अस्त्र (astra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अस्त्र n.
  (-स्त्रं)
	 1. A weapon in general.
	 2. A sword.
	 3. A bow.
	 4. A missile
weapon. 
 E.
  अस to throw,  ष्ट्रन् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 अस्त्र॑ n.
  (m. ) dart
 bow,  arrow. 

Yates

English

 अस्त्र (स्त्र) 1.
n.
  A weapon,  sword.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अस्त्र  astra  n.
   weapon in general  
   अस्त्र  astra  n.
   warhead   
   अस्त्र  astra  n.
   missile weapon  
   अस्त्र  astra  n.
   bolt   
   अस्त्र  astra  n.
   arrow     
            

 
   अस्त्र  astra n.
   warhead    
   विस्फोटकपदार्थ  visphoTakapadArtha n.
   warhead  [ explosive payload of a missile ]    

Wilson

English

 अस्त्र
n.
  (-स्त्रं)
1 A weapon in general.
2 A sword.
3 A bow.
4 A missile weapon. 
E.
  अस to throw,  ष्ट्रन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

अस्त्रम् [astram],  [अस्यते क्षिप्यते अस् ष्ट्रन् Uṇ.*
  4.158.]

A missile
 a weapon in general
 प्रयुक्तमप्यस्त्रमितो वृथा स्यात् R.*
  2.34
 प्रत्याहतास्त्रो गिरिशप्रभावात् 2.41
3.58
 अशिक्षतास्त्रं पितुरेव R.*
  3.31 the science of missiles. महर्षेरग्निवेशस्य सकाशमह- मच्युत । अस्त्रार्थमगमं पूर्वं धनुर्वेदचिकीर्षया ॥ Mb.
 *  1.131.4. धनुर्वेद- संहिता mentions various kinds of missiles (179-82) as ब्रह्मास्त्र,  ब्रह्मदण्डक,  ब्रह्मशिरस,  पाशुपत,  वायव्य,  आग्नेय,  नारसिंह &c.
 

An arrow
 sword.

A bow. Comp.
   -अ (आ) गारम् an arsenal,  armoury. -आघातः a wound,  a cut (made by a weapon). -आहत a.
  struck,  wounded,  killed. -कष्टक [अस्त्रं कण्टक इव] an arrow. -कारः,  -कारकः,  -कारिन् a maker of weapons. -क्षेपक a.
  shooting arrows. -ग्रामः A heap or collection of different missiles or weapons
 Ve. -चिकित्सक a.
  surgeon.  -चिकित्सा surgery. -जित्m.  N.
  of a plant. -जीवः,  -जीविन्. m.
  -धारिन् m.
  a soldier,  professional warrior. -धारणम् the bearing of arms.-निवारणम् the warding of a weapon.  -पातिन् A gunner
 अस्त्रपातिभिरावृतम् Śukra. 4.137. -भृत् m.
  A shooter
 Rām.*
  5. -मन्त्रः a Mantra to be repeated in discharging or withdrawing a missile
 संमोहनं नाम सखे ममास्त्रं प्रयोग- संहारविभक्तमन्त्रम् R.*
  5.57, 59. -मर्जः,  -र्जकः a furbisher.यन्त्रम् A kind of missile (कंचिन्मर्मदेशमाक्षिप्य येन शत्रोरुत्क्षेपणमपक्षेपणं च क्रियते तदस्त्रयन्त्रम् । इति नीलकण्ठः) Mb.
 *  9.57.18. -युद्धम् fighting with weapons. -लाघवम् dexterity in wielding or throwing missiles. -विद् a.
  skilled in the science of arms. -विद्या,  -शास्त्रम्,  -वेदः the art of science of throwing missiles,  military science,  science of arms
 अस्त्रवेदमधिगम्य तत्त्वतः Ki.*
  13.62,  U.*
  6.9.-वृष्टि f.
  a shower of missiles. -शस्त्रम् all sorts of weapons. -शिक्षा military exercise.

सायकः an iron arrow.

the नाराच missile. -हीन a.
  unarmed.

Apte 1890

English

 अस्त्रं [अस्यंते क्षिप्यते अस्-ष्ट्रन् Uṇ. 4. 158] 1 A missile
 a weapon in general
 प्रयुक्तमप्यस्त्रमितो वृथा स्यात् R. 2. 34
 प्रत्याहतास्त्रो गिरिशप्रभावात् 2. 41,  3. 58
 अशिक्षतास्त्रं पितुरेव R. 3. 31 the science of missiles. 
2 An arrow
 sword. 
3 A bow. 
Comp. 
अ(आ)गारं an arsenal,  armoury. 
आघातः a wound,  a cut (made by a weapon). 
आहत a. struck,  wounded,  killed. 
कंटकः [अस्त्रं कंटक इव] an arrow. 
कारः,  
कारकः,  
कारिन् a maker of weapons. 
क्षेपक a. shooting arrows. 
चिकित्सकः a surgeon. 
चिकित्सा surgery. 
जित् m. N. of a plant 
जीवः,  
जीविन् m. 
धारिन् m. a soldier,  professional warrior. 
धारणं the bearing of arms. 
निवारणं the warding of a weapon. 
मंत्रः a Mantra to be repeated in discharging or withdrawing a missile
 R. 5. 57,  59. 
मार्जः 
र्जकः a furbisher. 
युद्धं fighting with weapons. 
लाघवं dexterity in wielding or throwing missiles. 
विद् a. skilled in the science of arms. 
विद्या,  
शास्त्रं,  
वेदः the art or science of throwing missiles,  military science,  science of arms
 Ki. 13. 62,  U. 6. 9. 
वृष्टिः f. a shower of missiles. 
शस्त्रं all sorts of weapons. 
शिक्षा military exercise. 
सायकः {1} an iron arrow. {2} the नाराच missile. 
हीन a. unarmed. 

Monier Williams Cologne

English

 अस्त्र॑ n.
  (exceptionally m.
 ,  Hariv.
  10703,  &c.
  ),  (√ 2. अस्),  a missile weapon,  bolt,  arrow,  AV.
   xi,  10,  16
 MuṇḍUp.
    &c.
  

 a weapon in general,  L.
 

 a sword,  L.
 

 a bow,  L.
 

 the art of throwing missiles,  MBh.
  

 N.
  of a Mantra (pronounced,  for instance,  before reading a book or while kindling a fire &c.
  ),  BhavP.
   &c.
  

 N.
  of the mystical syllable फत्,  RāmatUp.
    [cf.   Gk. ἄστρον and ἀστήρ] ‘that which throws out or emits rays of light’ (?)

Monier Williams 1872

English

 अस्त्र अस्त्र,  अम्,  n. (fr. rt. 2. अस्),  a missile
weapon,  bolt,  arrow
 bow
 a weapon in general,  a
sword
 [with अस्त्र cf. Gr. ἄστρον and ἀστήρ per-
haps that which throws out or emits rays of light.]
—अस्त्र-कण्टक,  अस्,  m. an arrow.
—अस्त्र-कारक
or अस्त्र-कार,  अस्,  or अस्त्र-कारिन्,  ई,  m. an armourer, 
maker of weapons.
—अस्त्र-क्षेपक,  अस्,  आ,  अम्, 
shooting arrows.
—अस्त्र-चिकित्सक,  अस्,  m. a surgeon.
—अस्त्र-चिकित्सा,  f. surgery.
—अस्त्र-जित्,  त्,  n.,  N.
of a plant.
—अस्त्र-जीव,  अस्,  m. a soldier,  a warrior.
—अस्त्र-धारण,  अम्,  n. the bearing of arms.
—अस्त्र-धारिन्,  ई,  m. one who bears arms,  a
soldier.
—अस्त्र-निवारण,  अम्,  n. warding off a
blow.
—अस्त्र-मार्ज or अस्त्रमार्जक,  अस्,  m. an
armourer,  a sword-polisher or tool-cleaner,  furbisher.
—अस्त्र-युद्ध,  अस्,  m. fighting with weapons.
—अस्त्र-लाघव,  अम्,  n. dexterity in arms.
—अस्त्र-
विद्,  त्,  त्,  त्,  skilled in the science of arms or war.
—अस्त्र-विद्या,  f. the military science.
—अस्त्र-
विद्वस्,  आन्,  उषी,  अस्,  skilled in the use of arms.
—अस्त्र-वृष्टि,  इस्,  f. shower of arrows.
—अस्त्र-
वेद,  अस्,  m. the science of arms and war.
—अस्त्र-
शस्त्र,  अम्,  n. all sorts of arms (as arrows and
swords).
—अस्त्र-शिक्षा,  f. military exercise,  passage
of arms.
—अस्त्र-सायक,  अस्,  m. an iron arrow.
—अस्त्र-हीन,  अस्,  आ,  अम्,  unarmed,  defenceless.
—अस्त्रागार (°त्र-आग्°),  अस्,  m. an arsenal,  an
armoury.
—अस्त्राघात (°त्र-आघ्°),  अस्,  m. a wound, 
a cut.
—अस्त्राहत (°त्र-आह्°),  अस्,  आ,  अम्,  struck, 
wounded,  killed.

Macdonell

English

 अस्त्र as-trá,  n.
  (m. ) missile,  arrow
 bow
 🞄-kṣati-mat,  a.
  wounded by missiles
 -grāma,  m.
  collection of missiles
 -jña,  a.
  skilled 🞄in arms or in launching missiles
 -vid,  a.
  id.
 🞄-vṛṣṭi,  f.
  shower of arrows
 -agāra,  n.
  🞄armoury.

Benfey

English

 अस्त्र 2. अस् + त्र,  n.
 
 1. A missile
weapon,  Śāk. 94,  10
 an arrow,  Vikr.
d. 18.
 2. A bow,  Arj. 8,  2.
 -- Comp.
 
इषु-,  n.
  the art of discharging arrows, 
Chr. 22,  16
 51. 2.
कुसुम-,  m.
  the
god of Love,  Ragh.,  7,  58.
कृत-,  adj.
 
conversant with the use of missile
weapons,  MBh. 3,  228.
दण्ड-,  n.
  the
name of a fabulous weapon,  Rām.  1,  56, 
9.
महा-,  n.
  a great missile weapon, 
Chr. 44,  4.

Hindi

हथियार

Apte Hindi

Hindi

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्+ष्ट्रन्
फेंककर चलाया जाने वाला हथियारआयुधविज्ञान

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्+ष्ट्रन्
"तीर, तलवार"

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्+ष्ट्रन्
धनुष

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्यते क्षिप्यते+ अस+ ष्ट्रन्
फेंक कर मार करने वाला हथियार

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्यते क्षिप्यते+ अस+ ष्ट्रन्
"तीर,  तलवार"

अस्त्रम्
नपुं*
   - अस्यते क्षिप्यते+ अस+ ष्ट्रन्
धनुष

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अस्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಣ
निष्पत्तिः - > असु (क्षेपणे) - "ष्ट्रन्" (उ० ४-१५८)
व्युत्पत्तिः - > अस्यते
प्रयोगाः - > "अस्त्रज्वालावलीढप्रतिबलजलधेरन्तरौर्वायमाणे"
उल्लेखाः - > वेणी० ३-७
अस्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನುಸ್ಸು
निष्पत्तिः - > कर० "ष्ट्रन्"
व्युत्पत्तिः - > अस्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "अस्त्रवेदमधिगम्य तत्त्वतः कस्य चेह भुजवीर्यशालिनः"
उल्लेखाः - > किरा० १३-६२
अस्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಯುಧ
अस्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಯುಧ

L R Vaidya

English

 astra {% n. %} 1. A missile weapon,  अस्त्रज्वालावलीढ प्रतिबलजलधेरंतरौर्वायमाणे Ve.iii.,  R.xii.23
 2. a weapon in general,  प्रत्याहतास्त्रौ गिरिशप्रभावात् R.ii.41,  34,  iii.58
 3. a bow.

Bopp

Latin

 अस्त्र n. (r. अस् s. त्र
1) telum quodcunque,  praesertim mis-
sile.
2) arcus. A. 8. 2. 10. 29. (Huc traherem lith. afztrùs
acer,  nisi hoc syllabâ suâ radicali afz melius cum अश्रि
acies conveniret,  quum lith. fz saepissime sibilantibus
palatalis et lingualis ordinis - श्,  ष् - respondeat,  ra-
rissime dentali स्. Ceterum afz-trùs,  quod ad radicem
suam attinet,  ab afz-mů Th. afz-men acies,  quod supra
voci अश्रि apposui,  non separari potest. Conferatur
etiam slav. ostr acutus Th. ostro et russ. oselòk cos.)

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अस्त्र 1. mit und ohne इषु auch so v.a. das Schleudern von Pfeilen,  die Kunst zu schießen,  MBh. 1,  132,  16. 21. 34. 64
 134,  24.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शीघ्रवेधी लघुहस्तोऽपराद्धेषुस्तु लक्ष्यतः ॥ ७७२ ॥
च्युतेषुर्दूरवेधी तु दुरापात्यायुधं पुनः ।
हेतिः प्रहरणं शस्त्रमस्त्रं तच्च चतुर्विधम् ॥ ७७३ ॥
-wordlist-
 
शीघ्रवेधिन् (पुं),  लघुहस्त (पुं),  अपराद्धेषु (पुं),  दूरवेधिन् (पुं),  दूरापातिन् (पुं),  आयुध (पुंक्ली),  हेति (स्त्री),  प्रहरण (क्ली),  शस्त्र (क्ली),  अस्त्र (क्ली)

--source--
 
धनुश्चापोऽस्त्रमिष्वासः कोदण्डं धन्व कार्मुकम् ।
द्रुणासौ लस्तकोऽस्यान्तरग्रं त्वर्तिरटन्यपि ॥ ७७५ ॥
-wordlist-
 
धनुस् (पुंक्ली),  धनु (पुंक्ली),  चाप (पुंक्ली),  अस्त्र (क्ली),  इष्वास (पुं),  कोदण्ड (पुंक्ली),  धन्वन् (क्ली),  कार्मुक (क्ली),  द्रुण (क्ली),  आस (पुंक्ली),  लस्तक (पुं),  अर्ति (स्त्री),  अटनी (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

हेति
हेति,  शस्त्र,  प्रहरण,  आयुध,  अस्त्र
हेतिः शस्त्रं प्रहरणमायुधमस्त्रं चतुर्विधं तच्च ।
verse 2.1.1.462
page 0053

अस्त्र
अस्त्र,  धनुष्,  इष्वास,  कोदण्ड,  धन्वन्,  कार्मुक,  चाप
अस्त्रं धनुरिष्वासं कोदण्डं धन्व कार्मुकं चापम् ।
verse 2.1.1.463
page 0053

नाममाला

Sanskrit

हेति,  अस्त्र,  आयुध,  शस्त्र
हेतिरस्त्राऽयुधं शस्त्रं पुष्पाद्यस्त्रः स्मरो मतः ॥ ८३ ॥
verse 0.1.1.83
page 0043

पुराणम्

English

अस्त्र / ASTRA. After killing the demoness,  tāṭakā,  viśvāmitra reveals to rāma and lakṣmaṇa the secret of using a great many varieties of Divyāstras (Divyāstra is missile  charged with power by holy incantation). Some of those astras are named below:
Daṇḍacakra 2. Dharmacakra
Kālacakra 4. Viṣṇucakra
Indracakra 6. Vajrāstra
Śaivaśūla 8. Aiṣīka
Brahmaśirāstra 10. brahmāstra
Modakīśikharī 12. Dharmapāśa
Kālapāśa 14. Vāruṇāstra
Vāruṇapāśa 16. Paramāstra
Pinākāstra 18. Nārāyaṇāstra
āgneyāstra 20. Śikharāstra
Vāyavyāstra 22. Prathanāstra
Krauñcāstra 24. Hayaśśirāstra
Kaṅkālāstra 26. Musalāstra
Kapālāstra 28. Kaṅkaṇāstra
Mānavāstra 30. Prasthāpanāstra
Praśamanāstra 32. Saurāstra
Varṣaṇāstra 34. Śoṣaṇāstra
Santāpanāstra 36. Vilāpanāstra
Madanāstra 38. Mohāstra
Saumanāstra 40. Saṁvartāstra
Satyāstra 42. Māyādharāstra
Tejaprabhāstra 44. Saumyāstra
Śiśirāstra 46. Tvāṣṭāstra
Sudāmanāstra śrī rāma received all these astras standing facing east. (sarga 27,  Bālakāṇḍa,  vālmīki rāmāyaṇa)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अस्त्रं,  क्ली,
   (अस्यते क्षिप्यते यत् । अस् + ष्ट्रन् ।)प्रहारयोग्यद्रव्यमात्रं । हातियार इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । आयुधं २ प्रहरणं ३ शस्त्रं ४ । इत्य-मरः ॥
 खङ्गः ५ । धनुः ६ । इति मेदिनो । क्षेपन-योग्यवाणादि । इति रायमुकुटः ॥
 (“प्रयुक्तमप्यस्त्र-मितो वृथा स्यात्” । “प्रत्याहतास्त्रो गिरीश-प्रभावात्” । इति च रघुः ॥
) तन्निरूपनं यथा,  --“दण्डसाध्यं यतो राज्यं स दण्डः शास्त्रसंश्रितः ।अस्त्राणि भूमिपालानां निरूप्यन्ते ततः क्रमात्” ॥
अथ गणना ।“खङ्गचर्म्म धनुर्व्वाणौ शल्वभल्वौ तथापरौ ।अर्द्धचन्द्रश्च नाराचः शक्तियष्ठी तथा परे ॥
परशुश्चक्रशूले च परिघश्चैवमादयः ।अस्त्रभेदाः समुद्दिष्टाः श्रीमद्भोजमहीभुजा” ॥
वात्स्यस्तु ।“अस्त्रन्तु द्विविधं प्रोक्तं निर्म्मायं मायिकन्तथा ।खङ्गादिकन्तु निर्म्मायं मायिकं दहनादिकं ॥
दहनोऽथ जलं काष्ठं लोष्ट्रं शब्दादयस्तथा ।तप्ततैलादिकञ्चैव मायिकस्यास्त्रमुच्यते ॥
खड्गादीनान्तुगणना पूर्व्वमेव निदर्शिता ।अस्त्रात्मनैव निर्द्दिष्टः कवचादिरपीष्यते” ॥
इति युक्तिकल्पतरुः ॥
 * ॥
स्वड्गचर्म्मादि परीक्षा तत्तच्छब्दे द्रष्टव्या ।

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अस्त्र न०
  अस्यते क्षिप्यते अस--ष्ट्रन् । १ क्षोप्यास्त्रे शरादौकरणे ष्टुन् । २ चापे,  धनुपि ३ रिपुक्षेपणसाधने प्रहरणमात्रे खड्गादावपि । “प्रयुक्तमप्यस्त्रमितो वृथा स्यात्”“प्रत्याहतास्त्रो गिरिशप्रभावात्” । “अतिप्रबन्धप्रहितास्त्रवृष्टिभिः” इति च रघुः । “अस्त्रज्वालावलीढप्रतिबलजल-धेरन्तरौर्वायमाणः” वेणी० ।

Capeller

German

 अस्त्र॑ n.
  (m). Wurfgeschoss
 Pfeil,  Bogen. 

Grassman

German

 (astrá),  n.,  Geschoss. AV.,  enthalten in āstrabudhná.

Burnouf

French

 अस्त्र अस्त्र n.
  (अस् 4) tout projectile de guerre: trait, 
flèche,  etc.
		 Arme,  en général
 arc.
अस्त्रहण्टक m.
  flèche.
अस्त्रजिव m.
  guerrier,  qui vit de ses flèches (जीव्)।
अस्त्रमार्ज m.
  (मृज्) polisseur d'armes,  armurier.
अस्त्रविद्वस् a. (विद्) qui a la science des armes.
अस्त्रविद् a. mms.
अस्त्रलाघव n.
  (लघु) légéreté ou adresse à se
servir des armes.
अस्त्रशिक्षा f.
  (शिक्षा) science des armes
 art ou exercice
militaire.
अस्त्रहेतुस् a. (हेतु) qui a pour but ou pour cause les
armes,  les exercices militaires.

Stchoupak

French

 अस्त्र-
 nt. arme de jet,  arc 
 n.
  d'une formule sacrée 
 tir,  art de
l'archer.
°क्षतिमन्त्- a. blessé par des traits.
°ग्राम- m.
  masse d'armes de jet.
°पारग- a. familier avec les armes.
°बन्ध- m.
  série ininterrompue de flèches.
°भृत्- ag. archer.
°मन्त्र- m.
  formule pour charmer les flèches.
°विद्- ag. qui est bon archer.
°वेद- m.
  science des armes.
°वृष्टि- f.
  pluie de flèches.
°शस्त्र- nt. pl.
  armes de jet et de lutte.
अस्त्रोपनिषद्- f.
  science de armes.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.