| YouTube Channel

अशोकः (azokaH)

 
Apte Hindi
Hindi
अशोकः
पुं*
 - -
लाल फुलों वाला एक प्रसिद्ध वृक्ष
अशोकः
पुं*
 - -
विष्णु
अशोकः
पुं*
 - -
मौर्यवंश का एक प्रसिद्ध राजा
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) नास्ति शोकः यस्मात् । १. वृक्षविशेषः । ‘असूत सद्यः कुसुमान्यशोकः’ - कुमारसं. ३.२६ । २. विष्णुः । ‘अशोकः शोकनाशनः’ - विष्णुसह० ३. वकुलवृक्षः (न) ४. पारदः (स्त्री) ५. कटुकरोहिणी ६. चैत्रशुक्लषष्ठी (वि) ७. शोकरहितः । ‘त्वामाशोक… मामशोकं सदा कुरु’ - तिथ्यादितत्त्वम् । ८. स्वनामख्यातः राजा । ‘अशोको नाम राजाभूत् महावीर्योऽपराजितः’ महाभा. ९. मगधाधिपः अशोकचक्रवर्ती १०. दशरथमन्त्री । ‘अशोको धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत्’ - रामा.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अशोकः
noun
मौर्यवंशीयः प्रसिद्धः राजा यः बिन्दुसारस्य पुत्रः आसीत्।
"कलिङ्गयुद्धात् अनन्तरं अशोकेन बौद्धधर्मः स्वीकृतः।"
Synonyms:
 अशोकः, शोकनाशः, विशोकः, वञ्जुलद्रुमः, वञ्जलः, मधुपुष्पः, अपशोकः, कङ्केल्लिः, केलिकः, रक्तपल्लवः, चित्रः, विचित्रः, कर्णपूरः, सुभगः, दोहली, ताम्रपल्लवः, रोगितरुः, हेमपुष्पः, रामा, वामाङ्गिघातनः, पिण्डीपुष्पः, नटः, पल्लवद्रुः
noun
स्वनामख्यातवृक्षविशेषः यः सदा हरितः अस्ति।
"अशोकः भारते सर्वत्र दृश्यते।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अशोकः
Root: अशोक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Jonesia Aśoka Roxb
Shloka(s):
3|3|40|2 ► स्त्रीप्रिये वञ्जुलोऽशोकः कङ्केलिः कर्णपूरकः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|41|1 ► हेमपुष्पोऽप्यथाङ्कोले निचोलोऽङ्कोढशोधनौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|40|2 ⇢ स्त्रीप्रियः (स्त्रीप्रिय) (पुं) ⇒ Name of the Aśoka tree ⇒
➠ 3|3|40|2 ⇢ वञ्जुलः (वञ्जुल) (पुं) ⇒ Kind of Aśoka tree
Tamil Vañji ⇒
➠ 3|3|40|2 ⇢ अशोकः (अशोक) (पुं) ⇒ Jonesia Aśoka Roxb ⇒
➠ 3|3|40|2 ⇢ कङ्केलिः (कङ्केलि) (पुं) ⇒ Name of the Aśoka tree ⇒
➠ 3|3|40|2 ⇢ कर्णपूरकः (कर्णपूरक) (पुं) ⇒ Name of the Aśōka tree
Tamil Aśōkam ⇒
➠ 3|3|41|1 ⇢ हेमपुष्पः (हेमपुष्प) (पुं) ⇒ Name of the Aśoka tree ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
அசோ’க: : அசோக மரம், விஷ்ணு, அரசன் அசோகன், சந்தோஷம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अशोकः
Root: अशोक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ without heat
⇒ not feeling sorrow
⇒ not causing sorrow
⇒ tree having red flowers
⇒ ashoka tree [Saraca Indica]
⇒ Ashoka tree [ Jonesia Asoka - Bot. ] Roxb
Shloka(s):
2|4|64|2 ► बकुलो वञ्जुलोऽशोके समौ करकदाडिमौ॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|64|2 ⇢ वञ्जुलः (वञ्जुल) (पुं)
➠ 2|4|64|2 ⇢ अशोकः (अशोक) (पुं) ⇒ without heat, not feeling sorrow, not causing sorrow, tree having red flowers, ashoka tree [Saraca Indica], Ashoka tree [ Jonesia Asoka - Bot. ] Roxb
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अशोकः,
पुं,
 (नास्ति शोको यस्मात् ।) स्वनाम-ख्यातपुष्पवृक्षविशेषः । तत्पर्य्यायः । शोकनाशः २विशोकः ३ वञ्जुलद्रुमः ४ वञ्जलः ५ मधुपुष्पः ६अपशोकः ७ कङ्केल्लिः ८ केलिकः ९ रक्तपल्लवः१० चित्रः ११ विचित्रः १२ कर्णपूरः १३ सुभगः१४ दोहली १५ ताम्रपल्लवः १६ रोगितरुः १७हेमपुष्पः १८ रामा १९ वामाङ्घ्रिघातनः २०पिण्डीपुष्पः २१ नटः २२ पल्लवद्रुः २३ । अस्य-गुणाः शीतलत्वं । हृद्यत्वं । पित्तदाहश्रमापहत्वं ।गुल्मशूलोदराध्माननाशित्वं । कृमिकारकत्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
अस्य पर्य्यायगुणाः ।“अशोको हेमपुष्पश्च वञ्जुलस्ताम्रपप्लवः ।कङ्केल्लिः पिण्डपुष्पश्च गन्धपुष्पो नटस्तथा ॥
अशोकः शीतलस्तिक्तो ग्राही वर्य्यः कषायकः ।दोषापचीतृषादाहकृमिशोषविषास्रजित्” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
अस्य कलिकाभक्षणविधिरशीकाष्टमीशब्दे द्र-ष्टव्यः ॥
(योषितां सनूपुरचरणप्रहारेण अशो-कानां पुष्पोद्गमो भवतीति कविसमयप्रसिद्धिः ।यदुक्तम् ।“पादाघातादशोकं विकसति वकुलं योषिता-मास्यमद्यैः” । इति साहित्यदर्पणे । अपरञ्च ।“पादाहतः प्रमदया विकसत्यशोकःशोकं जहाति वकुलो मुखशीधुसिक्तः” ।अपरञ्च ।“सनूपुररवेण स्त्रीचरणेनाभिताडनम् ।दोहदं यदशोकस्य ततः पुष्पोद्गमो भवेत्” ॥
कुमारसम्भवे ऽपि ।“असूत सद्यः कुसुमान्यशोकः” । इति ॥
“कुसुमं कृतदोहदस्त्वयायदशोकोऽयमुदीरयिष्यति” ।इति रघुवंशे ।“अशोकवल्कलक्वाथं शृतं दुग्धं सुशीतलं ।यथाबलं पिबेत्प्रातस्तीव्रासृग्दरनाशनं’ ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहः ॥
“अशोकवल्कलप्रस्थं तोयाढके विपाचितं ।तेन पादावशेषेण जीरकेण तथैव च ॥
घृतप्रस्थं पचेदेतत्प्रक्षिप्य च तथापरं ।तण्डुलाम्बून्यजाक्षीरं प्रस्थं प्रस्थं पृथक् पृथक् ॥
केशराजरसस्यापि प्रस्थमेकं भिषग्वरः ।जीवनीयैः पियालैश्च परूषसरलाञ्जनैः ॥
यष्ट्याह्वाशोकमूलञ्च मृद्वीका च शतावरी ।तण्डुलीयकमूलञ्च कल्कैरेतैः पलार्द्धकैः ॥
शर्करायाः पलान्यष्टौ गर्भदन्त्वाशुचूर्णितं ।पुष्यायोगेन तत्पीतं निहन्यात् सर्व्वदोषजं ॥
श्वेतं कृष्णं तथा नीलं प्रदरं हन्ति दुस्तरं ।कुक्षिशूलं योनिशूलं पृष्ठशूलञ्च दारुणं ॥
मन्दाग्निमरुचिं पाण्डुं कृशतां श्वासकासिनां ।अशोकघृतमेतत्तु विख्यातं स्त्रीगदेषु च” ॥
* ॥
अशोकघृतं ॥
* ॥
इति वैद्यकस्नेहमालिकायां ॥
)
अशोकः, त्रि, (नास्ति शोको यस्येति वाच्यलिङ्गः ।)शोकरहितः । यथा, “त्वामशोक हराभीष्ट मधुमाससमुद्भव ।पिबामि शोकसन्तप्तो मामशोकं सदा कुरु” ॥
इति तिथ्यादितत्त्वं ॥
(स्वनामख्यातो दशरथस्यमन्त्री । उक्तं रामायणे ।“धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थोऽप्यर्थसाधकः ।अशोको धर्म्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत्” ॥
स्वनामख्यातो नृपतिश्च, यथा भारते ।“अशोको नाम राजाभून्महावीर्य्योऽपराजितः ।तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपतिः स्मृतः” ॥