| YouTube Channel

अश्रु (azru)

 
शब्दसागरः
English
अश्रु
n.
(-श्रु) A tear.
E.
neg. श्रि to serve, डुन् Unādi affix
it is also
written अश्र.
Capeller Eng
English
अ॑श्रु
n.
(m. ) a tear.
Yates
English
अश्रु (श्रु) 2.
n.
A tear.
Wilson
English
अश्रु
n.
(-श्रु) A tear.
E.
neg. श्रि to serve, डुन् Uṇādi affix
it is also written
अश्र.
Apte
English
अश्रु [aśru],
n.
[अश्नुते व्याप्नोति नेत्रमदर्शनाय, अश्-क्रुन्
Uṇ.*
5. 29, 2.13, 4.12] A tear
पपात भूमौ सह सैनिकाश्रुभिः
R.*
3.61. [cf. Zend. asru.
Pers. ars.].
Comp.
-उपहत
a.
affected by tears, covered with tears.-कला a tear-drop. -नाली Fistula Lachrymalis.-परिपूर्ण
a.
filled with tears
˚अक्ष having eyes filled with tears. -परिप्लुत
a.
suffused or filled with tears, bathed in tears. -पातः flow of tears, shedding tears, -पूर्ण
a.
filled with tears
˚आकुल troubled and filled with tears तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्
Bg.*
2.1. -मुख
a.
suffused with tears, (suddenly) bursting into tears
एकपदे$श्रुमुखी संवृत्ता
V.*
5
संसदश्रु- मुखी बभौ
R.*
15.66
Ku.*
6.92. -लोचन, -नेत्र
a.
with tears in the eyes, with tearful eyes. -शालिन्
a.
having tears, tearful.
Apte 1890
English
अश्रु n. [अश्नुते व्याप्नोति नेत्रमदर्शनाय, अश्-क्रुन् Uṇ. 5. 29, 2. 13, 4. 102] A tear
पपात भूमौ सह सैनिकाश्रुभिः R. 3. 61. [cf. Zend asru
Pers. ars.].
Comp.
उपहत a. affected by tears, covered with tears.
कला a tear-drop.
नाली Fistula Lachrymalis.
परिपूर्ण a. filled with tears
°अक्ष having eyes filled with tears.
परिप्लुत a. suffused or filled with tears, bathed in tears.
पातः flow of tears, shedding tears.
पूर्ण a. filled with tears
°आकुल troubled and filled with tears
Bg. 2. 1.
मुख a. suffused with tears, (suddenly) bursting into tears
एकपदेऽश्रुमुखी संवृत्ता V. 5
संसदश्रुमुखी बभौ R. 15. 66
Ku. 6. 92.
लोचन,
नेत्र a. with tears in the eyes, with tearful eyes.
शालिन् a. having tears, tearful.
Monier Williams Cologne
English
अ॑श्रु
n.
(उस्
m.
only once,
ŚBr.
vi and once,
R.
) a tear,
RV.
x, 95, 12 and 13
AV.
&c.
with मुच्, or कृ [MBh. xii, 12491] or वृत्,
Caus.
[R. ] to shed tears
अश्रु [supposed to stand for दश्रु
fr.
दंश्:
cf.
Gk. δάκρυ
Lat.
lacryma for dacryma
Goth.
tagrs
Eng.
tear
Mod.
Germ.
Zähre].
Monier Williams 1872
English
अश्रु अश्रु, उ, n. a tear [supposed to stand
for दश्रु fr. rt. दंश्
cf. Gr. δάκρυ Lat. lacryma
for dacryma
Goth. tagrs, Them. tagra
Eng. tear
Mod. Germ. Zähre
Lith. aszara].
—अश्रु-कला,
f. a tear-drop.
—अश्रु-नाली, f. Fistula Lachrymalis.
—अश्रु-परिपूर्णाक्ष(°ण-अक्°), अस्, ई, अम्, whose
eyes are filled with tears.
—अश्रु-परिप्लुत, अस्, आ,
अम्, bathed in tears.
—अश्रु-पात, अस्, m. flow of
tears.
—अश्रु-पूर्ण, अस्, आ, अम्, filled with tears.
—अश्रु-पूर्णाकुल (°ण-आक्°), अस्, आ, अम्, troubled
and filled with tears.
—अश्रु-पूर्णाक्ष(°ण-अक्°),
अस्, ई, अम्, whose eyes are filled with tears.
—अश्रु-
मुख, अस्, ई, अम्, having tears on the face.
—अश्रु-
लोचन, अस्, आ, अम्, having tears in the eyes.
—अश्रू-
पहत (°रु-उप्°), अस्, आ, अम्, affected by tears.
Macdonell
English
अश्रु áś-ru,
n.
(m. ) tear: w. kṛ or muc, shed 🞄tears
-karman,
n.
shedding of tears.
Benfey
English
अश्रु अश् + रु (see vb. शो),
n.
A tear,
Rām. 2, 48, 2.
--
Comp.
उद्-,
adj.
shedding
tears, Ragh. 12, 14.
Hindi
Hindi
आँसू (नपु)
Apte Hindi
Hindi
अश्रु
नपुं*
- अश्नुते व्याप्नोति नेवमदर्शनाय-अश्+क्रुन्
आँसू
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अश्रु
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂಬನಿ /ಕಣ್ಣೀರು
निष्पत्तिः - > अशू (व्याप्तौ) - "रुन्" (उ० ५-२९)
व्युत्पत्तिः - > अश्नुते
प्रयोगाः - > "रघुर्भृशं वक्षसि तेन ताडितः पपात भूमौ सह सैनिकाश्रुभिः"
उल्लेखाः - > रघु० ३-६१
L R Vaidya
English
aSru {% n. %} A tear, पपात भूमौ सह सैनिकाश्रुभिः R.iii.61, viii.25, xii.4, 62.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) अह्नुते नेत्रं व्याप्नोति - अशू (व्याप्तौ सङ्घाते च) + रुन् अश्वादयश्च (उ. ५.२९) नेत्राम्बु ६. नेत्रात् जातं जलम् ‘रघुर्भृशां वक्षसि तेन ताडितः पपात भूमौ सह सैनिकाश्रुभिः’ - रघु० ३.६१ ‘अस्रु नेत्राम्बु रोदनं चास्रमश्रु च’ - अमरः
Bopp
Latin
अश्रु n. lacryma (ut mihi videtur, e दश्रु, abjecto द्, ar. दंश्
mordere - gr. δάϰνω - s. रु
cf. gr. δάϰϱυ, lat. lacryma
pro dacryma
goth. tagrs Th. tagra respondet sanscrito
अश्र
angl. tear, nostrum Zähre
lith. áfzara).
Lanman
English
áśru, n. tear.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अश्रु, अस्रु, अश्रम्, अस्रम्, बाष्पः, नेत्राम्बु, नेत्रजलम्, नेत्रोदकम्, नेत्रजम्, लोचम्
noun
आनन्दे दुःखे पीडायां वा नयनयोः आगतः द्रवपदार्थः।
"तस्य कथां श्रुत्वा अश्रूणि आगतानि मम नेत्रयोः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mchi ma
१) अश्रु २) बाष्प ३)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वैवर्ण्यं कालिकाथाश्रु बाष्पो नेत्राम्बु रोदनम्
अस्रमस्रु प्रलयस्त्वचेष्टतेत्यष्ट सात्त्विकाः ३०७
-wordlist-
वैवर्ण्य (क्ली), कालिका (स्त्री), अश्रु (क्ली), बाष्प (पुं), नेत्राम्बु (क्ली), रोदन (क्ली), अस्र (क्ली), अस्रु (क्ली), प्रलय (पुं), अचेष्टता (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अश्रु
अश्रु, वाष्प, रोदन, नयनजल, अश्र, अस्रु
अश्रूणि वाष्परोदननयनजलाश्रास्रुनामानि ५१९
verse 2.1.1.519
page 0059
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अश्रु,
क्ली,
(अश्नुते नेत्रमिति अश् + रुक् अथवा श्रयति इति + श्रि + डुन् ।) चक्षुर्ज्जलं ।तत्पर्य्यायः नेत्राम्बु रोदनं अश्रं अस्रं ५अस्रु वाष्पं इत्यमरकोषशब्दरत्नावल्यौ ।(“श्रुतदेहविसर्ज्जनः पितुश्चिरमश्रूणि विमुच्यराघवः” इति रघुवंशे ।) लोचं इति जटा-धरः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अश्रु
न०
अश्नुते व्याप्नोति नेत्रमदर्शनाय अश--क्रुन् नेत्र-जले “पपात भूमौ सह षैनिकाश्रुभिः” दूषयामास कैकेयीशोकोष्णैः पार्थिवाश्रुभिः” “तमश्रु नेत्रावरणं प्रमृज्य”इति रघुः “श्लेष्माश्रु दूषिका स्वेदः” मनुः
Capeller
German
अ॑श्रु
n.
(m. ) Thräne.
Grassman
German
áśru, n., die Thräne [von 3. aś], als die scharfe, bittere, wie δάϰρυ von δάϰ-νω. Vielleicht ist jedoch *dáśru auch für das Sanskrit als Grundform anzunehmen und eine an 3. sich anlehnende Umdeutung im Spiele.
-u {921, 12}. _{921, 13}.
Burnouf
French
अश्रु अश्रु
n.
larme. Gr.
δάϰρυ
lat. lacryma. [अश्रु est probablement abrégé de
l'inusité दश्रु।]
Stchoupak
French
अश्रु-
nt. (rar.
m.
) larme
अश्रु कृ- मुच्वर्तय्- pleurer.
°कर्मन्- °करण- nt. fait de pleurer.
°निपात- °पात- °प्रवाह-
m.
°प्लावित- nt. flot de larmes.
°नेत्र- a. les yeux en larmes.
°मुख- °लोचन- °वदन- a. le visage baigné de larmes.
°लेश-
m.
(gouttes de) larmes.
अश्रूपहत- a. en proie à une crise de larmes.