अश्लेषा (azleSA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
Englishअश्लेषा - azleSA - - name of the seventh lunar mansion [ sg. ]
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishअश्लेषा [aślēṣā], [न श्लिष्यति यत्रोत्पन्नेन शिशुना, श्लिष्-घञ् Tv.]
The 9th Nakṣatra of lunar mansion containing five stars.
Disunion, disjunction. -जः, -भवः, -भूः of Ketu, i. e. the descending node. -शान्तिःf. an expiatory ceremony performed on account of the birth of a child under the Aśleṣā.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअश्लेषा अ-श्लेषा, f. (rt. श्लिष्), the ninth
Nakṣatra or lunar mansion, containing five stars
disunion, disjunction.
—अश्लेषा-भव, अस्, or अश्ले-
षा-भू, ऊस्, m. a N. of Ketu, i. e. the descending
node or dragon's tail
(as formed of the lower ex-
tremities of the Daitya Saiṃhika, who was cut in two
by Viṣṇu at the churning of the ocean.)
Apte Hindi
Hindiअश्लेषा
- "न श्लिष्यति यत्रोत्पन्नेन शिशुना , श्लिष्+घञ् तारा*"
नवाँ नक्षत्र जिसमें पाँच तारे होते है
अश्लेषा
- "न श्लिष्यति यत्रोत्पन्नेन शिशुना , श्लिष्+घञ् तारा*"
"अनैक्य, वियोग "
L R Vaidya
EnglishE Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) नास्ति श्लेषो यस्याम् । अश्विन्यादिषु अन्तर्भूतं नवमं नक्षत्रम् । ‘अश्लेषवह्नियमपित्र्यविशाखयुक्तं पूर्वात्रयं शताभिषा च नवाप्युडूनि’ - ज्योतिस्तत्त्वम् ।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit आश्लेषा, अश्लेषा
अश्विन्यादिसप्तविंशतिनक्षत्रान्तर्गतनवमनक्षत्रम्।
"आश्लेषायाः पूर्वं पुष्यम् आगच्छति।"
अश्लेषा
सः कालः यदा चन्द्रमाः अश्विन्यादिषु सप्तविंशतिषु नक्षत्रेषु नवमे नक्षत्रे वर्तते।
"माधवः अश्लेषायां मौनं धारयति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanskag
१) अश्लेषा २) जतु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसार्प्यऽश्लेषा मघा पित्र्या फल्गुनी योनिदेवता ॥ १११ ॥
सार्पी (स्त्री), अश्लेषा (पुंस्त्री), मघाः (स्त्रीब), पित्र्याः (स्त्रीब), फल्गुनी (स्त्री), योनिदेवता (स्त्री)
Mahabharata
EnglishAśleshā (No. 43
cf. No. 44), a nakshatra (the ninth when beginning with Aśvinī
its star of junction is supposed to be {??} Hydræ
v. Sūº Siº, p. 188). XIII, 64, 3262 (C. has Aº, B. Āº) (Ānuśāsanik.) (ºyān tu yo rūpyam ṛshabhaṃ vā prayacchati sa sarvabhayanirmuktaḥ sambhavān adhitishṭhati
“nakshatrayogasya dānakalpam, ” 63, 3212)
89, 4259 (who gives a śrāddha “āśleshāyām” procreates intelligent sons) (śrāddhakalpe)
132, 6162 (Ānuśāsanik.) (C.: kārttike māsi cāśleshā bahulaś cāshṭamī śivā. B. has bahulasyāshṭamī): on the 8th day of the dark half of the month Kārttika, when the moon is in conjunction, with Aśleshā, a brahman, kshattriya, vaiśya, or śūdra may, after having fasted at a śrāddha, after the setting of the sun, deposit an offering of black clothes and unguents with flowers in an ant-hill, begging the serpents to hand it over to the world-elephants to increase their strength that it may be equal to the strength of Vishṇu, when he lifted up Earth
the formula is contained in vv. 7163--6
this he should do for a whole year.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअश्लेषा, (नास्ति श्लेषो यस्याम् ।) अश्वि-न्यादिसप्तविंशतिनक्षत्रान्तर्गतनवमनक्षत्रं । अस्यरूपं । चक्राकृतिषड्नक्षत्रात्मकं । इति दीपिका ॥
तस्याधिदेवता सर्पः ॥
यथा । अश्वि-यम दहन-कमलज-शशि-शूलभृददिति-जीव-फणि-पितरः ।इत्यादि ज्योतिस्तत्त्वं ॥
सा केतुग्रहस्य जन्मनक्षत्रं ।यथा, --“विशाखानलतोयानि वैष्णवं भगदैवतं ।पुष्या पौष्णं यमः सर्पो जन्मभान्यर्कतः क्रमात्” ॥
इति दीपिका ॥
सा च अधोमुखगणः । यथा, --“अश्लेषवह्नियमपित्र्यविशाखयुक्तंपूर्व्वात्रयं शतभिषा च नवाप्युडूनि ।एतान्यधोमुखगणानि शिवानि नित्यंविद्यार्घ्यभूमिखननेषु च शोभितानि” ॥
इति ज्योतिस्तत्त्वं ॥
* ॥
तस्या मस्तकोपरि उदयेरात्रिलग्ननिरूपणं यथा, --“मौलिगे भुजगभे श्वपुच्छकेभङ्गुराकृतिनि सप्ततारके ।मारकेलिरसिके तुलोदयात्निर्ययुर्ज्जलधिखाक्षिलिप्तिकाः” ॥
३ । २४ ।इति कालिदासकृतरात्रिलग्ननिरूपणं ॥
तत्रजातफलं ॥
“वृथाटनः स्यादतिदुष्टचेताःकष्टप्रदश्चापि वृथा जनानां ।सर्पे सदर्पो हि शठार्पितार्थःकन्दर्पसन्तप्तमना मनुष्यः” ॥
इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritअश्लेषा स्त्री न श्लिष्यति यत्रोत्पन्न न शिशुना श्लिष--घञ् त० । सप्तविंशतिधा विभक्तराशिचक्रस्य नवमे नक्षत्रे तन्नक्षत्रजातस्य शिशोःपित्रादिभिराषण्मासं दर्शनाभावस्याश्लेषाशा-न्तिशब्देवक्ष्यमाणस्य सूचकतया तस्या अश्लेषात्वम् । तत्स्वरू-पादि निरूपणाय सर्व्वताराणां स्वरूपं, संख्यविशेषः, योग-ताराश्च प्रसङ्गादत्राभिधीयन्ते यथाह श्रीपतिः । “१ तुरग-मुखसमृद्धं २ योनिरूपं ३ क्षुराभं ४ शकटनिभमथैणस्यो-त्तमाङ्गेन ५ तुल्यम् । ६ मणि ७ गृह ८ शर ९ चक्राभानि१० शालोपमं च ११ शयनसदृशमन्यच्चात्र १२ पर्य्यङ्करूपम् ।१३ हस्ताकारमजस्रमौक्तिकसमं १४ चान्यत् १५ प्रबालोप-मम् धिष्ण्यं तोरणवत् १६ स्थितं १७ बलिनिभं स्यात्कुण्डलाभं १८ परम् । क्रुध्यत्केशरिविक्रमेण सदृशं १९ शय्यासमानं २० परम् चान्यद्दन्तिविलासवत् २१ स्थितमतः (अभि-जित्) शुङ्गाटकव्यक्ति च । २२ त्रिविक्रमाभञ्च २३ मृदङ्ग-रूपं २४ वृत्तं ततोऽन्यद्यमलद्वयाभम् २५ । २६ पर्य्यङ्कतुल्यं२७ मुरजानुकारमित्येवमश्व्यादिभचक्ररूपम्” अत्राङ्कानु-सारेणाश्व्यादीनां रूपाणि ज्ञेयानि । “वह्नित्रि ऋत्विषुगुणेन्दुकृताग्निभूतवाणाग्निनेत्रशरभूकुनगाग्निरामाः । रुद्राब्धि-रामशुचिवेदशतद्वियुग्मदन्ता बुधैर्निगदिताः क्रमशोभताराः” ।यथा त्रिताराश्विनो भरणी च । षट्ताराः कृत्तिका । पञ्च-तारा रोहिणी । त्रितारा मृगशिरा । एकतारा आर्द्रा, चतुस्तारा पुनर्वसुः त्रितारा पुष्या, पञ्चतारा अश्लेषामधा च त्रितारा पूर्व्वफल्गुनी द्वितारा उत्तरफल्गुनीपञ्चतारा हस्ता, एकतारा चित्रा, स्वातिश्च सप्तताराविशाखा, त्रितारा अनुराधा ज्येष्ठा च । एकादशतारामूला, चतुस्तारा पूर्व्वाषाढा त्रितारा उत्तराषाढा, श्रवणाचतुस्तारा धनिष्ठा शततारा शतभिषा । द्वितारापूर्व्वभाद्रपदा उत्तरभाद्रपदा च द्वात्रिंशत्तारा रेवती” एषांयोगतारा सूर्य्यसि० । “फाल्गुन्योर्भाद्रपदयोस्तथैवाषाढ-योर्द्वयोः । विशाखाश्विनसौम्यानां योगतारोत्तरा” स्मृताएषामुक्तनक्षत्राण्णां प्रत्येकं स्वतारासु मुख्या उत्तराउत्तरदिक्स्था तारा योगतारा । “पश्चिमोत्तर-तारा या द्वितीया पश्चिमे स्थिता । हस्तस्य योगतारासा श्रविष्ठायाश्च पश्चिमा” सू० सि० । हस्तनक्षत्रं पञ्च-तारात्मकं हस्तपञ्चाङ्गुलिसन्निवेशाकारं ततो नैरृत्यदिग-वस्थिता पश्चिमावस्थितताराया उत्तरदिगाश्रिततारायाद्वितीया पूर्व्वोक्तातिरिक्ता पश्चिमे वायव्याश्रिते स्थितासा हस्तस्य योगतारा ज्ञेया, उत्तरतारासन्ना पश्चिमाश्रितातारा हस्तस्य योगतारा” धनिष्ठायास्तारासु या पश्चिम-दिक्स्था सा तस्या योगतारा इति च रङ्गना० । “ज्येष्ठाश्रवणमैत्राणां वार्हस्पत्यस्य मध्यमा । भरण्याग्नेयपित्याणांरेवत्याश्चैव दक्षिणा” सू० सि० “ज्येष्ठाश्रवणानुराधानांपुष्यस्य च प्रत्येकं तारात्रयात्मकत्वात् मध्यमतारा योग-तारा” रङ्गना० । “रोहिण्यादित्यमूलानां प्राची सार्पस्यचैव हि । तथा प्रत्यवशेषाणां स्थूला स्यात् योगतारका”सू० सि० रोहिणीपुनर्वसुभूलानामश्लेषायाश्च प्रत्येकंस्वतारासु पूर्ब्धदिक्स्था तारा योगतारा । अवशिष्टानांआर्द्राचित्रास्वात्यभिजिच्छतताराणां यथायोग्यं स्वतारासुयात्यन्तं स्थूला सा योगतारा नक्षत्रप्रसङ्गात्ब्रह्मादिनक्षत्राणामपि स्थितिस्थानमुक्तं तत्रैव । “पूर्व्वस्यांब्रह्महृदयादंशकैः पञ्चभिः स्थितः । प्रजापतिर्वृषान्ते-ऽसौ सौम्येऽष्टत्रिशदंशकैः” सू० सि० ब्रह्महृदयस्था-नात् पूर्व्वभागे पञ्चभिरंशैः वृषान्तनिकटे एकराशिसप्तविं-शत्यंशैः प्रजापतिस्तारात्मको ब्रह्मा क्रान्तिवृत्ते स्थितः ।अस्य विक्षेपमाह असाविति । असौ ब्रह्मा सौम्ये उत्तरस्यांअष्टत्रिंशैः स्थित इत्यर्थः रङ्गना० । “अपांवत्सश्च चित्रा-याउत्तरेऽशैस्तु पञ्चभिः । वृहत् किञ्चिदतो भागैरापःषड्भिस्तथोत्तरे” सू० सि० । “तिष्यपुनर्वसूद्वन्द्वे पा० सू०व्याख्यायां सरलायामस्माभिर्यत् पुनर्वसोर्द्वितारत्वमुक्तंतन्मनोरमादिमूलतया प्रामादिकमेव । एतच्छास्त्रालोच-नेन पुनर्वसुनक्षत्रस्य चतुस्तारात्मकत्वं पुष्यस्थ त्रितारात्म-कत्वं तेन बहुत्वे प्राप्ते द्वित्वविधायकं सूत्रं सार्थकमितिद्रष्टव्यम् । “पादः पुनर्व्वमोरन्त्यः पुष्यो ऽश्लेषा च कर्कट” ।ज्योति० नक्षत्राधिपा उक्ताः वृहत्सं० । “अश्वियम-दहनकमलजशशिशूलभृददितिजोवफणिपितरः । योन्य-र्य्यमदिनकृत्त्वष्टृपवनशक्राग्निमित्राः । शक्रोनिरृति-स्तोयं विश्वविरिञ्ची हरिर्वरुणः । अजपादोहिर्बुध्नःपूषा चेतीश्वरा भानाम्” । “चित्राश्लेषास्वातिविशाखाभरणीपित्र्येशकृत्तिकाः । नातिशस्ताः प्रयाणेषु” ज्यो० त०अस्य क्लीवत्वमपि “अश्लेषवह्नियमपित्र्यविशाखयुक्तपूर्व्वात्रयं शतभिषा च नवाप्यूडूनि” एतान्यधोमुख-गणानि कयितानि नित्यं विद्यार्थभूमिखननेषु च भूषि-तानि” ज्यो० त० । तथा च नक्षत्रपरत्वे तारा-परत्वे स्त्रीत्वम् । एवं मूलाश्रवणादीनामपि द्विलिङ्गत्वम् ।इयं तीक्ष्णगणः “तीक्ष्णोऽहिरुद्रेन्दुयुक्” ज्यो० त० नास्तिश्लेषो यस्य । २ असंबन्धे । श्लेषः काव्ये नानार्थपरतास नास्ति यत्र । ३ श्लेषशून्ये काव्ये ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.