| YouTube Channel

अष्टमभाव (aSTamabhAva)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अष्टमभाव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಲಗ್ನದಿಂದ ೮ನೆಯ ಸ್ಥಾನ /ತನ್ವಾದಿ ದ್ವಾದಶಭಾವಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಆಯಃಸ್ಥಾನ
व्युत्पत्तिः - > अष्टमो भावः
प्रयोगाः - > "अष्टमं चायुषः स्थानमष्टमादष्टमं च यत् । तयोरपि व्ययस्थानं मारकस्थानमुच्यते"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अष्टमभाव
पु०
 अष्टमोभावः । ज्योतिषोक्ते जन्मलग्नावधिके१ अष्टमस्थाने तन्वादिद्वादशभावमध्ये २ अष्टमे भावे च भावश्चइष्टकालेऽंशकलाविकलादिना स्पटीकृतलग्नादिः । तदा-नयनं यथा “पूर्व्वं न तं स्याद्दिनरात्रिखण्डं दिवानिशो-रिष्टघटीविहीनम् । दिवानिशोरिष्टघटीषु शुद्धं द्युरात्रिखण्डं त्वपरं नतं स्यात् । तत्काले सायनार्कस्थ भुक्त-भोग्यांशसंगुणात् । स्वोदयात् स्वाग्निलब्धं यत् भुक्तं भोग्यंरवेस्त्वजेत् । इष्टनाडीपलोयश्च गतगम्यान्निजोदयात् । शेषंखत्र्याहतं भक्तमशुद्धेन लवादिकम् । अशुद्धशुद्धभे हीनयुक्तनुर्व्ययनांशकम् । एवं लङ्कोदयैर्भुक्तं भोग्यं शोध्यंपलीकृतात् । पूर्व्वपश्चान्नतादन्यत् प्राग्वत्तद्दशमं भवेत् ।सषड्भे लग्नभे जाया, तुर्य्यो, लग्नोनतुर्य्यतः । षष्ठां-शयुक् तनोःसन्धिरग्रे षष्ठांशयोजनात् । त्रयः स-सन्धयोभावाः षष्ठांशेनैकयुक् सुखात् । अग्रे त्रयःषडेवं ते भार्द्ध युक्ताः परेऽपि षट्” । नील० ता० । स्वस्वदेशो-दयमानं देशान्तरयोगादिना आनेयम् लङ्कोदयमानानि तुमेषस्य २७८, वृषस्य २९९, मिथुनस्य ३२३, कर्कटस्य ३२३सिंहस्य २९९, कन्यायाः २७८, तुलायाः २७८, वृश्चि-कस्य २९९, धनुषः ३२३ मृगस्य ३२३, कुम्भस्य २९९, मीनस्य २७८, पलानि । एतदनुसारेण दशमराशेः उदय-मानं गृहीत्वा दशमभावानयनम् “खेटे भावसमे पूर्ण्णंफलं सन्धिसमे तु खम् । हीनेऽधिके द्विसन्धिभ्यां भावे पूर्व्वा-परे फलम्” नील० ता० । “भुक्तं भोग्यं स्वेष्टकालान्न श्रुध्येत्त्रिंशन्निघ्ना स्योदयाप्तं लवाठ्यम् । हीनं युक्तं भास्करे तत्तनुःस्यात् रात्रौ लग्नं भार्द्धयुक्ताद्रवेस्तु । खेटे सन्धिद्वयान्तःस्थेफलं तद्भावजं भवेत्” । नील० ता० । “अष्टमस्थाने चचिन्त्यान्याह दीपिकायाम्” “रन्ध्रायुर्मृतयोऽष्टमे” इति ।ताजके तु अन्यान्यपि चिन्त्यान्याह । “मृत्यौ चिरन्तमंद्रव्यं भृतिंर्वित्तं रणे रिपुः । दुर्गस्थानं मृतिर्नाशःपरीवादो मनोव्यथा” एतानि साधारणानि चिन्त्यानिविशेषतस्तत्र ग्रहयोगाद्रिष्टाद्युक्तं जातके यथा । “आयुःस्यानाधीश्वरः पापयुक्तः षष्ठान्त्यस्थः स्वल्पमायुस्तनोति ।लग्नेशाढ्यश्चेदतिस्वल्पमेव दीर्घायुष्यं चाष्टमस्थः करोति ।निघनतनुखभेगाः केन्द्रकोणत्रिलाभे १, ३, ४, ५, ७, ९, १०, ११, दघति हि विपुलायुर्भानुजोऽत्र प्रशस्तः ।पनफरचतुरस्रेमध्यमं त्वायुरेते विदधति खलु नेष्टाः प्रान्त्य-षष्ठे बलिष्ठाः । कमलकुमुदबन्धू मृत्युरन्ध्रान्तिमाख्ये विपदमथधराजो द्विद्विवर्षेऽष्टमस्थः । धनलयमथ यच्छेच्छक्रतुल्येबुधो-ऽव्दे क्षितिगुणदशसंख्ये रोगभोगापचारौ । अरिष्टोच्छ्वासनिर्याणोच्छ्वासयोरत्र चिन्तनम् । दैवविद्भिः सदा कार्य्यमष्टमेभावचिन्तने” जातकप० वर्षप्रवेशकाले तु अन्यथा योग-विशेषात् फलमुक्तम् यथा “भौमेऽव्दपे क्रूरहते पत्या धातेऽव-लोकिते । अग्निभीरग्निभेक्रूरनष्टद्विपदभे मृतिः । विपत्ति-र्नरपालोत्था रिपुतस्करतोभयम् । तुर्य्ये मातुः पितृव्याद्वा मातुलार्त्तिस्ततोगुरुः । लग्नेन्थिहापतिसमापतयोमृतीशाश्चेदित्थशालिन इमे निधनप्रदाः स्युः । चेत् पाक-रिष्टसमये मृतिरेव तत्र सार्के कुजे नृपभयं दिवसेऽव्दशेवे ।सूर्य्ये मूशरिफे सितेन जनने वर्षेऽधिकारी तथा केन्द्रे राजगदाद्भयं च रुगसृक्स्थानेऽधिकारीन्दुजे । सौम्ये क्रूरदृशाकुजस्य रुगसृग्दोषादि नाशस्थिते दग्धेबन्धमृती विदे-शतैति प्राहुर्बुधे तादृशे । भौमस्थानेऽधिकारीन्दौ गुप्तंनृपभयं रुजः । मन्देऽधिकारी खे चोपहते पीडाकरःस्मृतः । भौमस्थानेऽधिकृद्वह्नौ प्रहारो वा नृपाद्भयम् ।आरे खस्थे चतुष्पाद्भ्यः पातोदुःखरुजोऽसृजः । वित्ताष्टगेज्यो धनहा यद्यव्देशः शुभेक्षितः । मन्दे द्यूने दुर्वचनाप-वादकलिभर्त्सनम् । पतिते ज्ञे क्रूरदृशाऽऽरेत्थशाले मृतिंवदेत् । कुजहद्दास्थिते नाशः सौम्यदृष्ट्या शुभं वदेत् ।यत्रर्क्षे जन्मनि कुजः सोऽब्दलग्नपगोयदा । नग्नाधिपोनष्ट-दग्धोयोषिद्वादाः शुभान्विते । जन्मन्यष्टमगे जीवे साधि-व्याधिकलिः पृथुः । जयः शुक्रेक्षणादुक्तप्रत्युत्तरवशेनतु । भौमेऽन्त्यगे धने सूर्य्ये वादक्लेशं विनिर्द्दिशेत् । रिपु-र्गोत्रकलिर्भीतिः संख्ये कुजहतेऽब्दपे । दग्धोजन्माङ्गपो-वर्षेऽष्टमोरोगकली दिशेत् । सूत्यव्दयोरघिकृतो भौम-स्थाने गुरुर्हतः । पापैर्वादः स्फुटोऽप्येवं तादृशीन्दौ शनेःपदे । सूत्यव्दयोरधिकृते चन्द्रे बुधपदे हते । क्रूरैर्विदेश-गमनं वादः स्याद्विमनस्कता । मेषे सिंहे धनुःस्मारेऽब्दपे-रन्ध्रे सिते भयम् । मृतौ मृतीशलग्नेशौ मृत्युदौ पाप-दृग्युतौ । यत्रर्क्षे जन्मनि कुजः सोऽब्दलग्नपगोयदा ।वुधोवर्षपतिर्नष्टबलस्तत्र न शोभनम् । सार्के शनौ भौमयुते-खाष्टस्थे वाहनाद्भयम् । सार्के भौमेऽष्टमस्थे तु पतनंवाहनाद्वदेत् । सारेऽव्दपे मृगे मृत्युश्चन्द्रेऽन्त्यारिमृतौ मृतिः ।उदिते मृतिसद्मेशे निर्बले जीविते मृतिः । पुण्यसद्मेश्वरःपुण्यसहमादष्टमोपगः । मृत्यष्टमेशपुण्येशोमृतिदः पाप-दृग्युतः । सूत्यष्टमगतो राशिः पुण्यसद्मनि नाथयुक् । अब्द-लग्नाष्टमर्क्षं तच्चेदित्थं म्यात्तदा मृतिः । पुण्यभं चाशुभाक्रा-न्तं मृतीशोऽन्त्यारिरन्ध्रगः । मुथहेशोऽब्दपोवापि मृत्युं तत्रविनिर्द्दिशेत् । सक्रूरे जन्मपे मृत्यौ मृतिश्चेदिन्धिहार्कियुक् । भौमक्षुतेक्षणे तत्र मृत्युः स्यादात्मघाततः । मन्दो-ऽष्टमोमृतीशेत्थशालान्मृत्युकरः स्मृतः । शुभेत्थशालात्सर्वेऽपि योगाः स्युः शुभदायकाः । सूतिरन्ध्रपतिर्मन्दोऽष्टमो-ऽव्दलग्नपेन चेत् । इत्थ शाली क्रूरदृशा तत्कालं मृत्युदा-यकः, नील० ता० ।