| YouTube Channel

अशरीर (azarIra)

 
शब्दसागरः
English
अशरीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Bodiless, incorporeal
m.
 (-रः) A name of KĀMA or
love.
E.
 अ neg. शरीर body.
Yates
English
अ-शरीर (रः)
m.
 Kāma
a. Incorporeal.
Wilson
English
अशरीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Bodiless, incorporeal.
m.
 (-रः) A name
of KĀMA or love.
E.
 अ neg. शरीर body.
Apte
English
अशरीर [aśarīra],
a.
 Bodiless, incorporeal.
रः The Supreme Being (परमात्मन्), Brahman.
(In Mīmāṁsā) A god or deity in general.
Cupid, the god of love चेतांसि चिन्ताभिरिवाशरीरः
Ki.*
 17.1
Śi.*
 9.61.
An ascetic who has renounced all worldly connections
˚त्वम्, ˚ता absolution.
Apte 1890
English
अशरीर a. Bodiless, incorporeal.
रः 1 The Supreme Being (परमात्मन्), Brahma.
2 (In Mīmāmsā) A god or deity in general.
3 Cupid, the god of love चेतांसि चिंताभिरिवाशरीरः Ki. 17. 10: Śi. 9. 61.
4 An ascetic who has renounced all worldly connections
°त्वं
ता absolution.
Monier Williams Cologne
English
अ-शरी॑र mf(आ)n. bodiless, incorporeal,
AitBr.
ŚBr.
 xiv,
&c.
not coming from a visible body (as a voice),
R.
 iv, 63, 6
Kathās.
अ-शरी॑र
m.
N.
 of Kāma,
Śiś.
 ix, 61
अ-शरी॑र
n.
 (in rhetoric) absence of the verb in a sentence.
Monier Williams 1872
English
अशरीर अ-शरीर, अस्, आ, अम्, bodiless, in-
corporeal
(अस्), m. a N. of Kāma, the god of love.
Macdonell
English
अशरीर a-śarīra,
a.
 bodiless, lacking a substantial 🞄body
m.
 Kāma (cp. anaṅga).
Apte Hindi
Hindi
अशरीर
"वि*, न*ब*" - -
"शरीररहित, बिना शरीर का ।"
अशरीरः
पुं*
 - -
"परमात्मा, ब्रह्म"
अशरीरः
पुं*
 - -
"कामदेव, प्रेम का देवता"
अशरीरः
पुं*
 - -
सन्यासी जिसने अपने सांसारिक संबंध त्याग दिये हैं ।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अशरीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರ
अशरीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮಾತ್ಮ
अशरीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮ /ಮನ್ಮಥ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति शरीरं यस्य
प्रयोगाः - > "निजमैक्षि मन्दमनिशं निशितैः क्रशितं शरीरमशरीरशरैः"
उल्लेखाः - > माघ० ९-६१
अशरीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆ
अशरीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರೀರಾಭಿಮಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿ
अशरीर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೇಹವಿಲ್ಲದ /ಶರೀರವಿಲ್ಲದ
L R Vaidya
English
aSarIra {% m. %} 1. Brahman (n.)
2. an ascetic who has given up all worldly connections.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अशरीर
त्रि०
 नास्ति शरीरं तदभिमानो वा यस्य । “प्रत्यग्ज्ञानशिखिध्वस्ते मिथ्याज्ञाने सहेतुके । नेतिनेतिस्वरूपत्वादश-रीरो भवत्ययम्” इत्युक्तलक्षणे सकलनिषेधरूपे १ परमांत्मनि, २ शरीराभिमानशून्ये जीवन्मुक्ते “अशरीरं वा वसन्तंप्रियाप्रिवे न स्पृशतः” इति श्रुतिः । ३ देहशून्ये ४ मीमां-सकोक्ते देवे ५ ईश्वरे च परमात्मस्वरूपत्वात् ईश्वरस्याशरी-रत्वम् “तदैक्षत बहु स्यां प्रजायेति श्रुत्या तस्वेक्षितृत्वं यदुक्तंतदसङ्गतं शरीरं विना ज्ञानानुपपत्ते रित्याशङ्कापूर्व्वकंशा० भा० तत् समर्थितं यथा “प्रागुत्पत्तेर्ब्रह्मणः शरी-रादिसंबन्धमन्तरेणेक्षितृत्वमनुपपन्नमिति न तच्चोद्यमवत-रति सवितृप्रकाशवत् ब्रह्मणोज्ञानस्वरूपनित्यत्वेन ज्ञान-साधनापेक्षानुपपत्तेः । अपि च अविद्यादिमतः संसारिणःशरीराद्यपेक्षा ज्ञानोत्पत्तिः स्यात् न ज्ञानप्रतिबन्धकारणर-हितस्येश्वरस्य । मन्त्रौ चैतावीश्वरस्य शरीराद्यनपेक्षतामना-वरणज्ञानतां च दर्शयतः । “न तस्य कार्य्यं करणञ्च विद्यते नतत्समश्चाभ्यधिकश्च दृश्यते । परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभा-विकी ज्ञानबलक्रिया चेति” “अपाणिपादोजवनो ग्रहीतापश्यत्यचक्षुः स शृणोत्यकर्णः । स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति-वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं महान्तमिति” च । ननु नास्तितव ज्ञानप्रतिबन्धकारणवानीश्वरादन्यः संसारी । “नान्योऽ-तोऽस्ति द्रष्टोत विज्ञातेति” श्रुतेः तत्र किमिदमुच्यते संसारिणःशरीराद्यपेक्षा ज्ञानोत्पत्तिर्नेश्वरस्येति । अत्रोच्यते सत्यंनेश्वरादन्यः संसारी तथापि देहादिसंघातोपाधिसंबन्धइष्यतएव घटकरकगिरिगुहाद्युपाधिसंवन्ध इव व्योम्नः, तत्कृतशब्दप्रत्ययव्यवहारा लोकस्य दृष्टाश्च, घटच्छिद्रंकरकच्छिद्रमित्यादिराकाशाव्यतिरेकेऽपि तत्कृता चाकाशेघटाकाशादिभेदमिथ्याबुद्धिर्दृष्टा तथेहापि देहादिसंघातोपाधिसंबन्धाविवेककृतेश्वरसंसारिभेदमिथ्याबुद्धिः ।दृश्यते चात्मन एव सतोदेहादिसंघातेऽनात्मन्यात्माभिनिवेशो-मिथ्याबुद्धिमात्रेण सति चैवं संसारित्वे देहाद्यपेक्ष-मीक्षितृत्वमुपपन्न’ संसारिणः” भा० । जीवस्यापि अवास्त्रविकंसशरीरत्वं तदपि तत्रैव व्यवस्थापितं यथा “शरीरे पति-तेऽशरीरत्वं स्यान्न जीवत इति चेत् न सशरीरत्वस्यमिथ्याज्ञाननिमित्तत्वात् । नह्यात्मनः शरीरात्माभि-मानलक्षणं मिथ्याज्ञानं मुक्त्वा अन्यतः सशरीरत्वंशक्यं कल्पयितुम् नित्यमशरीरत्वम् अकर्मनिमित्तत्वा-दिति चावोचामः । तत्कृतधर्माधर्मनिमित्तं सशरीर-त्वमिति चेत् शरीरसस्वन्धस्यासिद्धत्वात् धर्मा-धर्मयोरात्मकृतत्वासिद्धेः । शरीरसम्बन्धस्य धर्माधर्मयो-स्तत्कृतत्वस्य चेतरेतराश्रयत्वप्रसङ्गात् । अन्धपरम्परैवैषाऽनादित्वकल्पना क्रियासमवायाभावाच्चात्मनः कर्त्तृ-त्वानुपपत्तेः । सन्निधिमात्रेण राजप्रभृतीनां दृष्टं कर्त्तृ-त्वमिति चेन्न धनदानाद्युपार्जितभृत्यसम्बन्धत्वात् तेषांकर्त्तृत्वोपपत्तेः । नह्यात्मनोधनदानादिवच्छरीरादिभिःस्वस्वामिसम्बन्धनिमित्तं किञ्चिच्छक्यं कल्पयितुम् मिथ्या-भिमानस्तु प्रत्यक्षः सम्बन्धहेतुः” शा० भा० ।
Stchoupak
French
अ-शरीर-
a. incorporel
qui ne provient pas d'un être (visible)
m.
Kāma.