अष्टविध (aSTavidha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अष्टविध aSTavidha of eight kinds
अष्टविध aSTavidha eightfold
वाचस्पत्यम्
Sanskritअष्टविध अष्ट विधाः प्रकारा अस्य । राज्याङ्गाष्टप्रकारेकर्मणि तच्च अष्टकर्मशब्दे दर्शितम् । “कृत्स्नं चाष्टविधंकर्म्म पञ्चवर्गञ्च तत्त्वतः” मनुः ।सुश्रुतोक्ते विषयविशेषविषये छेद्यादौ अष्टप्रकारे शल्यकर्म्मणितानि च यथा “छेद्यभेद्यलेख्यवेध्यैष्याहार्य्यस्राव्यसीव्य-रूपाणि । तेषां विषयविशेषा अपि तत्रैव दर्शिता यथा ।“च्छेद्या भगन्दरग्रन्थिः श्लैष्मिकस्तिलकालकः । ब्रणवर्त्मार्वुदा-न्यर्शश्चर्म्मकीलोऽस्थि मांसगम् ॥
शल्यं जतुमणिर्म्मांससंघातोगलशुण्डिका । स्नायुमांससिराकोथो वल्मीकं शतपोनकः ॥
अध्रुषश्चोपदंशाश्च मांसकन्द्यधिमांसकः । भेद्या विद्रधयोऽ-न्यत्र सर्वजादग्रन्थयस्त्रयः ॥
आदितो ये विसर्पाश्च वृद्धयःसविदारिकाः । प्रमेहपिडकाशोफस्तनरोगावमन्थकाः ।कुम्भीकानुशयीनाड्यो वृन्दौ पुष्करिकालजी । प्रायशःक्षुद्ररोगाश्च पुप्पुटौ तालुदन्तजौ ॥
तुण्डिकेरी गिलायुश्चपूर्व्वं ये च प्रपाकिणः । वस्तिस्तथाश्मरोहेतोर्म्मेदोका येच केचन ॥
लेख्याश्चतस्रो रोहिण्यः किलासमुपजिह्वि-का । मेदोजो दन्तवैदर्भो ग्रन्थिवर्त्माधिजिह्निका ॥
अ-र्शांसि मण्डलं मांसकन्दी मांसोन्नतिस्तथा । वेध्याः सिराबहुविधा मूत्रवृद्धिर्द्दकोदरम् ॥
एष्या नाड्यः सशल्याश्चब्रणा उन्मार्गिणश्च ये । आहार्य्याः शर्करास्तिस्त्रो० दन्तक-र्णमलाश्मरी ॥
शल्यानि मूढगर्भाश्च वर्चश्च निचितं गुदे ।स्राव्या विद्रधयः पञ्च भवेयुः पर्वजादृते ॥
कुष्ठार्ववायुं सरुजः शोफो यश्चैकदेशजः । पाल्यामयाः श्ली-पदानि विषजुष्टञ्च शोणितम् ॥
अर्व्वुदानि विसर्पाश्चग्रन्थयश्चादितस्तु ये । त्रयस्त्रयश्चोपदंशाः स्तनरोगा वि-दारिका ॥
शौषिरो गलशालूकम् कण्ठकाः कृमिदन्तकः ।दन्तवेष्टः सोपकुशः शीतादोदन्तपुप्पुटः ॥
पित्तासृक्कफ-जाश्चौष्ठ्याः क्षुद्ररोगाश्च भूरिशः । सीव्या मेदःसमुत्थाश्चमिन्नाः सुलिखिता गदाः ॥
सद्योव्रणाश्च ये चैव चलस-न्धिव्यपाश्रयाः । न क्षाराग्निविषैर्जुष्टा न वा मारुतवा-हिनः ॥
नान्तर्लोहितशल्याश्च तेषु सम्यग्विशोधनम् ॥
पांशुरोमनखादीनि चलमस्थि भवेच्च यत् । अहृतानियतोऽमूनि पाचयेयुर्भृशं व्रणम् । रुजश्च विविधाः कुर्य्यु-स्तस्मादेतान्विशोधयेत् । ततोव्रणं समुन्नम्य स्थापयित्वा य-थास्यितम् ॥
सीव्येत् सूक्ष्मेण सूत्रेण वल्केनाश्मन्तकस्यवा । शणजक्षौमसूत्राभ्यां स्नाय्वा बालेन वा पुनः । मू-र्व्वागुडूचीतानैर्व्वा सीव्येद्वेल्लितकं शनैः ॥
सीव्येद्गोफणिकांवापि सीव्येद्वा तुन्नसेवनीम् । ऋजुग्रन्थिमथो वापि यथायोगमथापि वा ॥
देशेऽल्पमांसे सन्धौ च सूची वृत्ताङ्गुलद्वयम् ।आयता त्र्यङ्गुला त्र्यस्रा मांसले वापि पूजिता ॥
धनु-र्वक्रा हिता मर्मफलकोशोदरोपरि । इत्येतास्त्रिविधाःसूचोस्तोक्ष्णाग्राः सुसमाहिताः । कारयेन्मालतीपुष्प-वृन्ताग्रपरिमण्डलाः । नातिदूरे निकृष्टे वा सूचींकर्म्मणि पातयेत् । दूराद्रुजो व्रणौष्ठस्य सन्निकृष्टेऽव-लुञ्चनम् । अथ क्षौमपिचुच्छन्नं सुस्यूतं प्रतिसारयेत् ।प्रियङ्ग्वञ्जनयष्ट्याह्वलोध्रचूर्णैः समन्ततः । शल्वकीफलचूर्ण्णैर्व्वा क्षौमध्यामेन वा पुनः । ततो व्रणं यथायोगंबद्धाचारिकमादिशेत् । एतदष्टविधं कर्म समासेनप्रकीर्त्तितम्” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.