| YouTube Channel

असङ्गति (asaGgati)

 
शब्दसागरः
English
असङ्गति
f.
 (-तिः)
1. Improbability, incongruity.
2. Not associating with.
E.
 अ neg. सङ्गति congruity.
Yates
English
अ-सङ्गति (तिः) 2.
f.
 Incongruity.
Spoken Sanskrit
English
असङ्गति - asaGgati -
f.
 - incongruity
पूर्वापरविरोध - pUrvAparavirodha -
m.
 - incongruity
वचनविरोध - vacanavirodha -
m.
 - incongruity
विरोधन - virodhana -
n.
 - incongruity
व्यधिकरण - vyadhikaraNa -
n.
 - incongruity
विषम - viSama -
n.
 - incongruity
अर्थवैकल्य - arthavaikalya -
n.
 - incongruity in the facts
विरोध - virodha -
m.
 - apparent contradiction or incongruity
विरोधालङ्कार - virodhAlaGkAra -
m.
 - figure of speech implying incongruity
भिन्नलिङ्ग - bhinnaliGga -
n.
 - incongruity of gender in a comparison
भिन्नवचन - bhinnavacana -
n.
 - incongruity of number in a comparison
असङ्गति asaGgati
f.
 incongruity
असङ्गति asaGgati
f.
 improbability
असङ्गति asaGgati
f.
 non-association with
असङ्गति asaGgati
f.
 absurdity
Wilson
English
असङ्गति
f.
 (-तिः)
1 Improbability, incongruity.
2 Not associating with.
E.
 अ neg. सङ्गति congruity.
Apte 1890
English
असंगतिः f. 1 Not associating with.
2 Incongruity, improbability.
3 (In Rhet.) A figure of speech in which a cause and the effect are represented as locally different or separated (in which there is an apparent violation of the relation between cause and effect)
भिन्नदेशतयात्यंतं कार्यकारणभूतयोः । युगपद्धर्मयोर्यत्र ख्यातिः सा स्यादसंगतिः ॥ K. P. 10
विरुद्धं भिन्नदेशत्वं कार्यहेत्वोरसंगतिः । विषं जलधरैः पीतं मूर्छिताः पथिकांगनाः ॥ Kuval.
Monier Williams Cologne
English
अ-संगति
f.
 ‘incongruity, improbability’,
N.
 of a rhetorical figure,
Sāh.
Kpr.
&c.
non-association with,
MBh.
 xii.
Monier Williams 1872
English
अ-सङ्गति, इस्, f. not associating
incongruity, im-
probability.
Apte Hindi
Hindi
असङ्गतिः
"वि*, न* त*" - -
मेल का होना
असङ्गतिः
"वि*, न* त*" - -
"असंबद्धता, अनौचित्य"
असङ्गतिः
"वि*, न* त*" - -
एक अलंकार जिसमें कार्य और कारण की स्थानीय अनुकूलता न पाई जाय-जहाँ कारण और कार्य के प्रतीयमान संबंध का उल्लंघन हो
Shabdartha Kaustubha
Kannada
असङ्गति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಂಬದ್ಧತೆ /ಅಬದ್ಧ
असङ्गति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
असङ्गति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಂಗತಿಯೆಂಬ ಒಂದು ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ
प्रयोगाः - > "विरुद्धं भिन्नदेशत्वं कार्यहेत्वोरसङ्गतिः । विषं जलधरैः पीतं मूर्च्छिताः पथिकाङ्गनाः ॥"
उल्लेखाः - > चन्द्रा०
L R Vaidya
English
asaMgati {% f. %} 1. Incongruity, improbability
2. a figure of speech based on the apparent violation of one of the relations of causation (See K.Pr.x. under असंगति).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
असङ्गति स्त्री अभावे
न०
 त० । १ सङ्गत्यभावे । सङ्गतिश्च “सङ्गतिरनन्तराभिधानव्याप्ता, आनन्तर्य्याभिधानप्रयोजकजिज्ञा-साजनकज्ञानविषयोह्यर्थः सङ्गतिः, जायते च कार्य्ये कारणेवा ज्ञाते कारणत्वस्य कार्य्यत्वस्य ज्ञानात् किमस्य कारणंकार्य्यं वेति जिज्ञासा” दीधित्युक्ता सा च षोढा तदुक्तमभि-युक्तैः “सप्रसङ्ग उपोद्घातो हेतुतावसरस्तथा । निर्वाहकैक-कार्य्यत्वम् षोढा सङ्गतिरिष्यते” इति व्याख्यातञ्चैतत्जगदीशेन । “निर्द्दिष्टोपपादकत्वमुपोद्घातत्वम् “चिन्तांप्रकृतसिद्ध्यर्थामुपोद्घातं विदुर्बुधाः” इति प्राचीनोक्तौ चिन्तापदं कृदभिहितोभाव इति न्यायेन चिन्तनीयपरं तथाच तस्याअपि प्रकृतसिद्ध्युपपादकतया चिन्तनीयत्वं प्रकृ-तसिद्ध्युपपादकत्वपर्य्यवसन्नमित्यर्थः । हेतुत्वं कारणत्वम् ।असरोऽनन्तरवक्तव्यत्वम् अनन्तरोद्दिष्टत्वम् तथा इतिश्रीभास्करकृत् । निर्व्वाहकं कारणतानिर्व्वाहकं कार्य्यत्व-मिति यावत् एकं कार्य्यं ययोरिति व्युत्पत्त्या एककार्य्यकारित्वम् प्रसङ्गत्वन्तु सङ्गतित्वे सत्युपीद्घातादिभिन्नत्वम्“स्मृतस्य उपेक्षानर्हत्वं प्रसङ्ग” इति प्रवादेऽपि स्मृतत्वम-नन्तराभिधानप्रयोजकस्मृतिविषयत्वम् उपेक्षानर्हत्वञ्च प्रसङ्गलक्षणोपेक्षा एव उपोद्घातादयस्तदन्थत्वं तेन ततोऽपिप्रागुक्तस्यैवार्थस्य लाभः” इति न्यायमतम् । वेदान्तिमतेतु सङ्गतिस्त्रिविधा “शास्त्रेऽध्याये तथा पादे न्यायसङ्गतय-स्त्रिधा । शास्त्रादिविषये ज्ञाते तत्तत्सङ्गतिरूह्यताम्” ।शास्त्रप्रतिपाद्यमध्यायप्रतिपाद्यं पादप्रतिपाद्यमर्थमवगम्यशास्त्रसङ्गतिरध्यायसङ्गतिः पादसङ्गतिश्च तिस्रः सङ्गतयऊहितुं शक्यन्ते इति तदर्थः । तत्र “शास्त्रं ब्रह्मविचा-राख्यमध्यायाः स्युश्चतुर्विधाः । समन्वयाविरोधौ द्वौसाधनं च फलं तथा” ब्रह्मविचाराख्यशास्त्रस्य प्रथमेना-ध्यायेन समन्वयः, (सर्व्वेषां वेदान्तानां ब्रह्मणि तात्-पर्य्येणावधारणम्) प्रतिपाद्यते । द्वितीयेन अविरोधः ।तृतीयेन साधनम् चतुर्थेन फलम् । इत्येवमध्यायार्थाःएवमेषां प्रतिपाद्यमुक्त्वा षोडशपादप्रतिपाद्यानर्थानभि-धाय । “ऊहित्वा सङ्गतीस्त्रिस्रो याश्चावान्तरसङ्गतीः ततआक्षेपदृष्टान्तप्रत्युदाहरणादिकाः । पूर्व्वपक्षस्य सिद्धान्तयुक्तिं वीक्ष्य परे नये । पूर्व्वपक्षोक्तयुक्तिं च तत्राक्षेपादियोजयेत्” इति वेदा० न्या० मा० अवान्तरसङ्गतिस्त्वने-कधा । आक्षेपसङ्गतिर्दृष्टान्तसङ्गतिः प्रसाङ्गिकसङ्गतिरित्ये-वमादि । उदाहृतञ्च तत्रैव तद्यथा प्रथमाधि-करणे ब्रह्मविचारशास्त्रमारम्भणीयमिति सिद्ध्वान्तः ।तत्र युक्तिः ब्रह्मणः । संदिग्धत्वमिति । द्वितीयाधि-करणस्य जगज्जन्मादि ब्रह्मलक्षणं न भवतीतिपूर्व्वपक्षः तत्र युक्तिः जन्मादेर्जगन्निष्ठत्वादि । तदु-भयमवलोक्य तयोराक्षेपसंगतिं योजयेत् । संदिग्धत्वा-द्ब्रह्म विचार्य्यमित्ययुक्तं जन्मादेरन्यनिष्ठत्वेन ब्रह्म-णोलक्षणत्वाभावे सति ब्रह्मैव नास्ति कुतस्तस्य संदिग्धत्वं विचार्य्यत्वं वेत्याक्षेपसंगतिः । दृष्टान्तप्रत्युदा-हरणसङ्गती अपि योजयितुं शक्येते । यथा संदिग्धत्वहेतुना ब्रह्मणो विचार्य्यत्वं तथा जन्माद्यन्यनिष्ठत्वहेतुना ब्रह्मणो लक्षणं नास्तीति दृष्टान्तसंगतिः । यथाविचार्य्यत्वे हेतुरस्ति न तथा लक्षणसद्भावहेतुं प-श्याम इति प्रत्युदाहरणसंगतिः । एते दृष्टान्तप्रत्यु-हरणसंगती सर्व्वत्र सुलभे पूर्वाघिकरणसिद्ध्वान्तइणोत्तराधिकरणपूर्व्वपक्षे हेतुमत्त्वसाम्यस्योत्तराधिकरण-सिद्धान्तं हेतुशून्यत्ववैलक्षण्यस्य च मन्दैरप्युत्प्रेक्षितुंशक्यत्वात् । आक्षेपसंगतिर्यथायोगमुन्नेया । प्रासङ्गिकसंगतिरुन्नीयते । देवताधिकरणस्याधिकारविचाररूपत्वात्समन्व-याध्याये ज्ञेयब्रह्मवाक्यविषये तृतीयपादे च संगत्यभावेऽपिबुद्धिस्थावान्तरसंगतिरस्ति । तथाहि पूर्व्वाधिकरणे-ऽङ्गुष्ठमात्रवाक्यस्य ब्रह्मपरत्वादङ्गुष्ठमात्रत्वं ब्रह्मणोमनुष्यमात्रहृदयापेक्षं मनुष्याधिकारत्वाच्छास्त्रस्येति उक्तम्तत्प्रसङ्गेन देवताधिकरणं बुद्धिस्थम् सेयं प्रासङ्गिकी संगतिः ।तदेवंन्यायसंगतिर्व्युत्पादिता” । एवं मीमांसासङ्गतिरपिअधिकरणमालायां दृश्या विस्तरभयान्नोक्ता ईदृशसङ्गत्यभा-वोऽसङ्गतिः । २ असम्बन्धमात्रे ३ अर्थालङ्कारभेदे च अल-ङ्कारशब्दे ३९४ पृष्ठे दृश्यः ।
Stchoupak
French
अ-संगति-
f.
 fait de ne pas s'associer
a. qui n'a commerce avec
personne.