| YouTube Channel

अशक्ति (azakti)

 
शब्दसागरः
English
अशक्ति
f.
 (-क्तिः) Inability, incapability, weakness, impotence.
E.
 अ neg.
शक्ति power.
Capeller Eng
English
अशक्ति
f.
 inability.
Yates
English
अ-शक्ति (क्तिः) 1.
f.
 Inability.
Wilson
English
अशक्ति
f.
 (-क्तिः) Inability, incapability, weakness, impotence.
E.
 अ neg. शक्ति power.
Apte
English
अशक्ति [aśakti],
f.
Weakness, impotence, powerlessness.
Inability, incapacity
श्रमेण तदशक्त्या वा न गुणानामियत्तया
R.*
 1.32.
(In Sāṅ. Phil.) Incapacity of the intellect to produce knowledge.
Apte 1890
English
अशक्तिः f. 1 Weakness, impotence, powerlessness.
2 Inability, incapacity
श्रमेण तदशक्त्या वा न गुणानामियत्तया R. 10. 32.
3 (In Sān. phil.) Incapacity of the intellect to produce knowledge.
Monier Williams Cologne
English
अ-शक्ति
f.
 inability, incapability.
Monier Williams 1872
English
अ-शक्ति, इस्, f. inability, incapability, weakness,
impotence.
Macdonell
English
अशक्ति a-śakti,
f.
 inability
weakness.
Apte Hindi
Hindi
अशक्तिः
"स्त्री* , न*त*" - -
"कमजोरी, शक्तिहीनता"
अशक्तिः
"स्त्री* , न*त*" - -
"अयोग्यता, अक्षमता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अशक्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ /ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನರ್ಹತೆ
व्युत्पत्तिः - > न शक्तिः
प्रयोगाः - > "श्रमेण तदशक्त्या वा न गुणानामियत्तया"
उल्लेखाः - > रघु० १०-३२
L R Vaidya
English
aSakti {% f. %} 1. Inability, श्रमेण तदशक्त्या वा न गुणानामियत्तया R.x.32
2. weakness, powerlessness.
Abhyankara Grammar
English
अशक्ति incapacity to pronounce words correctly
cf. अशक्त्या कयाचिद् ब्राह्मण्या ऋतक इति प्रयोक्तव्ये लृतक इति प्रयुक्तम् M.Bh. on Śiva-sūtra 2.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अशक्ति स्त्री अभावे
न०
 त० । १ सामर्थ्याभावे “श्रमेण तद-शक्त्या वा न गुणानामियत्तया” रघुः । २ अपाटवे सांख्य-भतसिद्धे बुद्धेः ३ ज्ञानजननासामर्थ्यभेदे च सा च “एषप्रत्ययसर्गोविपर्य्ययोऽशक्तितुष्टिसिद्ध्याख्यः” इति सामान्यतउक्त्वा “पञ्च विपर्य्य यभेदाः भवन्त्यशक्तिश्च करणवैकल्यात् ।अष्टाविंशतिभेदा” इति । अशक्तीर्विभज्य “एकादशेन्द्रियबधाः सह बुद्धिबधैरशक्तिरुद्दिष्टा । सप्तदश बधा बुद्धेर्विपर्य्य-यात् तुष्टिसिद्धीनाम्” सा० का० “बाधिर्यं, कुष्टिताऽन्धत्वं, जडताऽजिघ्रता तथा । मूकता, कौण्यपङ्गुत्वक्लैव्योदा-वर्त्तमन्दताः” । यथासंख्यं श्रोत्रादीनामिन्दियाणंबधाः एतावत्येव तद्धेतुका बुद्धेरशक्तिः स्वव्यापारेभवति । तथाचैकादशहेतुकत्वादेकादशधा वुद्धेरशक्तिरुच्यते । हेतुहेतुमतोरभेदविवक्षया च सामानाधि-करण्यम् । तदेवमिन्द्रियबधद्वारेण बुद्धेरशक्तिमुक्त्वा स्वरूप-तोऽशक्तीराह सह बुद्धिबधैरिति । कति बुद्धेः स्वरूपतोबधाइत्यत आह सप्तदश बधा बुद्धेः, कुतः? विपर्य्ययात्तुष्टि-सिद्धीनाम्, तुष्टयोनवधेति तद्विपर्ययास्तन्निरूपणान्नवधाभवन्ति । एवं सिद्धयोऽष्टाविति तद्विपर्ययास्तन्निरूपणात्अष्टौ भवन्तीति” सा० कौ० दर्शिता । व्याख्यातञ्चैतदस्मा-भिः “पूर्व्वार्द्धेज्ञानेन्द्रियाणाम् अपाटवमुक्तरार्द्धे कर्मेन्द्रिया-णामिति मनसस्तु उभयेन्द्रियानुकूल्यादन्तेऽभिनिवेश इतिभेदः । तत्र बाधिर्य्यं श्रोत्रगतं शब्दग्रहणापाटवम् ।कुष्ठिता त्वग्गतं स्पर्शग्रहणापाटवम् । अन्धत्वं नेत्रगतंरूपग्रहणापाटवम् । जडता रसनागतं रसग्रहणा-पाटवम् । मूकता वागिन्द्रियगतं वचनापाटवम् । कौण्यंहस्तगतमादानापाटवम् । पङ्गुत्वं पादगतं चलना-पाटवम् । क्लैव्यमुपस्थगतं मैथुनासामर्थ्यम् । उदावर्त्तःअपानगतं विष्ठोत्सर्गासामर्थ्यम् । मन्दता मनोगतं मुखा-दिविषयग्रहणासामर्थ्यम् । एकादशेति पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणिपञ्च कर्म्मेन्द्रियाणि मनश्चेति एकादशेन्द्रियाणां बधाः स्वस्व-कर्म्माक्षमत्वरूपा धर्मभेदाः तद्धेतुकत्वात् बुद्धेः स्वविषयाग्र-हणमिम्बते अतो बुद्धेरशक्तिरेकादशविधैवेत्याह तथा चेत्या-दि । वे बुद्धेः सप्तदश भेदा उत्तरार्द्धे वक्ष्यन्ते तैः सप्तदशभिःसह मिलिता एकादश भेदाः अष्टाविंशतिर्भेदाः स्युः । तथाच शक्तिरष्टाविंशतिभेदा इति यदुक्तं तत् समर्थितमिति”
Capeller
German
अशक्ति
f.
 Unvermögen, Ohnmacht.