| YouTube Channel

अशनिः (azaniH)

 
Apte
English
अशनिः [aśaniḥ],
m.
 ,
f.
 [अश्नुते संहति, अश् अनि
U.*
 2.11]
Indra's thunderbolt
शक्रस्य महाशनिध्वजम्
R.*
 3.56.
Flash of lightning
अनुवनमशनिर्गतः Sk.
अशनिः कल्पित एष वेधसा
R.*
 8.47
अशनेरमृतस्य चोभयोर्वशिनश्चाम्बुधराश्च योनयः
Ku.*
 4.43.
A missile. अष्टचक्रां महाघोरामशनिं रुद्रनिर्मिताम्
Mb.
 * 7.175.96.
The tip of a missile.
A sacrificial rite (अनुयाज) to kill an enemy.
A master.Comp. -दण्डः The thunderbolt. निर्भिद्याशनिदण्डचण्डतरया चञ्चूवाधुना वक्षसि Nāg.4.27. -नि
m.
Indra.
Fire.
Fire produced from lightning.
Apte 1890
English
अशनिः m. f. [अश्नुते संहति, अश् अनि Uṇ. 2. 101] 1 Indra's thunderbolt
शक्रस्य महाशनिध्वजं R. 3. 56.
2 Flash of lightning
अनुवनमशनिर्गतः Sk.
अशनिः कल्पित एष वेधसा R. 8. 47
अशनेरमृतस्य चोभयोर्वशिनश्चांबुधराश्च योनयः Ku. 4. 43.
3 A missile.
4 The tip of a missile.
5 A sacrificial rite (अनुयाज) to kill an enemy.
6 A master.
निः m. 1 Indra.
2 Fire.
3 Fire produced from lightning.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 52,
पादेऽक्षराणि-
 13
मात्राः - 15
सङ्ख्याजातिः - अतिजगती
मात्रा-विन्यासः
द द द द द द दा दा द द द द द
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
अशनिः
पुं*
 - अश्नुते संहति - अश्+अनि
इन्द्र का वज्र
अशनिः
पुं*
 - अश्नुते संहति - अश्+अनि
बिजली की चमक
अशनिः
पुं*
 - अश्नुते संहति - अश्+अनि
फेंक कर मारेजाने वाला अस्त्र
अशनिः
पुं*
 - अश्नुते संहति - अश्+अनि
अस्त्र की नोक
अशनिः
पुं*
 - -
इन्द्र
अशनिः
पुं*
 - -
अग्नि
अशनिः
पुं*
 - -
बिजली से पैदा हुई आग
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं स्त्री) अश्नाति सङ्घातं करोति अशू (व्याप्तौ सङ्घाते च) + अनिः । ‘अर्तिसृघृधम्याम्यश्यवितॄभ्योऽनिः’ (उ. २.१०४) ।१. तडित् , मेघोत्पन्नं ज्योतिः । ‘अथवा मम भाग्यविप्लवात् अशनिः कल्पित एव वेधसा - रघु० ‘वज्रे विद्युति चाशनिः’ - त्रिकाण्ड० २. वज्रायुधम् (अश्यते अनेन राज्यम् (इन्द्रेण) - अश (भोजने + अनिह्) ‘अशनिरिव कठोरः शीतालाम्बोदपङ्कौ’ - चम्पूरा० । (पुं) ३. इन्द्रः ४. अग्निः ५. शत्रुनशकः अनुयाजः नाम यागः । ‘दम्बोलिरशनिर्द्वयोः’ - अमरः ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विद्युत्, तडित्, वज्रस्फुलिङ्गः, शम्पा, शतह्रदा, ह्रादिनी, ऐरावती, क्षणप्रभा, तडित्, सौदामिनी, चञ्चला, चपला, वीजा, सौदाम्नी, चिलमीलिका, सर्ज्जूः, अचिरप्रभा, सौदामनी, अस्थिरा, मेघप्रभा, अशनिः, वज्रा
noun
पृथिव्याः वायुमण्डलस्थायाः वैद्युतायाः ऊर्जायाः उत्सर्गः यद् मेघानां घर्षणात् प्रादुर्भवति तथा च आकाशे प्रकाशं तथा च घोषध्वनिं जनयति।
"आकाशे विद्युत् देदीप्यते।"
Synonyms:
 वज्रम्, कुलिशम्, भदुरम्, पविः, शतकोटिः, स्वरुः, शम्बः, दम्भोलिः, अशनिः, कुलीशम्, भिदिरम्, भिदुः, स्वरुस्, सम्बः, संवः, अशनी, वज्रांशनिः, जम्भारिः, त्रिदशायुधम्, शतधारम्, शतारम्, आपोत्रम्, अक्षजम्, गिरिकण्टकः, गौः, अभ्रोत्थम्, मेघभूतिः, गिरिज्वरः, जाम्बविः, दम्भः, भिद्रः, अम्बुजम्, ह्लादिनी, दिद्युत्, नेमिः, हेतिः, नमः. सृकः, वृकः, वधः, अर्कः, कुतसः , कुलिशः, तुजः, तिग्मम्, मेनिः, स्वधितिः सायकः, परशुः
noun
इन्द्रस्य प्रधानं शस्त्रम्।
"एकदा इन्द्रेण हनुमान् वज्रेण प्रहृतः।"
Synonyms:
 शिवः, शम्भुः, ईशः, पशुपतिः, पिनाकपाणिः, शूली, महेश्वरः, ईश्वरः, सर्वः, ईशानः, शङ्करः, चन्द्रशेखरः, फणधरधरः, कैलासनिकेतनः, हिमाद्रितनयापतिः, भूतेशः, खण्डपरशुः, गिरीशः, गिरिशः, मृडः, मृत्यञ्जयः, कृत्तिवासाः, पिनाकी, प्रथमाधिपः, उग्रः, कपर्दी, श्रीकण्ठः, शितिकण्ठः, कपालभृत्, वामदेवः, महादेवः, विरूपाक्षः, त्रिलोचनः, कृशानुरेताः, सर्वज्ञः, धूर्जटिः, नीललोहितः, हरः, स्मरहरः, भर्गः, त्र्यम्बकः, त्रिपुरान्तकः, गङ्गाधरः, अन्धकरिपुः, क्रतुध्वंसी, वृषध्वजः, व्योमकेशः, भवः, भौमः, स्थाणुः, रुद्रः, उमापतिः, वृषपर्वा, रेरिहाणः, भगाली, पाशुचन्दनः, दिगम्बरः, अट्टहासः, कालञ्जरः, पुरहिट्, वृषाकपिः, महाकालः, वराकः, नन्दिवर्धनः, हीरः, वीरः, खरुः, भूरिः, कटप्रूः, भैरवः, ध्रुवः, शिविपिष्टः, गुडाकेशः, देवदेवः, महानटः, तीव्रः, खण्डपर्शुः, पञ्चाननः, कण्ठेकालः, भरुः, भीरुः, भीषणः, कङ्कालमाली, जटाधरः, व्योमदेवः, सिद्धदेवः, धरणीश्वरः, विश्वेशः, जयन्तः, हररूपः, सन्ध्यानाटी, सुप्रसादः, चन्द्रापीडः, शूलधरः, वृषाङ्गः, वृषभध्वजः, भूतनाथः, शिपिविष्टः, वरेश्वरः, विश्वेश्वरः, विश्वनाथः, काशीनाथः, कुलेश्वरः, अस्थिमाली, विशालाक्षः, हिण्डी, प्रियतमः, विषमाक्षः, भद्रः, ऊर्द्धरेता, यमान्तकः, नन्दीश्वरः, अष्टमूर्तिः, अर्घीशः, खेचरः, भृङ्गीशः, अर्धनारीशः, रसनायकः, उः, हरिः, अभीरुः, अमृतः, अशनिः, आनन्दभैरवः, कलिः, पृषदश्वः, कालः, कालञ्जरः, कुशलः, कोलः, कौशिकः, क्षान्तः, गणेशः, गोपालः, घोषः, चण्डः, जगदीशः, जटाधरः, जटिलः, जयन्तः, रक्तः, वारः, विलोहितः, सुदर्शनः, वृषाणकः, शर्वः, सतीर्थः, सुब्रह्मण्यः
noun
देवताविशेषः- हिन्दूधर्मानुसारं सृष्टेः विनाशिका देवता।
"शिवस्य अर्चना लिङ्गरूपेण प्रचलिता अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अशनिः,
पुं,
स्त्री,
 (अश्नाति सङ्घातं करोति ।अश + अनिः ।) वज्रं । इत्यमरः । विद्युत् ॥
(“अथवा मम भाग्यविप्लवादशनिः कल्पित एषवेधसा” इति रघुवंशे ।)