असृज् (asRj)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअसृज् - asRj - - blood
असृज् - asRj - - planet Mars
असृज् - asRj - - saffron
Apte
Englishअसृज् [asṛj], [न सृज्यते इतररागवत् संसृज्यते सहजत्वात् न-सृज्- क्विन् Tv.]
Blood
भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित् 1.164.4.
The planet Mars.
Saffron. of the 16th of the 27 Yogas
धनी कुरूपः कुमतिर्दुरात्मा विदेशगामी रुधिरप्रकोपः महाप्रलोभी पुरुषो बलीयानसृक्प्रसूतौ किल यस्य जन्तोः ॥ Śabdak. -करः [असृक् शोणितं करोति कृ-ट] the essence of the body
lymph, serum
(the process of रस turning into blood , is thus described by Suśr.: रसाद्रक्तं ततो मांसं मांसान्मेदः प्रजायते । मेदसो- स्थि ततो मज्जा मज्ज्नः शुक्रस्य संभवः). -ग्रहः Mars. Bṛi. S.-दरः an irregular or excessive menstruation, mœnorrhagia. -दोहः shedding blood. -धरा the skin.
धारा a stream of blood.
the skin. -पः, -पाः 'a blooddrinker', a Rākṣasa. -पातः the falling of blood
कृच्छ्रातिकृच्छ्रो$सृक्पाते 3.292 (pl. ) drops of blood
यथा नयत्यसृक्पातैर्मृगस्य मृगयुः पदम् 8.44. -वन् drinking blood
अरायमसृक्वानं यश्च स्फातिं जिहीर्षति 2. 25.3. -वहा a blood-vessel
pulse. -विमोक्षणम् bloodletting, bleeding. -श्रा (स्रा) वः bleeding.
Apte 1890
Englishअसृज् n. [न सृज्यते इतररागवत् संसृज्यते सहजत्वात् न-सृज्-क्विन् Tv.] 1 Blood.
2 The planet Mars.
3 Saffron.
m. N. of the 16th of the 27 Yogas
धनी कुरूपः कुमती दुरात्मा विदेशगामी रुधिरप्रकोपः । महाप्रलोभी पुरुषो बलीयानसृक्प्रसूतौ किल यस्य जंतोः ॥. Śabdak.
Comp.
करः [असृक् शोणितं करोति कृ-ट] the essence of the body
lymph, serum
(the process of रस turning into blood &c., is thus described by Suśr.:
रसाद्रक्तं ततो मांसं मांसान्मेदः प्रजायते । मेदसोस्थि ततो मज्जा मज्ज्नः शुक्रस्य संभवः).
दरः an irregular or excessive menstruation, mœnorrhagia.
दाहेः shedding blood.
धरा the skin.
धारा {1} a stream of blood. {2} the skin.
पः,
पाः ‘a blood-drinker’, a Rākṣasa.
पातः the falling of blood. (pl.) drops of blood.
पावन् a. Ved. drinking blood.
वहा a blood-vessel
pulse.
विमोक्षणं blood-letting, bleeding.
श्रा (स्रा) वः bleeding.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअसृज् असृज्, क्, n. (said to be fr. rt. सृज् with
अ, which may stand for अव or आ), blood
saffron
(क्), m. a kind of religious abstraction
[cf. Lat.
sanguis.]
—असृक्-कर, अस्, m. the essence of the
body, lymph, serum, &c.
—असृक्-प, अस्, m. a Rāk-
ṣasa or imp of malicious propensities, who drinks blood.
—असृक्-पात, अस्, m. the falling of blood
(आस्), m.
pl. drops of blood, as from a wound.
—असृक्-पावन्,
आ, आ, अ, Ved. drinking blood.
—असृक्-श्राव, अस्, m.
bleeding, letting blood.
—असृक्-श्राविन्, ई, इणी, इ,
bleeding, who or what takes away blood.
—असृग्-
दर, अस्, m. irregular or excessive menstruation,
mœnorrhagia.
—असृग्-दोह, अस्, आ, अम्, shedding
blood, bleeding.
—असृग्-धरा, f. the skin.
—अस्-
ऋग्-धारा, f. a stream of blood
the skin.
—असृग्-
वहा, f. a blood-vessel.
—असृग्-विमोक्षण, अम्, n.
blood-letting, bleeding.
—असृङ्-मिश्र, अस्, आ, अम्,
mixed or covered with blood.
—असृङ्-मुख, अस्, ई,
अम्, Ved. whose face is bloody.
—असृ-पाट, अस्, ई,
m. f. (for असृक्-पात), a stream of blood.
Benfey
EnglishHindi
Hindiरक्त (neut)
Apte Hindi
Hindiअसृज्
- न सृज्यते इतरराहवत् संसृज्यते सहज त्वात्-न+सृज्+क्विन्-तारा*
रुधिर
असृज्
- न सृज्यते इतरराहवत् संसृज्यते सहज त्वात्-न+सृज्+क्विन्-तारा*
मंगल ग्रह
असृज्
- न सृज्यते इतरराहवत् संसृज्यते सहज त्वात्-न+सृज्+क्विन्-तारा*
केसर
असृज्
- न+ सृज्+ क्विन्
रुधिर
असृज्
- न+ सृज्+ क्विन्
मंगलग्रह
असृज्
- न+ सृज्+ क्विन्
जाफरान
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअसृज्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೋಣಿತ /ರಕ್ತ
निष्पत्तिः - > सृज (विसर्गे) - "क्विन्" (३-२-५९)
व्युत्पत्तिः - > न सृज्यते इतररागवत् संसृज्यते
प्रयोगाः - > "असृग्जनोऽस्त्रक्षतिमानवमज्जवसादनम्"
उल्लेखाः - > माघ० १९-७८
असृज्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಕುಮಕೇಸರಿ
असृज्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಜ /ಮಂಗಳಗ್ರಹ
Bopp
Latinअसृज् n. (non profundens pro non profundendum,
a r. सृज् q. v., praef. अ priv. nisi fortasse अ mutilatum
est ex अव vel आ, ita ut sanguis nominatus sit a fluendo
notetur lith. srawaù sanguinem emitto, quod ad rad. स्रु
fluere pertinet) sanguis (lat. sanguis abjecto a initiali
quod ad nasalem τοῦ sanguis attinet, respicias formam
असन् quâ in nonnullis casibus Thema असृज् suppleri
potest, v. gr. 203.).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritरसासृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जशुक्राणि धातवः ।
सप्तैव दश वैकेषां रोमत्वक्स्नायुभिः सह ॥ ६१९ ॥
धातु (पुं), रस (पुं), असृज् (क्ली), मांस (पुंक्ली), मेदस् (क्ली), अस्थि (क्ली), मज्जन् (पुं), शुक्र (क्ली), रोमन् (क्ली), त्वच् (स्त्री), स्नायु (स्त्री)
रक्तं रुधिरमाग्नेयं विस्रं तेजोभवं रसात् ।
शोणितं लोहितमसृक्वासिष्ठं प्राणदासुरे ॥ ६२१ ॥
क्षतजं मांसकार्यस्त्रं मांसं पललजङ्गले ।
रक्तात्तेजोभवे क्रव्यं काश्यपं तरसामिषे ॥ ६२२ ॥
मेदस्कृत्पिशितं कीनं पलं पेश्यस्तु तल्लताः ।
रक्त (क्ली), रुधिर (क्ली), आग्नेय (क्ली), विस्र (क्ली), रसतेजस् (क्ली), रसभव (क्ली), शोणित (क्ली), लोहित (क्ली), असृज् (क्ली), वासिष्ठ (क्ली), प्राणद (क्ली), आसुर (क्ली), क्षतज (क्ली), मांसकारि (क्ली), अस्र (क्ली), मांस (पुंक्ली), पलल (क्ली), जङ्गल (क्ली), रक्ततेजस् (क्ली), रक्तभव (क्ली), क्रव्य (क्ली), काश्यप (क्ली), तरस (क्ली), आमिष (पुंक्ली), मेदस्कृत् (क्ली), पिशित (क्ली), कीन (क्ली), पल (पुंक्ली), पेशी (स्त्री), मांसलता (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskritवंशकं कृमिजग्धं चागुरौ स्यादथ वाल्हिकम् ।
सङ्कोचं पिशुनं वर्ण्यमसृक्संज्ञं च कुङ्कुमे ॥ ५१ ॥
वंशक (क्ली), कृमिजग्ध (क्ली), वाल्हिक (क्ली), सङ्कोच (क्ली), पिशुन (क्ली), वर्ण्य (क्ली), असृज् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritक्षतज
क्षतज, लोहित, रुधिर, असृज्, शोणित, रक्त
क्षतजं लोहितमस्रं रुधिरमसृक् शोणितं च रक्तं स्यात् ।
verse 3.1.1.632
page 0072
नाममाला
Sanskritशोणित, लोहित, रक्त, रुधिर, क्षतज, असृज्
शोणितं लोहितं रक्तं रुधिरं क्षतजासृजम् ॥ १८८ ॥
verse 0.1.1.188
page 0089
वाचस्पत्यम्
Sanskritअसृज् न सृज्यते इतररागवत् संसृज्यते सहजत्वात् न +सृज्--क्विन्, अस्यते क्षिप्यते इतस्ततो नाडीभिः अस् ऋजिवा । १ शोणिते २ मङ्गलग्रहे च तस्य रक्तवर्णत्वात्तथात्वम् ।कुङ्कुमे, ३ विष्कम्भावधिके ४ षोडशे योगे । शोणितोत्पत्तिरुक्ता भाव० प्र० । “यदा रसोयकृद्याति तत्र रञ्जकपित्ततः ।रागं पाकञ्च संप्राप्य स भवेद्रक्तसंज्ञकः । रक्तं सर्व्व-शरीरे तु जीवस्याधार उत्तमः । स्निग्धं गुरु चलैस्वादु विदग्धं पित्तवद्भवेत्” । तस्योत्तमत्वञ्चोक्तं तत्रैव“जीवोवसति सर्व्वस्मिन् देहे तत्र विशेषतः” । वीर्य्येरक्ते मले तस्मिन् क्षीणे याति क्षयं क्षणात्” । वीर्य्ये रक्तेमले च शरीरारम्भके वाग्भटोक्तपरिमाणयुक्ते शुद्धेजीवोवसति न तु दुष्टे प्रवृद्धे रक्तस्रावणोपदेशस्यविधानात् । पित्तवद्भवेदम्लं भवेदित्यर्थः ॥
तस्य स्थानम्”“यकृत् प्लीहा च रक्तस्य सुख्यस्थानं तयोः स्थितम्” ।अन्यत्र संस्थितवतां रक्तानां पीतता भवेत्” इति भा० प्रका०सुश्रुते शोणितोत्पादविवरणमन्यथोक्तं यथा “अथातःशोणितवर्ण्णनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः । तत्र पाञ्चभौति-कस्य चतुर्विधस्य षड्रसस्य द्विविधवीर्य्यस्याष्टविधवीर्य्यस्यवानेकगुणस्योपयुक्तस्य आहारस्य सम्यक् परिणतस्य यस्तेजो-भूतः सारः परमसूक्षमः स रसैत्युच्यते । तस्य चं हृदयंस्थानं स हृदयाच्चतुर्व्विंशतिं धमनीरनुप्रविश्योर्द्ध्वगा दशदश चाधोगामिन्यश्चतस्र स्त्रिर्य्यग्गाः कृत्स्नं शरीरमहर-हस्तर्पयति वर्द्धयति धारयति यापयति जीवयति चादृष्ट-हेतुकेन कर्म्मणा । तस्य शरीरमनुधावतोऽनुमाना-द्गतिरुपलक्षयितव्या क्षयवृद्धिवैकृतैः । तस्मिन् सर्व्वशरीरावयवदोषधातुमलाशयानुसारिणि रसे जिज्ञासाकिमयं सौम्यस्तैजस इति । अत्रोच्यते स खलु द्रवानुसारी-स्नेहनजीवनतर्पणधारणादिभिर्विशेषैः सौम्य इत्यवगम्यते ।स खल्वाप्यो रसो यकृत्प्लीहानौ प्राप्य रागमुपैति ।भवतश्चात्र ॥
“रञ्जितास्तेजसा त्वापः शरीरस्थेन देहिनाम् ।अव्यापन्नाः प्रसन्नेन रक्तमित्यभिधीयते ॥
रसादेव स्त्रियारक्तं रजःसंज्ञं प्रवर्त्तते । तद्वर्षाद्द्वादशादूर्द्ध्वं याति पञ्चा-शतः क्षयम् ॥
आर्त्तवं शोणितं त्वाग्नेयमग्नीषोमीयत्वा-द्गर्भस्य पाञ्चभौतिकञ्चापरे जीवरक्तमाहुराचार्य्याः ॥
“विस्रता द्रवता रागः स्पन्दनं लघुता तथा । भूम्यादीनांगुणा ह्येते दृश्यन्ते चात्र शोणिते” ।
Grassman
Germanásṛj, n., Blut, wie asán (asra, n.), als das lebendige [von 1. as], wie ja {164, 4} Blut und Athem dem Leben [ásu] zur Seite gestellt werden
ásṛj selbst ist aus *asar, gr. ἔαρ, altlat. assir, assar- [Cu. 〔609〕] durch den Anhang j (ursprünglich wol ij, wie er in vaṇíj, uśíj enthalten ist) gebildet, also etwa aus *asaríj mit etymologischer Hinspielung auf sṛ́j hervorgegangen.
-ṛg {164, 4}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.