| YouTube Channel

असुः (asuH)

 
Apte
English
असुः [asuḥ], [अस्यते क्षिप्यते अस्-उन्
U.*
 1.1
cf.
 Nir.
स हि अस्तः शरीरे भवति तस्य तत्र नित्यमवस्थानम्]
Breath
मीनगन्ध्यसु- गन्धेन कुर्वन्ती मार्गदूषणम्
Bhāg.*
 6.13.13
life, spiritual life
Rv.*
 15.1.1.
life of departed spirits.
Water.
Heat.
(pl. ) (a) The five vital breaths or lifewinds in the body
असुभिः स्थास्नु यशश्चिचीषितः
Ki.*
 2.19
परीक्षितं दुर्लभानसून् प्रापितवान्
K.*
 175
Bh.*
 2.11
(b) wisdom (प्रज्ञा Nir.).
The time taken in pronouncing 1 long syllables.
A sixth part of a pala q. v.
n.
(सु) Reflection, thought.
Heart, mind.
Grief.
Comp.
 -तृप् (प) -भर
a.
 Enjoying one's life, devoted to worldly pleasures
मातरं पितरं भ्रातृन्सर्वांश्च सुहृदस्तथा । घ्नन्ति हयसुतृपो लुब्धा राजानः प्रायशो भुवि
Bhāg.*
 1.1.67. -धारणम्, -णा sustenance of life, life, existence. -नीतः the lord of spirits
इमौ युनज्मि ते वह्नी असुनीताय वोढवे
Av.*
 18.2.56. (-तम्) the world of spirits. -नीतिः
f.
 the life or the spirits (personified as a female deity invoked for the preservation of life)
असुनीते मनो अस्मासु धारय
Rv.*
 1.59.5.
भङ्गः destruction or loss of life
मलिनमसुभङ्गे- प्यसुकरम्
Bh.*
 2.28.
danger or fear about life. -भृत्m. a living being, a creature. -सम
a.
 as dear as life, dearly loved. (-मः) a husband, lover
मुहुरसुसममाघ्नती नितान्तम्
Śi.*
 7.17.
Apte 1890
English
असुः [अस्यते क्षिप्यते अस्-उन् Uṇ. 1. 10
cf. Nir.
स हि अस्तः शरीरे भवति तस्य तत्र नित्यमवस्थानं] 1 Breath, life, spiritual life.
2 Life of departed spirits.
3 Water.
4 Heat.
5 (pl.) (a) The five vital breaths or lifewinds in the body
असुभिः स्थास्नु यशश्चिचीषतः Ki. 2. 19
परीक्षितं दुर्लभानसून् प्रापितवान् K. 175
Bh. 2. 110
(b) wisdom (प्रज्ञा Nir.).
6 The time taken in pronouncing 10 long syllables.
7 A sixth part of a pala q. v.
n. (
सु) 1 Reflection, thought.
2 Heart, mind.
3 Grief.
Comp.
धारणं
णा sustenance of life, life, existence.
नीतः the lord of spirits. (
तं) the world of spirits.
नीतिः f. the life or the world of the spirits (personified as a female deity invoked for the preservation of life.).
भंगः {1} destruction or loss of life
मलिनमसुभंगेप्यसुकरं Bh. 2. 28. {2} danger or fear about life.
भृत् m. a living being, a creature.
सम a. as dear as life, dearly loved. (
मः) a husband, lover
मुहुरसुसममाघ्नती नितांतं Śi. 7. 17.
Apte Hindi
Hindi
असुः
पुं*
 - अस्+उन्
"सश्वास, प्राण, आध्यात्मिक जीवन"
असुः
पुं*
 - अस्+उन्
मृतात्माओं का जीवन
असुः
पुं*
 - अस्+उन्
शरीर में रहने वाले पाँच प्राण
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) (नित्यबहुवचनान्तः) अस्यते-असु(क्षेपणे) । ‘शॄ-स्वृ-स्निहि-त्रप्यसि…..’ (उ. १.१०) इति उः । प्राणाः ‘तेजस्विनः सुखमसूनपि संत्यजन्ति’ - (नीतिशतकम्. ६६) ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
असुः,
पुं,
 (अस्यन्ते इति । अस् + उ ।) प्राणःपञ्चप्राणेषु बहुवचनान्तः । असवः । इत्यमरः ॥
(“तेजस्विनः सुखमसूनपि संत्यजन्ति” ।इति नीतिशतके । ९९ श्लोकः ।)