| YouTube Channel

अश् (az)

 
Capeller Eng
English
1 अश् अश्नो॑ति अश्नुते॑ attain, reach, come to, arrive at
(acc. )
obtain, get, befall, betide
overcome
offer, bring. —अभि
reach, obtain, overwhelm. उप obtain, get. वि reach, attain, get
fill, penetrate. सम् attain, get, receive
fall to one's share.
2 अश् अश्ना॑ति
pp.
 अशित॑ partake of, eat, drink, taste,
enjoy.
C.
 आशयति feed (2
acc.
 ).
D.
 अ॑शिशिषति wish to eat. —अति
eat before (acc. ). उप =
S.
 प्र the same
C.
 feed. सम् =
S.
Yates
English
अश् (ग) अश्नाति 9.
a. To eat.
अश् (न, ऊ, ङ) अश्नुते 5.
d. To per-
vade
to crowd, to heap.
Apte
English
अश् [aś], I. 5
A.
 [अश्नुते, आनशे, आशिष्ट-आष्ट, अशिता-अष्टा, अशिष्यते-अक्ष्यते, अशितुम्-अष्टुम्, अशित-अष्ट]
To pervade, fill completely, penetrate
खं प्रावृषेण्यैरिव चानशे$ब्दैः
Bk.*
 2.3
सदिगश्नुवानमिव विश्वमोजसा
Ki.*
 12.21
Śi.*
 17. 46.65
To reach, go or come to, arrive at, attain to
नैष्कर्म्यं पुरुषो$श्नुते
Bg.*
 3.4
सर्वमानन्त्यमश्नुते
Y.*
 1.261.
To get, gain, obtain, enjoy, experience
अत्युत्कटैः पापपुण्यैरिहैव फलमश्नुते
H.*
 1.8
उदयमस्तमयं च रघू- द्वहादुभयमानशिरे वसुधाधिपाः
R.*
 9.9
न वेदफलमश्नुते
Ms.*
 1.19
4.149
5.46
अर्थज्ञ इत्सकलं भद्रमश्नुते Nir.
फलं दृशोरानशिरे महिष्यः
N.*
 6.43
Bg.*
 3.4
5.21
Bk.*
 3.37
5.14
14.19.
To become master of
to master, to be able (Ved. ).
To heap, accumulate. With
अनु To reach, come up to.
to equal.
आ to reach to.
to obtain, get.
to addict oneself to.
उद् to reach to the top of.
to reach, obtain, get
to be master of.
उप to obtain, enjoy, acquire. न च लोकानुपाश्नुते
Mb.
क्रियाफलमुपाश्नुते
Ms.*
 6.82, 12.2, 81.
to become master of. -परि to reach, attain
fill competely, pervade. -प्र to arrive at, reach, occupy
fill completely.
to fall to the lot of one (acc. ). -II. 9.
P.
 (rarely
A.
 ) [अश्नाति, आशीत्, आश, अशिता, अशिष्यति, अशित]
To eat, to consume
निवेद्य गुरवे$श्नीयात्
Ms.*
 2. 51
अश्नीमहि वयं भिक्षाम्
Bh.*
 3.117.
To taste, enjoy
यद्ददाति यदश्नाति तदेव धनिनो धनम्
H.*
 1.143-44
अश्नन्ति दिव्यान् दिवि देवभोगान्
Bg.*
 9.2
प्रत्यक्षं फलमश्नन्ति कर्मणाम्
Mb.
Caus.
 (आशयति) To feed, give to eat, cause to eat or drink (with
acc.
 of person)
आशयच्चामृतं देवान् Sk.
Ms.*
 3.83, 94, 219, 22
(for derivatives from the causal see under आ). -With अति to precede or surpass in eating. -उप to eat
taste, enjoy.
Apte 1890
English
अश् {vI.v} {c5c} A. [अश्नुते, आनशे, आशिष्ट-आष्ट, अशिता-अष्टा, अशिष्यतेअक्ष्यते, अशितुं-अष्टुं, अशित-अष्ट] 1 To pervade, fill completely, penetrate
खं प्रावृषेण्यैरिव चानशेऽब्दैः Bk. 2. 30
सदिगश्नुवानमिव विश्वमोजसा Ki. 12. 21
Śi. 17. 46, 65.
2 To reach, go or come to, arrive at, attain to
सर्वमानंत्यमश्नुते Y. 1. 260.
3 To get, gain, obtain, enjoy, experience
अत्युत्कटैः पापपुण्यैरिहैव फलमश्नुते H. 1. 83
उदयमस्तमयं च रघूद्वहादुभयमानशिरे वसुधाधिपाः R. 9. 9
न वेदफलमश्नुते Ms. 1. 109
4. 149
5. 46
अर्थज्ञ इत्सकलं भद्रमश्नुते Nir.
फलं दृशोरानशिरे महिष्यः N. 6. 43
Bg. 3. 4
5. 21
Bk. 3. 37
5. 14
14. 19.
4 To become master of
to master, to be able (Ved.).
5 To heap, accumulate. WITH अनु {1} to reach, come up to. {2} to equal.
आ {1} to reach to. {2} to obtain, get. {3} to addict oneself to.
उद् {1} to reach to the top of. {2} to reach, obtain, get. {3} to be master of.
उप {1} to obtain, enjoy, acquire
न च लोकानुपाश्नुते Mb.
क्रियाफलमुपाश्नुते Ms. 6. 82, 12. 20, 81. {2} to become master of.
परि to reach, attain
fill competely, pervade.
प्र {1} to arrive at, reach, occupy, fill completely. {2} to fall to the lot of one (acc.). {vII.v} {c9c} P. (rarely A.) (अश्नाति, आशीत्, आश, अशिता, अशिष्यति, अशित) 1 To eat, to consume
निवेद्य गुरवेऽ श्नीयात् Ms. 2. 51
अश्नीमहि वयं भिक्षां Bh. 3. 117.
2 To taste, enjoy
यद्ददाति यदश्नाति तदेव धनिनो धनं H. 1. 164-165
अश्नंति दिव्यान् दिवि देवभोगान् Bg. 9. 20
प्रत्यक्षं फलमश्नंति कर्मणां Mb.
Caus. (आशयति) To feed, give to eat, cause to eat or drink (with acc. of person)
आशयच्चामृतं देवान् Sk.
Ms. 3. 83, 94, 219, 220
(for derivatives from the causal see under आ).
WITH अति to precede or surpass in eating.
उप to eat
taste, enjoy.
Monier Williams Cologne
English
1. अश् (in classical Sanskṛt only) Ā. अश्नुते
(aor. 3.
pl.
 आशिषत,
Bhaṭṭ.
perf. आनशे,
Pāṇ.
 vii, 4, 72. Vedic forms are: अश्नोति,
&c.
Subj. अश्नवत्,
&c.
aor.
P.
 आनट् (2. & 3. sg., frequently in
RV.
 ) and Ā. अष्ट or आ॑ष्ट, 3.
pl.
 आशत (frequently in
RV.
 ) or आ॑क्षिषुर् [RV. i, 163, 10] Subj. अ॑क्षत् [RV. x, 11, 7]
Pot.
 1.
pl.
 अशेम Prec. अश्यास् (2. & 3. sg.)
&c.
Pot.
 Ā. 1. sg. अशीय and
pl.
 अशीमहि, Imper. अष्टु [VS. ]
perf. आनंश (thrice in
RV.
 ) or आनाश [RV. vi, 16, 26] or आश [RV. viii, 47, 6], 2.
pl.
 आनश॑, 3.
pl.
 आनशुः॑ (frequently in
RV.
 ) or आशुः [RV. iv, 33, 4], Ā. आनशे॑, Subj. 1.
pl.
 अनशामहै [RV. viii, 27, 22],
Pot.
 1. sg. आनस्याम्,
p.
 आनशान॑ [AV. ]
Inf.
 अष्टवे,
RV.
 iv, 30, 19)
to reach, come to, reach, come to, arrive at, get, gain, obtain,
RV.
&c.
(said of an evil, अंहति, अं॑हस्, ग्रा॑हि) to visit,
RV.
AV.
 vi, 113, 1
to master, become master of
RV.
to offer,
RV.
to enjoy,
MBh.
 xii, 12136
to pervade, penetrate, fill,
Naigh.
Bhaṭṭ.
 ii, 30
to accumulate,
L.
 :
Desid.
 अशिशिषते,
Pāṇ.
 vii, 2, 74
Intens.
 अशाश्यते,
Pāṇ.
 iii, 1, 22
Pat.
2. अश् अश्ना॑ति (Pot. अश्नीयात्
p.
 अश्न॑त् (See
s.v.
 1. अश्न)
aor.
 Subj. अशीत्,
RV.
 x, 87, 17
fut.
p.
 अशिष्य॑त्,
ŚBr.
 , perf. आ॑श,
RV.
 i, 162, 9 and iii, 36, 8
perf.
p.
 आशिवस् See अ॑न्-आश्वस्
s.v.
 अ॑न्-आसक
Pass.
p.
 अश्य॑मान,
AV.
 xii, 5, 38)
to eat, consume (with
acc.
 [this only in classical Sanskṛt] or
gen.
 ),
RV.
&c.
to enjoy,
Bhag.
 ix, 20,
&c.
 :
Caus.
 आशयति (Pāṇ. i, 3, 87, Sch.
aor.
 आशिशत्, ib. i, 1, 59, Sch.)
to cause to eat, feed,
Mn.
(with double
acc.
cf.
Pāṇ.
 i, 4, 52,
Kāś.
 ),
BhP.
(cf. आ॑शित) :
Desid.
 अ॑शिशिषाति (Pāṇ. vi, 1, 2, Sch.) to wish to eat,
ŚBr.
ChUp.
 :
Intens.
 अशाश्यते,
Pāṇ.
 iii, 1, 22
Pat.
Monier Williams 1872
English
अश् 1. अश्, cl. 5. P. A. (in classical
Sanskrit A. only), अश्नोति, -नुते, आश,
आनंश, आनशे, अशिष्यते or अक्ष्यते, आशिष्ट
and आष्ट, अशितुम्, to reach, come to, arrive at
to
get, gain, obtain
to become master of, to master, to
be able
to pervade, penetrate, pierce through, fill
to heap, accumulate: Caus. आशयति, आशिशत्: Desid.
अशिशिषते: Intens. अशाश्यते।
अश् 2. अश्, cl. 9. P. अश्नाति, आश, अशि-
ष्यति, आशीत्, अशितुम्, to eat, consume
to
taste, enjoy: Caus. आशयति, -यितुम्, to cause to eat,
to give to eat, to feed: Desid. अशिशिषति, to wish to
eat: Intens. अशाश्यते।
Macdonell
English
अश् 1. AŚ, Ⅴ. aś-nu, reach
attain
befall
🞄enjoy, abhi, ud, reach
dominate. 🞄upa, sam-upa, pra, vi, sam, id..
अश् 2. AŚ, Ⅸ. P. aś-nā-ti, eat, take (meat 🞄and drink)
taste
enjoy: pp. aśita, 🞄eaten, cs. āśaya, cause (ac.), 🞄feed: pp. -āśita, fed
satiated
des. aśiśiṣa, 🞄wish to eat. upa, pra, sam, = simple ver
🞄abhi-pra, eat in addition to (ac.).
अश् 3. aś, grammatical designation of all 🞄soft letters.
Benfey
English
1. अश् अश्, ii. 5, अश्नु। Ātm.
1.
To pervade, to occupy, Yājñ. 1, 260.
2.
To attain, Vedāntas. in Chr. 203, 2
ved. ii. 2, Par. Chr. 294, 8 = Rigv. i. 92,
8.
3. † To heap or crowd. -- With the
prep. उप उप, To attain, Man. 6, 82. --
With वि वि, To pervade, Ragh. 4, 15. --
With सम् सम्, To attain, Man, 2, 233.
2. अश् अश्, ii. 9, अश्ना, नी, Par. (in
epic poetry also Ātm. MBh. 3, 14686)
1.
To eat, Man. 1, 95. अन्-अश्नान, Not
eating, Chr. 57, 23.
2. To enjoy, Bhag.
9, 20. Caus. To cause to eat, Man. 3, 83.
अन्-आशित, Not satiated, Rām. 5, 17, 34.
-- With the prep. अति अति, To eat be-
fore another, MBh. 3, 14686. -- With
उप उप।
1. To eat up, to consume,
Dev. 5, 61.
2. To enjoy, Rām. 1, 62, 6.
उपाश्नीयात्, instead of °श्नीय्°, on account
of the metre, MBh. 12, 3266. -- With
समुप सम्-उप, To enjoy, MBh. 3, 12631.
-- With परि परि, To eat, MBh. 3,
13354. -- With प्र प्र।
1. To begin eat-
ing, Rām. 3, 63, 28.
2. To take in the
mouth only, Man. 2, 62.
3. To eat,
Man. 5, 103.
4. To drink, Chr. 47, 39
(Ātm. ).
5. To enjoy one's self, MBh.
3, 8083 (Ātm. ). Caus. To cause to
eat or devour, Kathās. 9, 10
Man. 3,
260. प्राशित,
n.
 An oblation to the
Pitṛs, or Manes, Man. 3, 73
74. -- With
सम् सम्, To eat, Pañc. iv. d. 84.
Hindi
Hindi
प्राप्त करने के लिए पूरा करने के लिए,
Apte Hindi
Hindi
अश्
"स्वा* आ* , , " - -
"व्याप्त होना, पूरी तरह से भरना, प्रविष्ट होना"
अश्
"स्वा* आ* , , " - -
"पहुंचना, जाना या आना, उपस्थित होना, प्राप्त करना"
अश्
"स्वा* आ* , , " - -
"प्राप्त करना, ग्रहण करना, आनंद लेना, अनुभव प्राप्त करना"
अश्
"क्र्या* पर*, " - -
"खाना, उपभोग करना"
अश्
"क्र्या* पर*, " - -
"स्वाद लेना, रस लेना"
अश्
क्र्या* पर* प्रेर* - -
"खिलाना, भोजन करना, खिलवाना, पिलवाना"
L R Vaidya
English
aS {% (I) vt. 5A (pp. अशित or अष्ट) %} 1. To reach, to attain, to go to, e.g. सर्वमानन्त्य्मश्नुते Yaj.i.261
2. to obtain, to acquire, न वेदफलमश्नुते M.i.109, or फलं दृशोरानशिरे महिष्यः Na.vi.43, R.vii.23, ix.9
3. to pervade, to occupy, खं प्रावृषैरिव चानशेऽब्दैः Bt.ii.30.With उप-, to obtain, to acquire, क्रियाफ्लमुपाश्नुते M.vi.82.With वि-, to pervade, to occupy, प्रतापस्तस्य भानोश्च युगपद्व्यानशे दिशः R.iv.15, Bt.ix.4, xiv.96, xvii.60.
aS {% (II) vt. 9P (pp. अशित) %} 1. To eat, निवेद्य गुरवेऽश्रीयात् M.ii.51, iii.106
2. to taste, to enjoy, अश्नन्ति दिव्यान् दिवि देवभोगान् Bg.ix.20, or यद्ददाति यदश्नाति तदेव धनिनो धनम् Hit.i.With प्र-, 1. to eat, प्राशुर्हुतोच्छिष्टम् Bt.i.13, xv.29, xvii.3
2. to drink, e.g. न प्राश्नीतोदकमपि.With सम्-, 1. to eat, नक्तं चान्नं समाश्नीयात् M.vi.19
2. to enjoy, यथा फलं समश्नाति Bh.
Bopp
Latin
अश् 5. A. 9. P.
1) edere, frui. अश्नातिः HIT. 35. 15.
अश्नुतेः BH. 3. 4. 5. 21.
2) secundum grammaticos
occupare, coacervare. (Fortasse huc pertinet lat. cibus,
abjectâ vocali initiali, suff. bu-s, inserto i sicut in sq.
अशितव्य.
c. उप id. उपाश्नामिः DEV. 5. 61. उपाश्नुतेः MAN. 12.
20. 6. 82.
c. प्र id. प्राश्यः N. 23. 22.
c. सम् id. समश्नीयात्ः MAN. 6. 19. समश्नुतेः MAN. 2.
5. 3. 277. 11. 6.
Lanman
English
√1aś, orig. aṃś (aśnóti, aśnuté
ānáṃśa,
ānaśé [788^4]
ā́ṣṭa
aṣṭá
áśitum).
reach
attain
obtain, get. [cf. ποδ-ηνεκ-
ής, ‘reaching to the feet’
ἤν-εγκ-α, ‘carried’:
see also the closely related √2naś.]
+ upa, attain to.
√2aś (aśnā́ti
ā́śa
ā́śīt
aśiṣyáti
aśitá
áśitum
aśitvā́
-áśya). partake of
taste
eat. [a specialization of √1aś:
cf. ἄκ-ολος, ‘bit’: for mg, cf. bhakṣ.]
+ pra, partake of
caus. feed.
Kridanta Forms
Sanskrit
अश् (अ꣡शूँ॒ व्याप्तौ सङ्घाते च - स्वादिः - वेट्)
ल्युट् = अशनम्
अनीयर् = अशनीयः - अशनीया
ण्वुल् = आशकः - आशिका
तुमुँन् = अशितुम् / अष्टुम्
तव्य = अशितव्यः / अष्टव्यः - अशितव्या / अष्टव्या
तृच् = अशिता / अष्टा - अशित्री / अष्ट्री
क्त्वा = अशित्वा / अष्ट्वा
ल्यप् = प्राश्य
क्तवतुँ = अष्टवान् - अष्टवती
क्त = अष्टः - अष्टा
शानच् = अश्नुवानः - अश्नुवाना
अश् (अ꣡शँ꣡ भोजने - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = अशनम्
अनीयर् = अशनीयः - अशनीया
ण्वुल् = आशकः - आशिका
तुमुँन् = अशितुम्
तव्य = अशितव्यः - अशितव्या
तृच् = अशिता - अशित्री
क्त्वा = अशित्वा
ल्यप् = प्राश्य
क्तवतुँ = अशितवान् - अशितवती
क्त = अशितः - अशिता
शतृँ = अश्नन् - अश्नती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 अश्
मूलधातुः:
 अश
धात्वर्थः:
 भोजने
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 अश्नाति
धातुः:
 अश्
मूलधातुः:
 अशू
धात्वर्थः:
 व्याप्तौ, सङ्घाते च
गणः:
 स्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 वेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 अश्नुते
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भुज्, अद्, खाद्, अश्, भक्षय, घस्, प्सा, आस्वाद्, गॄ, चर्व्, अभ्यवहृ, आहृ, उपभुज्, उपाश्, चम्, प्रत्यवसो, जक्ष्, ग्रस्, आखाद्
verb
विशेषतः मनुष्यैः परिवेषणस्य भोजनस्य भक्षणानुकूलः व्यापारः।
"कथासमाप्त्यनन्तरं भक्ताः पङ्क्तौ उपविश्य भुञ्जते।"
Synonyms:
 भक्ष्, भुज्, खाद्, अश्
verb
अन्नस्य शीघ्रगत्या गल-बिलाधः-संयोगानुकूल-व्यापारः।
"सिंहः शशकम् अभक्षयत्।"
Synonyms:
 भक्ष्(भक्षति/ते), भक्ष् (भक्षयति), भुज्, खाद्, अश्, घस्, खद्, हु, चर्ब, छम्, चम् (चमति), वी, वेवी, चम् (चम्नोति), वल्भ्, जक्ष्, चष्, (वि)चम्, चर्व् (चर्वति), चर्व् (चर्वयति), कुड्, अम्, (सम्) अञ्ज्, चर्, कूड्, क्रुड्, स्खद्, स्नुस्, (उप)युज् (उपयुनक्ति), (उप)युज् (उपयुङ्क्ते), भ्रक्ष्, भ्लक्ष्, प्लक्ष्
verb
अन्नस्य गल-बिलाधः-संयोगानुकूल-व्यापारः।
"भो माणवक, भक्षय एतत् फलम्।"
Synonyms:
 अर्ज्, उपार्ज्, लभ्, उपलभ्, प्राप्, अवाप्, अधिगम्, अश्, उपाश्, आदा, उपादा, निर्विश्, कॣप्
verb
बहुप्रयत्नैः प्रापणानुकूलव्यापारः।
"भोः कष्टैः अर्जितं धनं तव पूर्वजैः।"
Capeller
German
1. अश्, अश्नो॑ति, अश्नुते erreichen, erlangen,
antreffen, wozu o. wohin gelangen (Acc.).
अभि, प्र, वि, सम् dass.
2. अश् अश्ना॑ति essen, verzehren (auch
trinken), kosten, genießen such übertr.)
p. p. अशित॑ gegessen. Caus. अशयति
jemd. (Acc.) etwas (Acc.) genießen
lassen. p.p. आ॑शित gespeist, satt. उप
u. प्र = Simpl.
Grassman
German
1. √aś, ursprünglich √aṃś [s. Perf. ānaṃśa und áṃśa Antheil], identisch mit 1. naś. Grundbedeutung: bis zu einem Gegenstande (der im Acc. steht) hin gelangen, ihn erreichen, bis an ihn heranreichen, ihn in seinen Besitz, in seine Gewalt bekommen. An diese Bedeutung schliesst sich eine zweite, im Sanskrit weniger hervortretende: jemanden [Dat.] etwas [A.] erreichen lassen, es ihm reichen, darreichen, bringen, darbringen. Dies führt herüber zu dem gr. ἤνεγϰα = ānáṃśa
wie denn auch ἠνεϰής, besonders in δουρηνεϰές, ποδ-ηνεϰής, διηνεϰής die erste Bedeutung klar wiederspiegelt (vgl. 1. naś, und lett. nāku, ich lange an, litth. nesz-ú, ich bringe, trage). Also 1〉 wohin [Acc.] gelangen, erreichen (räumlich)
2〉 erreichen (im Laufe) = einholen
3〉 erreichen (zeitlich)
4〉 erreichen (an Grösse, Macht)
5〉 erreichen vom Liede oder Opfer, dass die Götter erreicht
6〉 erreichen, treffen von dem Unglück [aṃhatí, áṃhas], das den Menschen [A.] trifft
7〉 erlangen = in Besitz bekommen
8〉 bewältigen = in seine Gewalt bekommen
9〉 jemandem [D.] etwas [A.] darreichen, darbringen. Die Richtungswörter bewirken nur geringe Abänderungen dieser Bedeutungen:
anu 4〉 an etwas [A.] heranreichen, ihm gleichkommen
5〉 erreichen (Speise die Götter).
abhí 1〉 erreichen (räumlich)
[Page134] 5〉 vom Gebete, das die Götter erreicht
7〉 erlangen
8〉 bewältigen.
ā́ 5〉 erreichen.
úd 1〉 erreichen (räumlich)
4〉 reichen bis an, gleichkommen
5〉 erreichen (vom Liede)
8〉 beherrschen.
pári 1〉 hin gelangen zu
7〉 erlangen.
prá 1〉 hin gelangen zu, erreichen
5〉 erreichen (von Liedern, Opfern, Wünschen)
6〉 erreichen (Wohlwollen die Menschen)
7〉 erlangen.
ví 1〉 erreichen (räumlich gedacht)
3〉 erreichen (zeitl.)
5〉 erreichen, die Götter durch Gebete
7a〉 in Empfang nehmen (Opfer, Gebete)
7b〉 erlangen
8a〉 bewältigen
8b〉 vermögen, mit Inf.
9〉 darbringen
10〉 ausreichen, ausdauern
11〉 durchdringen, in viānaśí.
sám 1〉 hingelangen
6〉 treffen (Noth)
7a〉 entgegennehmen
7〉 erlangen [A., I.].
úpa sam 7〉 erlangen.
Stamm I. aśnu, aśnó:
-oti 1〉 {793, 2} (amútas itás ca yád) 4〉 tám (mánum) {888, 9}. — 6〉 {94, 2}
{293, 2}
{865, 11}. — anu 4〉 te vájram {207, 3}. — abhí 7〉 práyāṃsi {245, 7}. — prá 1〉 (dhánvanā) {215, 8}. — ví 7b〉 vā́riam {890, 15}.
-utas ví 3〉 ā́yus {651, 8}.
-utha 1〉 ádhvanas pārám {408, 10}.
-uvanti ánu 4〉 mahi. tvám {615, 1}. — úd 4〉 mahimā́nam {538, 8}.
-avat [Conj.] 1〉 uṣásas aśvadā́s {113, 18}. — 4〉 devayántam {40, 7}. — 6〉 {214, 4}. — 7〉 rayím {1, 3}
vāmā́ {40, 6}. — úd 4〉 kā́viā {413, 4}. — ví 3〉 ā́yus {93, 3}. — 7〉 (suvī́riam) {778, 27}. — sám 6〉 (aghám) {638, 14}.
-avan prá 6〉 nas (sumnā́) {699, 6}.
-uhi [-uhī] ví 7a〉 mádam {665, 22}
[camasā́n] {54, 9}
pītím, tṛptím {691, 6}.
-otu pári 1〉 asmā́n (ráthas) {305, 8}. — prá 1〉 śíras, bāhū́ {285, 12}. — 5〉 {17, 9} vām suṣṭutís.
-ávāva abhí 8〉 spṛ́dhas {179, 3}.
-utam ví 3〉 ā́yus {911, 42}. — sám 7a〉 dhītám {660, 3}.
-ávāma abhí 7〉 dráviṇam {809, 51}
8〉 víśas ā́devīs {490, 15}.
-uvantu prá 5〉 (yajñā́sas) {464, 8}
(iṣṭáyas) {515, 1}.
-uve [Med.] 7〉 bhāgám {164, 37}.
-uṣe 1〉 sadhástham {777, 6}.
-ute 2〉 tā́s (gā́s) {469, 4} (árvā). — 1〉 pavítram {795, 1}. — 7〉 rāyás póṣam {1020, 6}.
-uvate [3. pl.] 7〉 (gharmā́s) visargám {619, 9}.
-avanta [Conj.] 3〉 jaraṇā́m {546, 4}.
-ávaithe 7〉 yogiā́ {586, 4}.
-ávāmahai 1〉 jīvám (lebend antreff.) {923, 17}.
Stamm II. aś (eher zum Aorist):
-śyām [Opt.] 7〉 rayím {92, 8}
jyótis {218, 11}. _{218, 14}
amṛtatvám {358, 10}
vásūni {442, 13}
víśvā {178, 1}. — abhí 1〉 {154, 5} pā́thas. — 7〉 pūrtím {454, 6}
íṣṭim {166, 14}. — úd 1〉 rāyás sádanam {288, 21}. prá 7〉 sumnám {291, 2}.
-śiā́m 1〉 gátim {418, 3}.
-śyās [2. s.] 5〉 iḍás pátim {396, 14}.
-śyās [3. s.] 1〉 (sáptis) dhītím {222, 7}. — 5〉 (sukīrtís) agním {60, 3}. [Page135] — 7〉 devatvā́ {69, 6}. — 8〉 víśvāni {70, 1}. — abhí 5〉 tám dhītís {301, 7}. — úd 5〉 (stómas marútas) {396, 15}. — prá 5〉 gī́r mitrám {396, 1}
stómas pṛthivī́m {396, 16}.
-śyā́ma 1〉 {581, 2} (statt des Objects ein Nebensatz mit yátra). — 3〉 ā́yūṃṣi {218, 10}. — 7〉 sumatím {114, 3}
kā́mam u. s. w. {446, 7}
havís {647, 22}
vā́jagandhiam [sómam] {810, 12}.
-śyāma 1〉 tā́n (pathás) {803, 5}. — 7〉 tád (śám) {114, 2}
sumatím {395, 18}
tád (śárma) {136, 7}
ūrmím {354, 11}
{563, 2}. — abhí 7〉 vā́jān {609, 8}. — pári 7〉 víśvāni súdhitā {245, 8}.
-śiā́ma 7〉 tád sā́ptam {210, 7}.
-śiāma 7〉 vā́jān {300, 14}.
-śyus 7〉 sumnám {210, 8}. — ví 7〉 pṛ́kṣas {73, 5}. — 10〉 sūráyas śatáhimās 〰 {73, 9}.
[-ṣṭu 7〉 VS. 〔8, 60〕].
-ṣṭa [3. s. Med.] 5〉 váruṇam {600, 5} (gī́r). — 6〉 mártiam {952, 1}. — ánu 4〉 tvā (índram) {679, 5}.
-śīya [1. s. Opt.] 1〉 chāyā́m {224, 6}. — 3〉 śatám hímās {224, 2}.
-śīmáhi 1〉 gādhám, pratiṣṭhā́m {401, 7} (śmasi zu vaś).
-śīmahi 1〉 aryamṇás dúriān {866, 12}. — 3〉 jaranā́m {863, 6}. — 7〉 jyótis {548, 26}, śárma {862, 4}.
Imperf. (oder Aorist) ā́ś (betont nur {8, 6}
{87, 5}
{121, 6}
{918, 3}):
-ṣṭa [3. s.] abhí 1〉 {121, 6} dhā́ma.
-śata [3. p.] 1〉 hradám (kulyā́s) {279, 3}
goṣṭhám (gā́vas) {663, 17}
tád {785, 9}. — 4〉 tvā [índram] {706, 9}. — 5〉 índram {736, 2}
{779, 7} (índavas)
{87, 5} (śámi ṛ́kvāṇas). — 7〉 {8, 6} (ohne Object)
yajñám {20, 2}
mahimā́nam {85, 2}
{1028, 2}
dráviṇāni {212, 5}
kṣatrám {582, 11}
pītī́m {730, 3}
vā́riā {733, 4}
gātúm {781, 7}
amṛtatvám {918, 3}
bhakṣám {795, 4}
bhújam {918, 7}
havirádyam {920, 2}. — ánu 4〉 {678, 18}
{734, 6}. — 5〉 índram (drapsā́sas) {718, 4}. — sám 1〉 pavítram {795, 1}.
Stamm III. aśa (oder zum Aorist):
-ema 5〉 índram (náras) {384, 2}. — úd 1〉 mūrdhā́nam rāyás {24, 5}
ví 3〉 ā́yus {89, 8}.
Perf. ā́ś (betont nur {420, 2}):
-śatus 7〉 {645, 8} kṣatrám.
-śus 7〉 amṛtatvám {329, 4}.
-śāthe [zu spr. śathe, 2. d. med.] 1〉 barhís {144, 6}. — 7〉 krátum {2, 8}
yajñám {15, 6}
revát [váyas] {151, 8}. _{151, 9}
kṣatrám {421, 1}.
-śāte [zu sprech. -śate, 3. d. med.] 1〉 barhís {651, 6}
gártam {422, 5}. — 7〉 kṣatrám {136, 3}
{420, 2}
dákṣam {422, 4}
samānám {25, 6}.
Perf. ānáṃś, ānāś, schwach: ānaś:
-áṃśa [3. s.] 7〉 sakhyám {677, 8}.
-aṃśa [3. s.] úd 4〉 pūrviástutim {644, 17}. — sám 7〉 sumatíbhis {319, 2}.
-āśa [3. s.] 9〉 suvṛktím {457, 26}.
-aśma abhí 7〉 śūṣám {857, 3}.
-aśá [2. pl.] 7〉 bhāgám {294, 1}
amṛtatvám {888, 1}.
-aśa 7〉 amṛtatvám {332, 4}
sám 7〉 devatvám {294, 2}. [Page136]
-aśús 1〉 rájasas ántam {52, 14}. — 4〉 asya mahimā́nam {623, 13}. — 7〉 maghā́ni {364, 3}
sumnám {463, 4}. — ánu 4〉 vyácas {52, 14}. — abhí nidhím {215, 6}.
-aśus 7〉 amṛtatvám {110, 4}
{164, 23}
devatvám {151, 9}
bhāgám {214, 2}
dhītám {623, 16}. — ví 1〉 pṛṣṭhā́ni {734, 5}
dhíyas {734, 3}. — 5〉 índram {632, 20}. — 9〉 vásūni dāśúṣe {632, 21}. — sám 7〉 sakhyám {294, 3}.
-aśyām [Opt.] 7〉 ójas {467, 7}.
-aśe 4〉 tvā [índram] {84, 6}
7〉 mahitvám {760, 5}
kā́mam {922, 7}. — 9〉 te stómam {435, 5}.
-aśé [3. s.] 7〉 bhágam {361, 8}
pītím {926, 2}.
Aor. ā́kṣis:
-ṣus 1〉 ájmam {163, 10}.
Aor. ā́naś:
-ṭ [2. s.] 7〉 cārutvám {896, 9}.
-ṭ [3. s.] 1〉 ádhvanas {264, 12} (die Wege bis zu Ende erreichen). — 9〉 te havyádātim {442, 9}
te níśitim {454, 4}
kaváye dhītím {456, 11}
īśānā́ya práhutim {606, 2}
te úpastutim {624, 6}
te samídhā (ohne Object) {948, 3}. — ánu 4〉 bhógam {163, 7}
{833, 2}. — ā́ 5〉 téjas nṛpátim {71, 8}. — ud 8〉 viáyanam {845, 5}. — prá 1〉 víśas ā́ {121, 1}
divás ántān {846, 4}.
ānaś:
-ṭ [2. s.] 9〉 íṣam stotṛ́bhyas {523, 7}.
-ṭ [3. s.] 5〉 tvā {930, 6} (yajñás). — 7〉 pativídyam {928, 11}. — abhí 5〉 arkám {490, 8} (stómas). — úd 4〉 dívam {626, 48}
divás ántān {834, 1}. — prá 1〉 idám {934, 1}. — ví 3〉 ā́yus {853, 7}
dráviṇam {893, 7}. — 8a〉 pṛ́tanās {855, 8}. — 8b〉 turváne {665, 27}. — sám 1〉 {937, 2}. — úpa sám 7〉 amṛtatvám {354, 1}.
Conj. Aor. ákṣa (vgl. akṣan von ghas).
-at 7〉 sumatím {837, 7}.
Part. aśnuvát:
-án 3〉 ā́yus {116, 25}.
Part. II. aṣṭa, siehe asamaṣṭa und vgl. akṣ.
Inf. áṣṭu:
-ave 4〉 sumnám {326, 19}.
2. √aś, essen, geniessen (wol ursprünglich „Speise in Empfang nehmen“, also mit 1. aś, ursprünglich gleich, vgl. 1. aś mit vi, besonders ví aśnuhi). Also 1〉 essen, geniessen, zu sich nehmen, mit Gen. oder Acc. der genossenen Speise
2〉 geniessen, ausnutzen (wie das Kalb die säugende Mutterkuh). Caus. essen lassen, füttern, speissen.
Mit prá, essen verzehren [A., G.].
ví, aufessen, mit Acc., med. mit Gen.
Stamm aśnā́, 2. s. Impv. aśāna:
-(nāmi) prá VS. 〔2, 11〕.
-(nā́si), AV. 8, 2, 19 (yád aśnā́si yát píbasi).
-nāti tásya [sómasya] {911, 3}
te (sómasya) {911, 4}
sárvam pūtám {779, 31} (aśnati z. spr.).
-āna [2. s. Iv.] prá havī́ṃṣi {170, 5}
stokā́nām {255, 1}.
-nītám mádhvas {589, 2}.
-nate [3. p.] ví ándhasas mádhos {763, 3}. [Page137]
Imperf. āśnā (betont {1002, 1}):
-ām ghṛtásya stokám {921, 16}.
-(āt) ví, pātā́m (eine Pflanze) AV. 2, 27, 4.
-an [Pada áśnan] 2〉 {1002, 1} (dhenúm ná mātáram).
Perf. ā́ś:
-a [3. s.] kravíṣas {162, 9}
ví, ánnā {270, 8}.
Conj. Aor. (aśiṣ), aśī:
-īt tásya (páyasas), nach mā́ {913, 17}.
Part. aśnát, vgl. án-aśnat:
-an s. ánaśnat.
-ántā, -ántau [du.] havyám {583, 7}
íṣas {625, 31}.
Part. II. des Caus.: ā́śita 1〉 gesättigt
2〉 n., Speise:
-am [m.] 1〉 {943, 1}.
-am [n.] 2〉 {943, 7}
{863, 11}.
-ās [N. p. m.] 1〉 (grā́vāṇas) {920, 10}.
(3. √aś, ) verwandt mit śā, scharf sein
siehe Cu. 〔2〕, wo jedoch die Beziehung auf 1. aś, da dies nie die Bedeutung „hindurchdringen“ hat, verworfen werden muss
auch ist āśu schnell wol davon zu trennen. Siehe áśman, áśan, aśáni. In der Bedeutung sehen (= scharf unterscheiden), gr. ὄςςομαι, ὄπωπα (Cu. 〔627〕), liegt sie in ákṣi und īkṣ zu Grunde.
135, 14. 13.a v. u.: 1) bis {144, 6}
1. aś,
Perf. āś:
-śa [3. s.] 7〉 ádabhram {667, 6}
-śāte 1〉 barhís {144, 6}
Perf. ānaś:
-aśús 7〉 śrávāṃsi {820, 4}
amṛtatvám {879, 10}
bhāgám {892, 2}
maghám {973, 3}
-śus amṛtatvám {889, 4}.
— Aorist ānaś:
-ṭ 7a〉 hávam {544, 2}.
— Part. aṣṭá:
-ā́ [du.] hárī {121, 8}.
Burnouf
French
*अश् अश्। अश्नवे 5
p. आनशे
pp. अशित et
अष्ट
f2. अशिस्ये et अक्ष्ये। Dans le Veda:
अश्नेमि
p. आनशुस्
o. अश्याम। etc.
impf. अश्नवत्।
On y trouve aussi, à la classe 2: imp. अष्टु
impf. आष्टु
et अष्ट, आशाते, etc.
a2. अशम्, et a1. अक्षिषुस्।
Pénétrer, occuper.
Atteindre, se mettre en possession, obtenir:
स्वर्गम् le ciel, अमृतत्वम् l'immortalité,
दीर्घमायुस् une longue vie.
Parvenir à, ac.
Accueillir:
व्रतम् un vœu.
*अश् अश्। अश्नामि 9
p. आश
pp. अशित
a1.
अशिषम्। Manger.
Goûter
jouir de, ac.: अमृतम् अश्नते
il se nourrit d'ambroisie.
Acquérir, atteindre: कर्मफलम् le
fruit d une action. [Ce verbe, qui est aussi de la 4ᵉ classe dans
les épiques, confond souvent sa signification avec celle de अश्,
अश्नवे 5.) Cf. अद्
lat. esca
gr.
ἐσθίω.
Stchoupak
French
१ अश्-
{%aśnoti (aśnāti) aśnute
ānaṃśa ānaśe
aśitum %} -- arriver
à, gagner
jouir de.
२ अश्-
{%aśnāti aśnīte
āśīt
aśiṣyati
aśyate aśiśiṣati āśayati
%}
अशित- अशितुम् अशित्वा -- manger
goûter (aussi fig.), jouir de
caus.
nourrir.