने शपि मुण्डति।।’ 4 इति देवः।
मुण्डकः-ण्डिका, मुण्डकः-ण्डिका, मुमुण्डिषकः-षिका, मोमुण्डकः-ण्डिका
मुण्डिता-त्री, मुण्डयिता-त्री, मुमुण्डिषिता-त्री, मोमुण्डिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुण्ठतिवत् 5 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः आत्मनेपदित्वात् मुण्डमानः, मुण्डिष्यमाणः, मुमुण्डिषमाणः, मुमुण्डिषिष्यमाणः
इति शानचि रूपाणि इति विशेषः।
01 (१२८२)
02 (१-भ्वादिः-२७५। सक। सेट्। आत्म।)
03 (पृष्ठ १००)
04 (श्लो। ८३)
05 (२०९)
1 {@“मुद संसर्गे”@} 2 ‘संसर्गे णिचि मोदयेदिति भवेत् हर्षे पुनर्मोदते।।’ 3 इति देवः।
मोदकः-दिका, मुमोदयिषकः-षिका
मोदयिता-त्री, मुमोदयिषिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि शतरं विना चौरादिककोटयतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि 5 मोदयन्-न्ती, मुमोदयिषन्-न्ती, मोदयिष्यन्-मुमोदयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
01 (१२८६)
02 (१०-चुरादिः-१७४१। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ११३।)
04 (२०५)
05 [सर्पिषा सक्तून्]
1 {@“मुस्त संघाते”@} 2 मा।
धा।
वृत्तिः अमुं धातुं न पठति।
अन्ये सर्वेऽपि ‘मुस्त’ इत्यस्यानुकूला एव।
‘अस्त--’ इत्यस्य पाठभेदः इति मा।
धा।
धा।
का।
3 च।
मुस्तकः-स्तिका, मुमुस्तयिषकः-षिका
मुस्तयिता-त्री, मुमुस्तयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुस्मयतिवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि-मुस्तयन्-न्ती, मुमुस्तयिषन्-न्ती
मुस्तयिष्यन्-न्ती-ती, मुमुस्तयिषिष्यन्-न्ती-ती, इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
01 (१२९२)
02 (१०-चुरादिः-१६३२। सक। सेट्। उभ।)
03 (३। २६)
04 (२३६)
1 {@“मूल रोहणे”@} 2 ‘मूलेः प्रतिष्ठितौ मूलेद् रोहणे मूलयेदिति।’ 3 इति देवः।
‘मुल--इति नन्दी’ इति क्षीरस्वामी।
मूलकः-लिका, मुमूलयिषकः-षिका, मूलयिता-त्री, मुमूलयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककूटयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि-मूलयन्-न्ती, मुमूलयिषन्-न्ती, मूलयिष्यन्-न्ती- ती, मुमूलयिषिष्यन्-न्ती-ती
इति विशेषः।
5 मूलकः।
01 (१२९७)
02 (१०-चुरादिः-१६०३। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। १५७)
04 (२४०)
05 [[३। स्वार्थे कन्प्रत्यये रूपमेवम्। मूलकः = शाकविशेषः।]]
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.