अष्टिः (aSTiH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishअष्टिः [aṣṭiḥ], [अस्यते भूमौ क्षिप्यते अस्-क्तिन् पृषो˚ षत्वम्]
A die for playing.
A metre consisting of sixty-four syllables.
[अक्ष्-व्याप्तौ-क्तिन्] Pervasion, reaching (Ved. ) इन्द्रं शुम्भास्म्यष्टये 6.54.1.
The body (the instrument of enjoyment).
The number sixteen.
Seed.
Kernel. कन्दाष्टिभिर्मूलफलैः 4.28.36.
Apte 1890
EnglishApte Hindi
Hindiअष्टिः
- अस्+क्तिन् पृषो* पत्वम्
खेल का पासा
अष्टिः
- अस्+क्तिन् पृषो* पत्वम्
सोलह की संख्या
अष्टिः
- अस्+क्तिन् पृषो* पत्वम्
बीज
अष्टिः
- अस्+क्तिन् पृषो* पत्वम्
गुठली
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
E Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) अस्यते भूमौ क्षिप्यते - असु (क्षेपणे) + क्तिन् । "स्त्रियां क्तिन्" (३.३.९४) । १. बीजम् "आटि इति ख्यातः । २. षोडशाक्षरपादकच्छन्दोभेदः । अक्ष (अक्षू-व्याप्तौ) + क्तिन् । "स्त्रियां क्तिन्" (३.३.९४) । ३. व्याप्तिः ४. भोगसाधनः देहः ५. षोडशसङ्ख्या ६. तत्सङ्ख्येयम् "समाद्रिपञ्चाङ्कदिने विवाहाद्वधूप्रवेशोऽष्टिदिनान्तराले" - मुहू.चि ।
Wordnet
Sanskrit अष्टिः
वृत्तिविशेषः।
"अष्ट्यां षोडश अक्षराणि भवन्ति।"
बीजम्, अष्टिः
फलस्य कठिनावरणयुक्तं बृहद्बीजम्।
"आम्रं खादित्वा तेन बीजं रोपितम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“अक्षू व्याप्तौ”@} 2 ‘संघाते च’ इति क्षीरस्वामी।
अक्षकः-क्षिका, अक्षकः-क्षिका, अचिक्षिषकः-षिका
3 अक्षिता-त्री, अष्टा-ष्ट्री, अक्षयिता-त्री, अचिक्षिषिता-त्री
अक्षन्-न्ती, अक्षयन्-न्ती, अचिक्षिषन्-न्ती
4 अक्ष्णुवन्-वती, अक्षिष्यन्-अक्ष्यन्-ती-न्ती, अक्षयिष्यन्-ती-न्ती, अचिक्षिषिष्यन्-ती-न्ती
अक्षयमाणः, अक्षयिष्यमाणः
अट् 5 -अक्षौ-अक्षः, अक् 6 अक्षौ-अक्षः, 7 अष्टः-ष्टम्-ष्टवान्, अक्षितः, अचिक्षिषितम्-तः-तवान्
8 अक्षः, अक्षः, 9 काष्ठाक्षः 10, अचिक्षिषुः, अचिक्षयिषुः
अक्षितव्यम् अष्टव्यम् अक्षयितव्यम्, अचिक्षिषितव्यम्
अक्षणीयम्, अक्षणीयम्, अचिक्षिषणीयम्
अक्ष्यम्, अक्ष्यम्, अचिक्षिष्यम्
ईषदक्षः-दुरक्षः-स्वक्षः
अक्ष्यमाणः, अक्ष्यमाणः, अचिक्षिष्यमाणः
अक्षः, अक्षः, अचिक्षिषः
अक्षितुम्-अष्टुम्, अक्षयितुम्, अचिक्षिषितुम्
अष्टिः, अक्षणा, अचिक्षिषा, अचिक्षयिषा
अक्षणम्, अक्षणम्, अचिक्षिषणम्
अक्षित्वा, अष्ट्वा, अक्षयित्वा, अचिक्षिषित्वा
समक्ष्य, समक्ष्य, समचिक्षिष्य
अक्षम् २, अक्षित्वा २, अष्ट्वा २ अक्षम् २, अक्षयित्वा २, अचिक्षिषम् २, अचिक्षिषित्वा २, अक्षि 11।।
01 (३)
02 (भ्वादिः-१-६५४। सक-वेट्-पर।)
03 [[५। ‘स्वरतिसूति--’ (७-२-४४) इतीड्विकल्पः।]]
04 [[६। ‘अक्षोऽन्यतरस्याम्’ (३-१-७५) इति वा श्नुः। उवङ्।]]
05 [[७। ‘स्कोः--’ (८-२-२९) इति कलोपः।]]
06 [[८। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३)।]]
07 [[९। ऊदित्त्वात्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः। ककारलोपः।]]
08 [पृष्ठम्०००६+ २४]
09 [[१। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्।]]
10 (ज्वलनः)
11 [[२। औणादिक इन् प्रत्ययः।]]
1 {@“अश भोजने”@} 2 ‘व्याप्तावश्नुत इत्याहुः, अश्नातीति तु भोजने।’ 3 इति देवः।
आशकः-आशकः-शिका, अशिशिषकः-षिका, 4 अशाशकः-शिका, अशिता-त्री, आशयिता-त्री, अशिशिषिता-त्री, अशाशिता-त्री
5 6 अश्नन्-ती, आ 7शयन्-न्ती, अशिशिषन्-न्ती
-- अशिष्यन्-न्ती-ती, आशयिष्यन्-न्ती-ती, अशिशिषिष्यन्-न्ती-ती
-- अशाश्यमानः, अशाशिष्यमाणः 8 अट्-अशौ-अशः
-- -- 9 अशितम्- 10 तः, आशितम्-तः, अशिशिषितम्, अशाशितः-तवान्
अशः, आशः, 11 अन्नाशः, कुण्डाशी, 12 नराशी, 13 14 फलाशी, अशि 15 शिषुः
अना 16 श्वान्
अशितव्यम्, आशयितव्यम्, अशिशिषितव्यम्, अशाशितव्यम्
अश 17 नीयम्, आशनीयम्, अशिशिषणीयम्, अशाशनीयम्
आश्यम्, आश्यम्, अशिशिष्यम्, अशाश्यम्
ईषदशः-दुरशः-स्वशः
-- -- अश्यमानः, आश्यमानः, अशिशिष्यमाणः, अशाश्यमानः
आशः, आशः
अशिशिषः, अशाशः
अशितुम्, आशयितुम्, अशिशिषितुम्, अशाशितुम्
18 19 अष्टिः, आशना, अशिशिषा, आशिशयिषा, अशाशा, 20 अशनाया
21 अशनम्, आशनम्, अशिशिषणम्
अशाशनम्
अशित्वा, आशयित्वा, अशिशिषित्वा, अशाशित्वा
समश्य, प्राश्य, समशिशिष्य, समशाश्य
आशम् २, अशित्वा २, आशम् २, आशयित्वा २, अशिशिषम् २, अशिशिषित्वा २, अशाशम् २
अशाशित्वा।
01 (४८)
02 (९-क्र्यादिः-१५२३। सक। से-पर-)
03 (१६६)
04 [[६। ‘सूचिपूत्रिभूव्यट्यर्त्यशूर्णोतिभ्यो यङ् वाच्यः’ (वा। ३-१-२२) इति यङ्।]]
05 [पृष्ठम्००४६+ ४१]
06 [[१। ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१।) इति श्ना- विकरणप्रत्ययः। ‘श्नाऽभ्यस्तयोरातः’ (६-४-१११) इति आलोपः।]]
07 [[२। ‘निगरणचलना--’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
08 [[३। ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इति षत्वम्। तस्य जश्त्वेन डः।]]
09 [[३। आ ‘क्तोऽधिकरणे च ध्रौव्यगतिप्रत्य- वसानार्थेभ्यः’ (३-४-७६) इति अधिकरणे क्तः।]]
10 [[आ। ‘सदोद्गारसुगन्धीनां फलानामलमा- शिताः’ भ। का। (७-३८) आङ्-- पूर्वात् ‘आदिकर्मणिक्तः’--(३-४-७१) इति कर्तरि क्तः।]]
11 [[४। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्।]]
12 [[५। ‘सुप्यजातौ णिनिः--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
13 [[B। ‘परस्त्रीभोगहरणं धर्म एव नरा- शिनाम्। मुखमस्तीत्यभाषिष्ठाः का मे साशङ्कता त्वयि’ भ। का। (९-१२२)]]
14 [[C। ‘फलाशिनो निर्झरकुञ्जभाजः दिव्याङ्गनाऽनङ्गरसानभिज्ञाः।’ भ। का। (१२-४९)]]
15 [[ड्। ‘लोकानशिशिषोस्तुल्यः कृतान्तस्य विपर्यये। वने चिकरिषोर्वृक्षान् बलं जिगरिषुः कपेः।।’ भ। का। (३-५४)]]
16 [[६। ‘उपेयिवान्--’ (३-२-१०९) इति नञ्- पूर्वकादस्मात् क्वसन्तो निपातितः।]]
17 [[E। ‘अशनीयमिवाशंसुर्महानायाद- शोभनः, भ। का। (७-७९)]]
18 [पृष्ठम्००४७+ ४२]
19 [[१। षत्वम् ष्टुत्वम्। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इति नेट्।]]
20 [[२। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२) इत्य- प्रत्ययः।]]
21 [[३। अशनमात्मन इच्छतीत्यर्थे क्यचि, ‘अशनायोदन्यधनाया बुभुक्षापि- पासागर्धेषु’ (७-४-३४) इति निपा- तनादीत्वाभावः। स्त्रियां क्यजन्तादकारप्रत्ययः।]]
1 {@“अशू व्याप्तौ सङ्घाते च”@} 2 ‘व्याप्तावश्नुत इत्याहुरश्नातीति तु भोजने।’ इति देवः 3 आशकः-शिका, आशकः-शिका, 4 अशिशिषकः-षिका, 5 अशाशकः-शिका
6 अष्टा-ष्ट्री, अशिता-त्री, आशयिता-त्री, अशिशिषिता-त्री, अशाशिता-त्री
-- आशयन्-न्ती, आशयिष्यन्-न्ती-ती
7 अश्नुवानः, 8 आशयमानः, 9 अशिशिषमाणः, अशाश्यमानः
अशिष्यमाणः आशयिष्यमाणः, अशिशिषिष्यमाणः, अशाशिष्यमाणः अक्ष्यमाणः आशयिष्यमाणः, अशिशिषिष्यमाणः, अशाशिष्यमाणः अट्-अशौ-अशः
-- -- -- 10 अष्टम्-ष्टः-ष्टवान् 11 आशितम्-तः, अशिशिषितः, अशाशितः-तवान्
अशः, आशः, अशिशिषुः, आशिशयिषुः, अशाशः 12
13 अशितव्यम्, आशयितव्यम्, अशिशिषितव्यम्, अशाशितव्यम्
अष्टव्यम्, आशयितव्यम्, अशिशिषितव्यम्, अशाशितव्यम्
अशनीयम्, आशनीयम्, अशिशिषणीयम्, अशाशनीयम्
आश्यम्, आश्यम्, अशिशिष्यम्, अशाश्यम्
ईषदशः-दुरशः-स्वशः, -- -- अश्यमानः, आश्यमानः, अशिशिष्यमाणः, अशाश्यमानः
आशः, आशः, अशिशिषः, अशाशः
अशितुम्, आशयितुम्, अशिशिषितुम्, अशाशितुम्
अष्टुम्, आशयितुम्, अशिशिषितुम्, अशाशितुम्
अष्टिः, आशना, अशिशिषा, आशिशयिषा, अशाशा 14
अशनम्, आशनम्, अशिशिषणम्, अशाशनम्
अशित्वा, आशयित्वा, अशिशिषित्वा, अशाशित्वा
अष्ट्वा, आशयित्वा, अशिशिषित्वा, अशाशित्वा
समश्य, प्राश्य, प्राशिशिष्य, समशाश्य, आशम् २, अशित्वा २, अष्ट्वा २, आशम् २, आशयित्वा २, अशिशिषम् २, अशिशिषित्वा २, अशाशम् २, अशाशित्वा २, 15 अश्वः, 16 अशनिः, 17 अश्मा, 18 अक्षः, 19 अक्षरम्, -- इमे औणादिकाः।
01 (४९)
02 (५-स्वादिः-१२६४-सक-वेट्-आ)
03 (१६६)
04 [[४। ‘स्मिपूङ्रञ्ज्वशां--’ (७-२-७४) इति नित्यमिट्।]]
05 [[५। ‘सूचिसूत्रि--’ (वा। ३-१-२२।) इति यङ्। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
06 [[६। ‘स्वरतिसूति--’ (७-२-४४) इति वा इट्।]]
07 [[७। ‘स्वादिभ्यः--’ ३। इति श्नुविक- रणप्रत्ययः। ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इत्युवङ्।]]
08 [[आ। “शक्त्यृष्टिपरिघप्रासगदामुद्गरपाणयः। व्यश्नुवाना दिशः प्रायुः वनं दृष्टि- विषोपमाः” भ। का। (९। ४।)]]
09 [[८। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इति शानच्।]]
10 [[९। ऊदित्त्वात् इड्विकल्पः ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति इण्णिषेधः।]]
11 [[७। ‘स्वादिभ्यः--’ ३। इति श्नुविक- रणप्रत्ययः। ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इत्युवङ्।]]
12 [[१०। पचाद्यच् (३-१-१३४।) ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४।) इति यङो लुक्।]]
13 [पृष्ठम्००४८+ २४]
14 [[१। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२)। इति यङन्तात् अकारप्रत्ययः।]]
15 [[२। क्वन्प्रत्ययः (द। उ। ८-१२५)।]]
16 [[३। अनिप्रत्ययः (द। उ। १-१।)।]]
17 [[४। मनिन् (द। उ। ६-७५) प्रत्ययः।]]
18 [[५। सः प्रत्ययः (द। उ। ९। २४।)।]]
19 [[६। ‘अशेः सरन्’ (द। उ। ८। ५०) इति सरन्प्रत्ययः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.